Ruch konsumencki jako przejaw społeczeństwa obywatelskiego w Polsce

Consumer movement as a manifestation of civil society in Poland

ORCID: Mira Malczyńska-Biały: 0000-0003-3083-800X

Afiliacja: Uniwersytet Rzeszowski, Rzeszów, Polska

ORCID: Mira Malczyńska-Biały: 0000-0003-3083-800X

Edition: Lublin 2022

DOI: https://doi.org/10.36874/RIESW.2022.3.5

Citation method: M. Malczyńska-Biały, Ruch konsumencki jako przejaw społeczeństwa obywatelskiego w Polsce, „Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej” 20(2022), z. 3, s. 115-130, DOI: https://doi.org/10.36874/RIESW.2022.3.5.

Abstract: The aim of the article is to analyze the consumer movement as a manifestation of civil society in Poland. The consumer movement in Europe was synthesized and the freedom of association in consumer organizations was indicated as an element of civil society. While implementing the undertaken research problem, were used the important for the field of social sciences research methods and techniques. The basic research method used in the article is the method of dogmatic analysis. It was used to analyze the legal acts regulating the discussed issues. The article also uses the comparative method to compare selected aspects of the activities of consumer organizations in Poland. As a result of the research, it was indicated that the idea of civil society in Poland was implemented through the development of the consumer movement and the right of consumers to associate in consumer organizations. The consumer movement in Poland developed much later than in Western European countries – in the 1980s. It was caused by the unpopularity and the minimization of the need for real consumer protection in the face of the realities of the socio-economic system in force in the People’s Republic of Poland. After 1989, despite the existence of relevant legal regulations in this area, the existence of a demand for the creation of consumer organizations (due to the need to protect consumers in the field of health, economic interests, redress, information and education), this did not translate into the multiplicity of these entities.

Bibliography:

Chessel M.-E., Consommateurs engagés à la Belle Époque. La Ligue sociale des acheteurs, Paris 2012.

Chmaj M., Prawnomiędzynarodowe i konstytucyjne podstawy wolności zrzeszania się, [w:] Wolność zrzeszania się w Polsce, M. Chmaj (red.), Warszawa 2008.

Chmaj M., Wolność zrzeszania się, [w:] Konstytucyjne wolności i prawa w Polsce. Wolności i prawa polityczne, t. 3, M. Chmaj i in. (red.), Kraków 2002.

Dąbrowska A., Janoś-Kresło M., Ozimek I., Ochrona i edukacja konsumentów we współczesnej gospodarce rynkowej, Warszawa 2005.

Dąbrowski J., Co dalej z ochroną konsumenta, „Życie Gospodarcze” 1981, nr 3.

Dobijański M., Prawa i wolności człowieka w systemie Unii Europejskiej, Siedlce 2006.

Forbes J.D., The consumer interest, London – New York – Sydney 1987.

Górecki G., Polskie prawo konstytucyjne, Warszawa 2008.

http://www.beuc.org/Content/Default.asp.

http://www.consumersinternational.org

http://www.federacja-konsumentow.org.pl.

http://www.unic.un.org.pl.

Jawłowska A., Ruch konsumentów, Warszawa 1981.

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, Dz.Urz. UE C 326, 26.10.2012.

Kitchen M., Historia Europy 1919-1939, Wrocław – Warszawa – Kraków 1992.

König G.M., Konsumkompetenz und Geschlechterpolitik vor dem Ersten Weltkrieg, [w:] Verbrauchen in Geschichte und Gegenwart. Wandel und Konfliktfelder in der Verbraucherpolitik, C. Bala, C. Kleinschmidt, K. Rick, W. Schuldziński (red.), „Beiträge zur Verbraucherforschung” 2007, z. 7.

Konstytucja Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej z 22 lipca 1952 r., Dz.U. Nr 33, poz. 232.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 23 kwietnia 1935 r., Dz.U. Nr 30, poz. 227.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 17 marca 1921 r., Dz.U. Nr 44, poz. 267.

Konwencja Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 26 listopada 1991 r., Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 248.

Kosiński K., Ku rejestracji NSZZ Solidarność. Kalendarium wydarzeń 1980 r.

Kuisz J., Charakter prawny porozumień sierpniowych 1980-1981, Warszawa 2009.

Laws and Objects of the Rochdale Society of Equitable Pioneers: Enrolled According to the Acts, 10th, George IV, and 4th and 5th, William IV, Rochdale 1844.

Malczyńska-Biały M., Polityka konsumencka Unii Europejskiej po 2002 roku, Rzeszów 2021.

Malczyńska-Biały M., Wolność zrzeszania się na przykładzie organizacji konsumenckich w Polsce, [w:] Wolność i odpowiedzialność. Wymiar ekonomiczny, społeczny i polityczny, J. Osiński (red.), Warszawa 2009.

Nałęcz-Jawecki A., Dziękujemy, „Życie Gospodarcze” 1981, nr 7.

Nałęcz-Jawecki A., Federacja Konsumentów, „Życie Gospodarcze” 1981, nr 4.

Nałęcz-Jawecki A., Miejsce Fachowców, „Życie Gospodarcze” 1981, nr 10.

Paleczny T., Nowe ruchy społeczne, Kraków 2010.

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 27 października 1932 roku – Prawo o stowarzyszeniach, Dz.U. Nr 94, poz. 808 z późn. zm.

Sarnecki P., Wolność zrzeszania się, Warszawa 1998.

Studziński W., Wolność zgromadzeń i stowarzyszania się, [w:] Prawa i wolności I i II generacji, A. Florczak, B. Bolechów (red.), Toruń 2006.

Sztucki T., Reprezentacja potrzeb i ochrona konsumentów, „Życie Gospodarcze” 1981, nr 7.

Światowy G., Ochrona konsumenta w procesie urynkowienia gospodarki polskiej i jej integracji z Unią Europejską, [w:] Socjoekonomiczna i prawna sytuacja konsumentów w obliczu integracji z Unia Europejską, K. Gutkowska, I. Ozimek (red.), Warszawa 1998.

Tokarzewski T., Ruch spółdzielczy i spółdzielnie w państwach Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej, Lublin 1990.

Ustawa z 7 kwietnia 1989 r. prawo o stowarzyszeniach, Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.

Winczorek P., Komentarz do Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Warszawa 2000.

Wiśniewski L., Wolność zrzeszania się obywateli w stowarzyszeniach. Materiały prawno-porównawcze, Warszawa 1988.