L’outillage mental du poutinisme: prolegomena do projektu badawczego

L’outillage mental du poutinisme: Prolegomena to a research project

Abstrakt: Przedmiotem niniejszego artykułu jest refleksja nad Dictionnaire du poutinisme, opublikowanym w Paryżu w 2025 r. przez francuskiego badacza kultury rosyjskiej Michela Niqueux. Autor proponuje odczytanie tej publikacji jako pierwszej próby rekonstrukcji specyficznych narzędzi mentalnych (l’outillage mental) putinizmu, rozumianych w sensie zaproponowanym przez Luciena Febvre’a, jednego z klasyków francuskiej szkoły „Annales”. W tym ujęciu putinizm interpretowany jest jako swoista mentalność elity rządzącej, która zdołała skutecznie przenieść własny sposób widzenia świata na znaczną część społeczeństwa rosyjskiego. Doświadczenie traumatycznego rozpadu Związku Radzieckiego oraz wynikający z niego postsowiecki ressentiment stworzyły szczególnie sprzyjające warunki do internalizacji tego światopoglądu. Na tym tle rodzi się pytanie o konieczność systematycznych badań nad l’outillage mental wykorzystywanym i instrumentalizowanym przez nosicieli wspomnianej formacji mentalnej. Artykuł wskazuje podstawowe założenia metodologiczne oraz możliwe orientacje badawcze, które mogłyby stanowić punkt wyjścia do szerszego projektu naukowego, roboczo zatytułowanego „L’outillage mental putinizmu”.

Bibliografia:

1. Assmann J., Pamięć kulturowa. Pismo, zapamiętywanie i polityczna tożsamość w cywilizacjach starożytnych, Wyd. Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2015.
2. Bojm S., Buduszczie nostalhii, „Neprikosnovenyj zapas”, nr 89, 3/2013, https://www.nlobooks.ru/magazines/neprikosnovennyy_zapas/89_nz_3_2013/.
3. Burd’je P., Sotsial’noe prostranstvo i genezis klassov, w: P. Burd’je, Sotsiologiia sotsial’nogo prostranstva, Institut eksperimental’noj sotsiologii, Aleteiia, Moskwa, Sankt-Pietierburg 2007.
4. Eltchaninoff M., Co ma Putin w głowie, Studio Emka, Warszawa 2015.
5. Febvre L., Le Probleme de l’incroyance au XVIe. La religion de Rabelais, Albin Michel, Paris 2014.
6. Gramsci A., L’hégémonie culturelle, Payot, Paris 2024.
7. Gusejnow G., Sovetskie ideologemy v russkom diskurse 1990-kh, Tri kvadrata, Moskwa 2004.
8. Klemperer V., LTI [Lingua Tertii Imperii]: notatnik filologa, Wydawnictwo Literackie, Kraków–Wrocław 1983.
9. Kuraew A., Mifologiia russkikh voin, t. 1–2, BAbook, 2024.
10. Linz J., Totalitarian and Authoritarian Regimes, Lynne Rienner Publishers, Inc. 2000.
11. Losev A.F., Dialektika mifa, „Pravda”, Moskwa 1990.
12. Magyar B., Madlovics B.I., The Anatomy of Post-Communist regimes. A Conceptual Framework, t. 1–2, Central European University Press, 2020.
13. Niqueux M., Vocabulaire du poutinisme, A L’est de Brest – Litovsk, Paris 2025.
14. Popper K., Otkrytoe obshchestvo i ego vragi, t. 1, Chary Platona, Feniks, Mezhdunarodnyj fond „Kul’turnaia initsiativa”, Moskwa 1992.
15. Suslov M., Putinism – Post-Soviet Russian Regime Ideology, Routledge, London, New York 2024.
16. Szart’je P., Kul’turnye istoki Frantsuzskoj revoliutsii, Izdatel’skij dom „Iskusstvo”, Moskwa 2001.
17. Szniriel’man A., Uderzhivaiushchij. Ot Apokalipsisa k konspirologii, Nestor-Istoriia, Moskwa, Sankt-Pietierburg 2022.
18. Taylor B., The Code of Putinism, Oxford University Press 2018.
19. Vocabulaire de la Perestroika, sous la direction de M. Niqueux, préface de M. Tatu, Éditions universitaires, Paris 1990.
20. Wertsch J.V., How Nations Remember. A Narrative Approach, Oxford University Press, 2021.

PDF: Pobierz