Ruch antyszczepionkowy w Polsce i jego kabiny pogłosowe w alt-internet w latach 2020-2022

The anti-vaccination movement in Poland and its echo chambers in alt-internet in 2020-2022

ORCID: Agnieszka Demczuk: 0000-0003-2691-2043

Afiliacja: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Polska

ORCID: Agnieszka Demczuk: 0000-0003-2691-2043

Pages: 9-35

Edition: Lublin 2022

DOI: https://doi.org/10.36874/RIESW.2022.3.1

Citation method: A. Demczuk, Ruch antyszczepionkowy w Polsce i jego kabiny pogłosowe w alt-internet w latach 2020-2022, „Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej” 20(2022), z. 3, s. 9-35, DOI: https://doi.org/10.36874/RIESW.2022.3.1.

Abstract: Obecny na świecie od blisko dwustu lat ruch antyszczepionkowy stał się w latach 2020-2022 niezwykle widoczny jako protest wobec ogłoszonej pandemii COVID-19 i masowych szczepień przeciw SARS-CoV-2. Znane od lat Ogólnopolskie Stowarzyszenie Wiedzy o Szczepieniach STOP NOP – w czasie pandemii – wraz z kabinami pogłosowymi w alt-internet, rezonującymi antycovidową, antymaseczkową i antyszczepionkową propagandę, stało się jednym z głównych uczestników dyskursu covidowego, skutecznie oddziałującym na opinie, postawy i zachowania Polaków wobec wirusa, obostrzeń covidowych i szczepionek.

Bibliography:

Aktualne dane epidemiologiczne o zachorowaniach na odrę w Europie w 2017 r., Szczepienia.info, PZH, 2018, http://szczepienia.pzh.gov.pl/aktualne-dane-epidemiologiczne-o-zachorowaniach-odre-europie-2017-roku/.

Apostołowie Opinii, Ruchy antyszczepionkowe. Epidemia histerii, czy realne zagrożenie dla zdrowia dzieci, Kryzys w sieci, 2018, https://kryzyswsieci.pl/2018/10/26/epidemia-antyszczepionkowcy-histeria-zagrozenie-szczepionki-zdrowie/.

BCMM, Przekonania Polaków na temat źródła pochodzenia koronawirusa SARS-CoV-2. Wyniki badania sondażowego, 2020, https://www.bcmm.com.pl/wp-content/uploads/2020/05/raport-BCMM-%C5%BAr%C3%B3d%C5%82o-koronawirusa-kwiecie%C5%84-2020.pdf.

Bodziony J., Trzeci obieg. Koronawirus i alt-internet w Polsce, „Kultura Liberalna” 2020, https://kulturaliberalna.pl/2020/09/08/trzeci-obieg-koronawirus-i-alt-internet-w-polsce/?fbclid=IwAR2B5QoTDncTxkUCrE1qy-4Ww88pZ2_pSNiKWfKcCNe-iQcWXSc4YYdvufY.

Broniatowski D.A., Jamison A.M., SiHua Qi S.M. et al., Weaponized Health Communication: Twitter Bots and Russian Trolls Amplify the Vaccine Debate, „American Journal of Public Health”, vol. 108, 2018, no. 10, s. 1378-1384, DOI: https://doi.org/10.2105/AJPH.2018.304567.

Castells M., Społeczeństwo sieci, Warszawa 2010.

CBOS, Koronasceptycyzm, czyli kto wierzy w zagrożenie epidemią. Komunikat z badań, nr 158/2020, CBOS, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2020/K_158_20.PDF.

CBOS, Samopoczucie Polaków w roku 2020. Komunikat zbadań, nr 1/2021, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2021/K_001_21.PDF.

CBOS, Stosunek do szczepień przeciw COVID-19 i grypie. Komunikat z badań, nr 154/2020, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2020/K_154_20.PDF.

CBOS, Szczepienia przeciw COVID-19 – decyzje i oceny. Komunikat z badań, nr 25/2021.

Coronavirus (COVID-19) Vaccinations, Our World in Data, University of Oxford, 2022, https://ourworldindata.org/covid-vaccinations?country=POL.

Disinformation can kill, „Disinfo Reviews” 2020, issue 189, EUvs.Disinfo, https://euvsdisinfo.eu/disinformation-can-kill/.

Fidelus A., Postawy społeczne jako element kapitału społecznego a proces readaptacji społecznej, „Forum Pedagogiczne UKSW” 2011, nr 1, s. 87-124.

