Wydawca: Instytut Europy Środkowej
ISSN: 2657-6996
  • Grzegorz Gil
  • Anton Saifullayeu
  • Agnieszka Zajdel
  • Spasimir Domaradzki
  • Bartłomiej Krzysztan
  • Sławomir Łukasiewicz
  • Damian Szacawa
  • Agata Tatarenko

Komentarze IEŚ

Komentarze IEŚ 1714
5 października 2026

Wybory parlamentarne na Łotwie: społeczeństwo głosuje za zmianą

Wybory do 15. Saeimy, przeprowadzone 3 października 2026 r., przyniosły wyraźne przetasowanie na łotewskiej scenie politycznej. O poparcie wyborców rywalizowało 14 partii lub sojuszy politycznych. Zdecydowane zwycięstwo odniosła centroprawicowa Zjednoczona Lista (AS), ugrupowanie dotychczasowego premiera Andrisa Kulbergsa, uzyskując ponad jedną trzecią głosów. Jest to...

Więcej →

Komentarze IEŚ 1713
2 października 2026

Dekolonizacja pamięci i tożsamości politycznej w Kazachstanie

15 marca 2026 r. w referendum konstytucyjnym mieszkańcy Kazachstanu opowiedzieli się za nową ustawą zasadniczą, która od 1 lipca 2026 r. obniżyła status języka rosyjskiego z formuły „na równych prawach” do „używanego obok” kazachskiego. Jest to kolejny etap procesu dekolonizacji pamięci oraz budowania podmiotowości państwowej i narodowej, rozpoczętego po...

Więcej →

Zespół Wyszehradzki

Komentarze IEŚ 1712
2 października 2026
Łukasz Lewkowicz - Zespół Wyszehradzki

Prezydent Pellegrini na forum ONZ: Ukraina, reformy i sztuczna inteligencja

Wystąpienie prezydenta Słowacji Petera Pellegriniego z 23 września 2026 r. podczas 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ było okazją do przedstawienia najważniejszych elementów stanowiska Słowacji wobec współczesnych wyzwań międzynarodowych. Najwięcej uwagi prezydent poświęcił wojnie rosyjsko-ukraińskiej, łącząc postulat dyplomatycznego zakończenia konfliktu z...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1711
1 października 2026
Andrzej Szabaciuk - Zespół Wschodni

„Z nami Bóg” – wykorzystanie przez Rosję relikwii i ikon w wojnie przeciwko Ukrainie

Od początku pełnoskalowej wojny z Ukrainą władze Rosji oraz Patriarchat Moskiewski systematycznie przekształcają prawosławne sacrum w narzędzie prowadzenia wojny. Masowe wysyłanie na front kopii ikon i relikwii świętych przestało pełnić wyłącznie funkcję wsparcia duchowego, a stało się zinstytucjonalizowanym mechanizmem legitymizacji wojny. Kreml i Cerkiew...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1710
1 października 2026
Spasimir Domaradzki | Agata Domachowska | Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Państwa Europy Południowo-Wschodniej na debacie generalnej 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ

Debata generalna 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ stała się dla państw Europy Południowo-Wschodniej przestrzenią do zasygnalizowania najważniejszych wyzwań i problemów we współczesnych stosunkach międzynarodowych. Szeroki wachlarz kwestii podnoszonych przez przywódców państw pokazuje, jak odmiennie postrzegają one dynamikę międzynarodową. Jednocześnie...

Więcej →

Zespół Bałtycki, Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1709
30 września 2026
Jędrzej Piekara | Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki, Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

„Kolejna Specjalna Operacja Wojskowa”. Groźby Rosji wobec Litwy i próba dyskredytowania stosunków polsko-litewskich

25 września 2026 r. rosyjska państwowa agencja RIA Nowosti opublikowała na swojej stronie głównej felieton Aleksandra Nosowicza pod tytułem „Rosję czeka kolejna Specjalna Operacja Wojskowa. Będzie bardzo krótka”[1]. Autor sugerował w nim potrzebę uderzenia rakietowego na Litwę. Po kilku godzinach redakcja usunęła tekst jako niezgodny z polityką państwową...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1708
30 września 2026
Jakub Olchowski - Zespół Wschodni

Rosyjska presja na Europę. Między sabotażem a dezinformacją

Rosyjskie działania wobec Europy coraz wyraźniej wykraczają poza pojedyncze akty sabotażu, cyberataki czy operacje dezinformacyjne. Ich znaczenie wynika z łączenia różnych instrumentów w ramach szerszej strategii osłabiania Zachodu i ograniczania jego wsparcia dla Ukrainy. Działania państw europejskich pozostają jednak w dużej mierze reaktywne – inicjatywa jest po...

