Rumunia: kolejna próba wyjścia z kryzysu rządowego

Prezydent Rumunii Nicușor Dan powierzył misję utworzenia rządu Siegfriedowi Mureșanowi z Partii Narodowo-Liberalnej (Partidul Național Liberal, PNL). Jest to trzeci kandydat na premiera w czasie trwającego sześć miesięcy kryzysu rządowego. Jeśli Mureșan nie zdobędzie większości głosów w parlamencie, prezydent będzie miał prawo skrócenia jego kadencji i rozpisania nowych wyborów.

Obecna kadencja parlamentu rozpoczęła się 20 grudnia 2024 r. Nowy rząd utworzyła wówczas szeroka koalicja partii proeuropejskich, składająca się z Partii Narodowo-Liberalnej, Partii Socjaldemokratycznej (Partidul Social Democrat, PSD), Związku Zbawienia Rumunii (Uniunea Salvați România, USR) oraz Demokratycznego Związku Węgrów w Rumunii (Uniunea Democrată Maghiară din România, UDMR). 5 maja 2026 r. większość deputowanych parlamentu poparła jednak wniosek o wotum nieufności wobec premiera Ilie Bolojana z PNL, złożony wspólnie przez socjaldemokratów oraz opozycyjny i nacjonalistyczny Związek Jedności Rumunów (Alianța pentru Unirea Românilor, AUR), („IEŚ Brief”, nr 5).

Do tej pory prezydent Dan dwukrotnie desygnował kandydatów na szefa rządu. Pierwszy kandydat, Eugen Tomac – niezależny europarlamentarzysta – zrezygnował z powierzonej mu misji na etapie konsultacji z ugrupowaniami parlamentarnymi. Kolejnym kandydatem był Adrian Veștea z PNL, który nie uzyskał jednak wotum zaufania w głosowaniu z 22 czerwca 2026 r. Co więcej, jego desygnowanie odbyło się bez konsultacji z kierownictwem partii, co doprowadziło do rozłamu w szeregach narodowych liberałów.

Obecny kandydat, Siegfried Mureșan, jest również członkiem PNL oraz deputowanym Parlamentu Europejskiego, gdzie pełni funkcję wiceprzewodniczącego frakcji Europejskiej Partii Ludowej (European People’s Party, EPP). Mureșan urodził się w 1976 r. Jest absolwentem Akademii Studiów Ekonomicznych w Bukareszcie oraz Uniwersytetu Humboldta w Berlinie. Pracował jako doradca przy komisji spraw zagranicznych niemieckiego Bundestagu oraz doradca ekonomiczny EPP. W 2014 r. został wybrany się do Parlamentu Europejskiego z list Partii Ruchu Ludowego, utworzonej przez ówczesnego prezydenta Rumunii Traiana Băsescu. W 2018 r. został członkiem PNL.

Prezydent Dan zaproponował kandydaturę Mureșana po kolejnej rundzie konsultacji z klubami parlamentarnymi. Poparcie dla tworzonego przez niego rządu zapowiedziały PNL, USR i UDMR. Ich głosy nie wystarczą jednak do uzyskania wotum zaufania. PSD próbowała po raz kolejny przeforsować kandydaturę swego lidera, Sorina Grindeanu. Po ogłoszeniu decyzji przez prezydenta sam Grindeanu wyraził niezadowolenie, a następnie władze partii zdecydowały, że nie poprą kandydatury Mureșana.

Siegfried Mureșan rozpoczął konsultacje z ugrupowaniami parlamentarnymi w celu przygotowania programu i składu rady ministrów.

Komentarz

Przyczyną kryzysu rządowego było niezadowolenie PSD z polityki reform i cięć budżetowych, realizowanej przez premiera Bolojana. Socjaldemokraci zarzucili również szefowi rządu brak konsultacji z partnerami koalicyjnymi. PSD obawiała się przy tym, że polityka oszczędności uderzy przede wszystkim w jej elektorat. Składając wniosek o wotum nieufności, partia zdecydowała się na bezprecedensową współpracę z AUR, wobec którego do tej pory siły polityczne stosowały rodzaj „kordonu sanitarnego” („IEŚ Brief”, nr 5).

Początek oraz rozwój kryzysu wskazuje na głęboką wzajemną nieufność wśród proeuropejskich sił politycznych. Liderzy PNL, USR i UDMR wyrażają obawy, że rzeczywistym celem PSD jest nawiązanie długofalowego sojuszu z AUR. Natomiast socjaldemokraci odwołują się do odpowiedzialności za państwo i społeczeństwo, która miałaby nakazywać przyznanie fotela premiera ich ugrupowaniu.

Siegfried Mureșan jest postrzegany jako polityk koncyliacyjny i ceniony na arenie międzynarodowej. Jego dotychczasowy brak zaangażowania w walkę polityczną na arenie krajowej mógłby przemawiać za poparciem jego kandydatury przez przynajmniej część deputowanych PSD. Niemniej taki rząd miałby charakter mniejszościowy i nie gwarantowałby stabilności politycznej. Nie można przy tym wykluczyć, że w czasie konsultacji dojdzie do porozumienia z PSD, w ramach którego przewidziana zostanie rotacja na stanowisku premiera. Brak jakiegokolwiek porozumienia i negatywny wynik głosowania nad wotum zaufania są równie prawdopodobne.

Porażka kandydatury Mureșana otwiera przed prezydentem możliwość wcześniejszego rozwiązania parlamentu. Głowa państwa nie będzie jednak w żaden sposób zobligowana do podjęcia takiej decyzji. Obecnie wydaje się, że największym beneficjentem przyspieszonych wyborów byłby AUR. Badanie INSCOP, zrealizowane w dniach 1-7 września 2026 r., wskazuje, że na partię swój głos oddałoby ok. 40% ankietowanych. Pozostałe ugrupowania cieszą się znacznie niższym poparciem: PSD – 18,7%, PNL – 16,3%, USR – 9,0%, UDMR – 4,8%. Obawa przed znaczącym zwycięstwem AUR w przyspieszonych wyborach może być czynnikiem wstrzymującym prezydenta przed podjęciem decyzji o rozwiązaniu parlamentu.

[Fot. Siegfried Mureșan / Facebook]