GadowskiTV, Komentarz tygodnia: W pułapce epidemii z Wuhan, YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=67eKm3VcCpU&t=1269s.

Giddens A., Socjologia, Warszawa 2012.

Górniak E., Dopóki żyję, nie dam się zaszczepić, YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=C09mxxwbex8.

Grzegorz Braun, Facebook, https://www.facebook.com/grzegorz.michal.braun.

Haktywizm (cyberterroryzm, haking, protest obywatelski, cyberaktywizm, e-mobilizacja), M. Marczewska-Rytko (red.), Lublin 2014.

Hubert Czerniak – Włączamy myślenie, Facebook, https://www.facebook.com/hubertczerniak15.

Islam M.S., Sarker T., Khan S.H. et al., COVID-19-Related Infodemic and Its Impact on Public Health: A Global Social Media Analysis, „The American Journal of Tropical Medicine and Hygiene”, vol. 103, 2020, no. 4, s. 1476-1645, DOI: https://doi.org/10.4269/ajtmh.20-0812.

Ivan Komarenko – Kity i mity OFFICIAL 2020, YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=EZjqrW1EwZ4.

Jamieson K.H., Cappella J.N., Echo Chamber: Rush Limbaugh and the Conservative Media Establishment, Oxford University Press, 2010.

Jasser G., Wankmüller A., Alt-Right, Alt-Tech, Alt-Internet? Rechte Online Platformen and ihre Funktion, „Forschungsjournal Soziale Bewegungen”, vol. 33, 2020, no. 2, s. 506-512, DOI: https://doi.org/10.1515/fjsb-2020-0042.

Juś M., Celebryci nie wierzą w pandemię. Mówią o spisku i zniechęcają do maseczek. Górniak, Kołakowska, Komarenko – kto jeszcze?, Polska Times, 2020, https://polskatimes.pl/koronawirus-celebryci-nie-wierza-w-pandemie-mowia-o-spisku-i-zniechecaja-do-maseczek-gorniak-kolakowska-komarenko-kto-jeszcze/ar/c1-15231072.

Kancik-Kołtun E., Poczucie bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli podczas pandemii COVID-19 w państwach Grupy Wyszehradzkiej, „Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej”, t. 19, 2021, z. 1, s. 213-237, DOI: https://doi.org/10.36874/RIESW.2021.1.12.

Komisja śledcza COVID-19, Facebook, https://www.facebook.com/groups/713059226153968/announcements.

Konfederacja Wolność i Niepodległość, Facebook, https://www.facebook.com/KONFEDERACJA2019.

Koronawirus to ściema – fałszywa pandemia, nie daj się nabrać, Facebook, https://www.facebook.com/groups/669874603785133.

Krawczyk M., Mikulski K., COVID-19: Dezinformacja w polskiej cyberprzestrzeni, Instytut Kościuszki, 2020, https://ik.org.pl/wp-content/uploads/raport_dezinformacja_pl_v3.pdf.

Latour B., Where Are the Missing Masses? Sociology of a Few Mundane Artefacts, [w:] Shaping Technology, J. Law, W.E. Bijker (eds.), Cambridge 1992.

Lelonek A., Hills B., ‘Vaccine diplomacy’ in Poland: FB monitoring 5-11 April 2021, https://www.iribeaconproject.org/vaccine-monitor-pl-3.

Maffesoli M., Czas plemion. Schyłek indywidualizmu w społeczeństwach ponowoczesnych, Warszawa 2008.

McDonald K., Global Movements. Action and Culture, Oxford University Press, 2006.

McQuarrie E.F., Miller J., Phillips B.J., The Megaphone Effect: Taste and Audience in Fashion Blogging, „Journal of Consumer Research”, vol. 40, 2013, no. 1, s. 136-158, DOI: https://doi.org/10.1086/669042.

Melucci A., Challenging Codes: Collective Action in the Information Age, Cambridge University Press, 1996.

Mierzyńska A., Rosyjską propagandę szerzą polskie portale. Znaleźliśmy 23 witryny, Oko.press, 2018, https://oko.press/rosyjska-propagande-szerza-polskie-portale-znalezlismy-23-takie-witryny/.

Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, Jaka jest liczba uchyleń dotyczących szczepień obowiązkowych?, Szczepienia.info, PZH, http://szczepienia.pzh.gov.pl/faq/gdzie-mozna-znalezc–informacje-na-temat-poziomu-zaszczepienia/.

