The article analyses the dynamics of multilingualism in Senegal in a postcolonial context, with particular emphasis on the teaching of Slavic languages, especially Russian and Polish. It highlights that language policy in Senegal is shaped not only by local communicative needs but also by global power relations, diplomacy, and political strategies. The text underscores the growing role of the Russian language in Senegal’s educational system, supported by institutions and scholarships. Russian is taught at Cheikh Anta Diop University (UCAD) and in many secondary schools, where it is gaining popularity and is often associated with narratives of Russia’s strength and independence. Against this background, the text examines the place of Polish as a foreign language, which is taught as a supplementary subject with limited institutional support, maintained mainly by individual lecturers, informal networks, and the small Polish diaspora. Methodologically, the study is based on ethnographic fieldwork, participant observation, and interviews with students, teachers, and members of the diaspora in Dakar. The asymmetric position of Russian and Polish in Senegal’s educational system demonstrates that languages function as resources of power and as spaces for the development of various forms of politicality. Collapse

Pawło Szandruk to niewątpliwie kontrowersyjna postać. Jego działalność w końcowej fazie II wojny światowej do dziś budzi emocje, zwłaszcza przejęcie dowództwa nad Ukraińską Armią Narodową wiosną 1945 r. We wrześniu 1939 r. walczył on jako oficer kontraktowy Wojska Polskiego w stopniu podpułkownika dyplomowanego, za co został po wojnie odznaczony najwyższym polskim orderem wojennym. Celem niniejszego artykułu jest rozstrzygnięcie, za jaki konkretnie czyn podczas kampanii 1939 r. Pawło Szandruk otrzymał Srebrny Krzyż V klasy Orderu Wojennego Virtuti Militari z rąk Prezydenta Rzeczypospolitej na Uchodźstwie. Ponadto w artykule omówiono przebieg służby opisywanego oficera we wrześniu 1939 r., zwłaszcza w kontekście tzw. drugiej bitwy pod Tomaszowem Lubelskim, a także wyjaśniono niektóre nieścisłości z tym związane. Collapse

Pomimo formalnej likwidacji Kościoła greckokatolickiego przez władze komunistyczne w Ukraińskiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej po zakończeniu II wojny światowej, instytucja ta nadal postrzegana była przez decydentów jako istotne zagrożenie ideologiczne. Szczególnie niepokojący dla władz był jej wpływ na ludność zachodnich obszarów Ukrainy, która wykazywała odporność na procesy indoktrynacji marksistowskiej. W związku z tym prowadzono przeciwko Kościołowi greckokatolickiemu wieloaspektową kampanię propagandową, w której istotną rolę odegrały publikacje z nurtu stalinowskiego pisarstwa historycznego o charakterze popularnonaukowym i historycznym, wydawane w wysokich nakładach. Książki te, często posługujące się atrakcyjną, fabularną formą narracyjną, miały na celu deprecjację autorytetu Kościoła oraz jego przywódców poprzez przedstawianie ich jako zdrajców popierających ideologię nazistowską/faszystowską oraz manipulatorów, wykorzystujących elementy religijne do celów instrumentalnych. W artykule przeanalizowano wątki występujące we wspomnianych książkach, a dotyczące zjawisk uznanych za cudowne, takich jak pojawiające się stygmaty, proroctwa czy odnalezienie się zaginionego carskiego dziecka, oraz rzekome wykorzystanie ich do realizowania ambicji własnych i celów instytucjonalnych przez hierarchów Kościoła, przede wszystkim metropolitę Andrzeja Szeptyckiego. Collapse

Spór wokół „litwinizmu” staje się coraz bardziej odczuwalny w relacjach litewsko- -białoruskich. Artykuł sięga do źródeł tego konfliktu, analizując wpływowe narracje historyczne dotyczące Wielkiego Księstwa Litewskiego. W badaniu wykorzystano szerokie spektrum materiałów, w tym publikacje akademickie, podręczniki, artykuły z Wikipedii oraz materiały z YouTube – zarówno po stronie białoruskiej, jak i litewskiej. Zastosowana metodologia badawcza identyfikuje i systematycznie porównuje stanowiska w ośmiu kluczowych obszarach: strukturze politycznej WKL, jego charakterze etnicznym, roli elementu słowiańskiego i języka kancelaryjnego, charakterze ekspansji terytorialnej, kwestii założenia Wilna, interpretacji historycznych nazw Litwy oraz geograficznej lokalizacji historycznej Litwy. Analiza pokazuje, że Litwini i Białorusini mają głęboko zakorzenione, często rozbieżne wizje dziejów WKL. Punkty zbieżne są stosunkowo nieliczne, jednak oferują realną szansę na dialog i wypracowanie wspólnej płaszczyzny. Collapse

Przedmiotem niniejszego artykułu jest refleksja nad Dictionnaire du poutinisme, opublikowanym w Paryżu w 2025 r. przez francuskiego badacza kultury rosyjskiej Michela Niqueux. Autor proponuje odczytanie tej publikacji jako pierwszej próby rekonstrukcji specyficznych narzędzi mentalnych (l’outillage mental) putinizmu, rozumianych w sensie zaproponowanym przez Luciena Febvre’a, jednego z klasyków francuskiej szkoły „Annales”. W tym ujęciu putinizm interpretowany jest jako swoista mentalność elity rządzącej, która zdołała skutecznie przenieść własny sposób widzenia świata na znaczną część społeczeństwa rosyjskiego. Doświadczenie traumatycznego rozpadu Związku Radzieckiego oraz wynikający z niego postsowiecki ressentiment stworzyły szczególnie sprzyjające warunki do internalizacji tego światopoglądu. Na tym tle rodzi się pytanie o konieczność systematycznych badań nad l’outillage mental wykorzystywanym i instrumentalizowanym przez nosicieli wspomnianej formacji mentalnej. Artykuł wskazuje podstawowe założenia metodologiczne oraz możliwe orientacje badawcze, które mogłyby stanowić punkt wyjścia do szerszego projektu naukowego, roboczo zatytułowanego „L’outillage mental putinizmu”. Collapse

The article focuses on the analysis of the correspondence of Marquis of Almodóvar (1727–1794), a Spanish Enlightenment diplomat, written during his diplomatic mission to Russia (1761–1763) at the courts of Empress Elizabeth I, Peter III, and Catherine II. These documents constitute a valuable historical source, offering insight into the workings of the Russian court, its ceremonial practices, networks of political influence, and the challenges arising from the empire’s internal instability. Almodóvar’s correspondence provides important information on the international situation at a crucial stage of the Seven Years’ War, relations between the European powers, and the image of Russia within the political and intellectual circles of Spain. Collapse

The article attempts to define the dissident movement in the USSR. After 1956, numerous opposition and protest groups existed within the Soviet Union; however, not all opponents of the Soviet system can be described as dissidents. The essential characteristic of the dissident movement was its apolitical nature. Dissidents did not seek to seize power, nor did they set themselves explicit goals other than one: compelling the authorities to respect human rights. They did not speak on behalf of any specific ethnic, national, social, or professional group. The dissident milieu did not construct organisational structures or networks; it had neither leaders issuing commands nor followers executing them. Any hierarchy that emerged rested solely on personal moral authority, never on rank or title. The article draws upon essays written by the most significant figures of the dissident movement, their theoretical reflections and memoirs, and their attempts to evaluate their own past activities. Collapse