Michaił Heller – „polski Rosjanin” z Maisons-Laffitte (Mikhail Heller – The Polish Russian from Maisons-Laffitte)

ORCID: Jędrzej Piekara:

Pages: 89-111

Edition: Lublin 2017

DOI: --

Citation method: J. Piekara, Michaił Heller – „polski Rosjanin” z Maisons-Laffitte, „Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej”, 15 (2017), z. 1, s. 89-111.

Abstract: This article is the first such an extensive attempt to describe and analyze the biography of Mikhail Heller – a historian, literary scientist, Sovietologist and emigrant from the Soviet Union, who settled in Paris in the second half of the twentieth century and co-operated with the Polish emigration journal – the Parisian “Kultura”. The text was developed on the basis of a bachelor’s thesis, defended in June 2017. The article presents the life of Heller from three perspectives related to the realities in which he must have lived. Heller was born, raised and educated in the USSR. In the fifties he was sentenced to a stay in a labor camp, a sentence which he did not have to serve in full. He left the “homeland of the proletariat”, thanks to the invaluable assistance of his wife, a Polish Jew, Eugenia Chigryn, and found himself in the Polish People’s Republic. He spent over a decade in Poland, where he worked and gained valuable acquaintances. In 1968 he decided to emigrate to West Europe – to France. The article focuses to a great extent on the relationship of Mikhail Heller with the Parisian “Kultura” community, along with its most prominent representatives. There appear themes of acquaintance with Jerzy Giedroyc, Józef Czapski or Zygmunt Hertz. Emphasis is placed on the fact that Heller is one of the lesser-known and very important collaborators of “Kultura”. He has cooperated with Giedroyc’s periodical since his arrival in Paris until his death in 1997. During his 27 years of regular writing, he has published more than 200 monthly articles from the series “In the Soviet Press” (under the pseudonym Adam Kruczek) and a number of other texts. The author takes the view that the persona of Heller requires a comprehensive and substantive study, which – until now – has never been undertaken.

Bibliography:

Besançon A., Czytając Michała Hellera, „Zeszyty Literackie”, 1997, nr 3, s. 101-105.
Czapski J., „list do przyjaciela Rosjanina”, [w:] Dzienniki, wspomnienia, relacje, Kraków 1986, s. 219-227.
Czapski J., Wyrwane strony, Warszawa 2010.
Drawicz A., Mała lekcja rosyjskiego, „Przegląd Tygodniowy”, 29 stycznia 1997.
Giedroyc J., Autobiografia na cztery ręce, Warszawa 2006.
Giedroyc J., Michał Heller, „Kultura”, 1997, 3/594, s. 151-152.
Heller L., Człowiek, który wiedział prawie wszystko, „Zeszyty Literackie”, 2001, nr 2, s. 153-160.
Hertz Z., Listy do Czesława Miłosza 1952-1979, Paryż 1992.
„Le Quotidien de Paris”, no. 1276, samedi 31, dimanche 1er, janvier 1984.
Michał Heller – prawda o komunizmie, film w reżyserii Pawła Woldana, II Program TVP S.A., 1994.
Obuchowa I., Вместо мемуаров: Памяти М. Я. Геллера, Москва: издательство „МИК”, 2000, „Slavia Orientalis”, 2002, nr 1, s. 134-138.
Pogrzeb historyka Michała Hellera, „Rzeczpospolita”, 9 stycznia 1997, wersja elektroniczna.
Sawicka E., Dwadzieścia siedem lat na tratwie „Kultury”, „Rzeczpospolita”, 11 stycznia 1997, wersja elektroniczna.
Sawicka E., Michał Heller nie żyje, „Rzeczpospolita”, 4 stycznia 1997, wersja elektroniczna.
Sawicka E., Odszedł współpracownik paryskiej „Kultury”. Pożegnanie Michała Hellera, „Przegląd Polski”, 9 stycznia 1997.
Wywiad z Gustawem Herlingiem-Grudzińskim przeprowadzony 6 czerwca 1998 roku w Budapeszcie, [w:] R. Górczyńska, Portrety paryskie, Kraków 1999, s. 200-218.
Wywiad z Michaiłem Hellerem, Historia czekania na cud, „Rzeczpospolita”, 29 października 1994, wersja elektroniczna. „Opowieść autobiograficzna Gustawa Herlinga-Grudzińskiego (fragmenty)”, [w:] Z. Kudelski, Gustaw Herling-Grudziński i „Kultura” paryska (1947-1996), Lublin 2013, s. 293-339.
Амурский В., Эхо памяти, [w:] Вместо мемуаров: Памяти М. Я. Геллера, составители Л. Геллер и И. Зеленко, Москва 2000, s. 96-99.
Бонамур Ж., Стойкость, [w:] Вместо мемуаров: Памяти М. Я. Геллера, составители Л. Геллер и И. Зеленко, Москва 2000, s. 70-75.
Бутягин П., 514-я комната, [w:] Вместо мемуаров: Памяти М. Я. Геллера, составители Л. Геллер и И. Зеленко, Москва 2000, s. 33-38.
Геллер Л., Человек, который почти все знал, или Набросок к книге Жизнь и мнения Михаила Геллера, джентльмена, [w:] Вместо мемуаров: Памяти М. Я. Геллера, составители Л. Геллер и И. Зеленко, Москва 2000, s. 99-108.
Геллер М., Двор, [w:] Вместо мемуаров: Памяти М. Я. Геллера, составители Л. Геллер и И. Зеленко, Москва 2000, s. 5-10.
Гессен Э., Штрихи к биографии-2, [w:] Вместо мемуаров: Памяти М. Я. Геллера, составители Л. Геллер и И. Зеленко, Москва 2000, s. 26-33.
Зак Л., Штрихи к биографии-1, [w:] Вместо мемуаров: Памяти М. Я. Геллера, составители Л. Геллер и И. Зеленко, Москва 2000, s. 21-26.
Кольдефи-Фокар А., Непредвиденная перспектива, [w:] Вместо мемуаров: Памяти М. Я. Геллера, составители Л. Геллер и И. Зеленко, Москва 2000, s. 93-96.
Лосская В., Памяти друга, [w:] Вместо мемуаров: Памяти М. Я. Геллера, составители Л. Геллер и И. Зеленко, Москва 2000, s. 68-70.
Поляков Ю., МИФЛИ и 56 лет после, [w:] Вместо мемуаров: Памяти М. Я. Геллера, составители Л. Геллер и И. Зеленко, Москва 2000, s. 38-54.
Туровская М., Миша + Женя = любовь, [w:] Вместо мемуаров: Памяти М. Я. Геллера, составители Л. Геллер и И. Зеленко, Москва 2000, s. 59-68.
Wywiad Ilony Kisz i Akosza Silady z Michaiłem Hellerem z grudnia 1996 roku, Budapeszt, [w:] Вместо мемуаров: Памяти М. Я. Геллера, составители Л. Геллер и И. Зеленко, Москва 2000, s. 143-167.
Stanisławski W., Archipelag Hellera, [w:] „Kultura” i emigracja rosyjska. W poszukiwaniu zatraconej solidarności, t. II, wybór i oprac. P. Mitzner, Paryż–Kraków 2016, s. 341-352.
Stobiecki R., Michaiła Hellera i Jerzego Giedroycia rozmowy o Rosji, [w:] Dostojewski i inni. Literatura/idee/polityka, red. T. Sucharski, Katowice 2016, s. 377-396.