Nichols T., America’s Cult of Ignorance, The Daily Beast, 2019, http://www.thedailybeast. com/americas-cult-of-ignorance.

Nie wierzę w koronawirusa – Grupa wsparcia/NIE JESTEŚ SAM, Facebook, https://www.facebook.com/groups/705623010178549/.

O zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (ustawa z 5 grudnia 2008 r.), Dz.U. 2019, poz. 1239, 1495.

Ogólnopolskie Stowarzyszenie Wiedzy o Szczepieniach STOP NOP, Facebook, https://www.facebook.com/stowarzyszeniestopnop.

Olszewski E., Ruch społeczny, [w:] Encyklopedia politologii, t. 4: Myśl społeczna i ruchy polityczne współczesnego świata, M. Marczewska-Rytko, E. Olszewski (red.), Kraków 2000.

Pazderska A., Slaktywizm – iluzoryczna aktywność czy realne działanie?, „Świat Idei i Polityki”, t. 16, 2017 nr 26, s. 151-173.

Petycja przeciw przymusowi szczepień i globalnej kontroli. #stopCOVID1984 Stop Totalitaryzmowi, http://vaccineappeal.com/?page_id=48.

Piasecki M., Rosyjskie trolle nakręcają antyszczepionkową histerię w Polsce? Wysyp anonimowych kont, Oko.press, 2018, https://oko.press/rosyjskie-trolle-nakrecaja-histerie-antyszczepionkowa-w-polsce-wysyp-anonimowych-kont/.

Posner S., How Donald Trump’s New Campaign Chief Created an Online Haven for White Nationalists, Mother Jones, 2020, https://www.motherjones.com.

Rebello K., Schwieter Ch., Schliebs M. et al., COVID-19 News and Information from State-Backed Outlets Targeting French, German and Spanish-Speaking Social Media Users Understanding Chinese, Iranian, Russian and Turkish Outlets, Oxford Internet Institute, 2020, https://demtech.oii.ox.ac.uk/wp-content/uploads/sites/93/2020/06/Covid-19-Misinfo-Targeting-French-German-and-Spanish-Social-Media-Users-Final.pdf.

Ruchy antyszczepionkowe jednym z największych zagrożeń dla zdrowia, Medycyna Praktyczna dla Lekarzy, 2019, https://www.mp.pl/szczepienia/aktualnosci/202357,ruchy-antyszczepionkowe-jednym-z-najwiekszych-zagrozen-dla-zdrowia.

Sejm RP, 2018, http://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/PrzebiegProc.xsp?id=2B001D5D2FCD92F5C12582F7002AE68A.

Staniszewski R., Opinia publiczna – teoretyczny sens i zakres pojęcia, „Studia Politologiczne” 2012, nr 25, s. 108-124.

Statut Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Wiedzy o Szczepieniach STOP NOP, 2017, https://stopnop.com.pl/statut-ogolnopolskiego-stowarzyszenia-wiedzy-o-szczepieniach-stop-nop/.

Szczepimy, bo myślimy, 2018, http://szczepimybomyslimy.pl/.

The Wojciech Cejrowski, Facebook, https://www.facebook.com/Wojciech.Cejrowski.

Toffler A., Trzecia fala, Warszawa 1997.

Weigel D., What’s the alt-right? A primer, The Washington Post, 2016, https://www.washingtonpost.com.

Włączamy myślenie!, Hubert Czerniak, YouTube, https://www.youtube.com/channel/UCoLS1kn86uFQqO6o_WCLXyw [25.05.2022].

Wróblewski M., Meler A., Afeltowicz Ł., Ryzyko, zaufanie, choroby zakaźne. Polki i Polacy o pandemii, 2020, https://repozytorium.umk.pl/bitstream/handle/item/6434/UMK_pandemia.pdf?sequence=3.

Wykowski J., Projekt ustawy „Szczepimy, bo myślimy” bez 100 tys. podpisów. Będzie powtórka zbiórki?, Rynekzdrowia.pl, 2019, http://www.rynekzdrowia.pl/Serwis-Szczepienia/Projekt-ustawy-quot-Szczepimy-bo-myslimy–quot-bez-100-tys-podpisow-Bedzie-powtorka-zbiorki,194787,1018.html.

Wyrok WSA w Opolu, 27 października 2020 r., II SA/Op 219/20.

Wyrok WSA w Warszawie, 26 listopada 2020 r., VIII SA/Wa 491/20.

Zakończyć plandemię, Wydarzenie Anny Rażuk, Facebook, https://www.facebook.com/events/763453147736717/.