Więcej →

Zespół Bałtycki

IEŚ Brief 21
29 września 2026
Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Stanowisko państw bałtyckich podczas 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku

Podczas odbywającej się w dniach 22-28 września 2026 r. debaty generalnej 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ (ZO ONZ) w Nowym Jorku światowi przywódcy dyskutowali o pokoju i bezpieczeństwie, zrównoważonym rozwoju oraz wyzwaniach współczesnego świata. Państwa bałtyckie reprezentowali prezydenci Litwy (Gitanas Nausėda), Łotwy (Edgars Rinkēvičs) oraz Estonii (Alar...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1707
29 września 2026
Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Republika Czeska wobec transformacji porządku międzynarodowego. Stanowisko prezydenta Petra Pavla na 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ

Występując 23 września 2026 r. podczas sesji Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych, prezydent Petr Pavel odniósł się do przemian zachodzących we współczesnym porządku międzynarodowym. Prezydent Republiki Czeskiej podkreślił, że zmiany w globalnym układzie sił są nieuniknione, przy czym powinny one przebiegać w ramach zasad prawa...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1706
28 września 2026
Agata Tatarenko - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Edukacja wobec dezinformacji w Republice Czeskiej

W czeskim systemie edukacji kompetencje związane z oceną informacji są stopniowo włączane do różnych obszarów nauczania i uzupełniane przez rozbudowany ekosystem organizacji społecznych. W efekcie uczeń ma przede wszystkim nauczyć się samodzielnie oceniać źródła, rozpoznawać mechanizmy manipulacji i rozumieć środowisko cyfrowe. Problemem pozostaje jednak...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 20
25 września 2026
Spasimir Domaradzki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Bułgaria: początek kampanii przed wyborami prezydenckimi

25 października 2026 r. odbędą się wybory prezydenckie w Bułgarii. Główna oś rywalizacji będzie przebiegała między obecnie urzędującą prezydent Ilianą Jotową a kandydatem środowisk reformatorskich Andrejem Gjurowem. Tradycyjne i największe partie – GERB oraz DPS – nie wystawiły swoich kandydatów. 25 września oficjalnie rozpoczyna się kampania przed...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1705
24 września 2026
Jędrzej Piekara - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Domy Rosyjskie na Globalnym Południu – rosyjska infrastruktura wpływu

8 września 2026 r. szef Rossotrudniczestwa Igor Czajka podpisał porozumienia o utworzeniu jedenastu nowych partnerskich Domów Rosyjskich, rozszerzając globalną sieć placówek do trzydziestu sześciu. Tydzień wcześniej, 1 września 2026 r., władze Niemiec ogłosiły wypowiedzenie umowy regulującej działalność Domu Rosyjskiego w Berlinie – z terminem opuszczenia...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 19
23 września 2026
Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Rumunia: kolejna próba wyjścia z kryzysu rządowego

Prezydent Rumunii Nicușor Dan powierzył misję utworzenia rządu Siegfriedowi Mureșanowi z Partii Narodowo-Liberalnej (Partidul Național Liberal, PNL). Jest to trzeci kandydat na premiera w czasie trwającego sześć miesięcy kryzysu rządowego. Jeśli Mureșan nie zdobędzie większości głosów w parlamencie, prezydent będzie miał prawo skrócenia jego kadencji i...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1704
22 września 2026
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

„Tempowanie” AI. Europa Środkowa wobec sporu o tempo rozwoju sztucznej inteligencji

W orędziu o stanie Unii Europejskiej z 16 września 2026 r. przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen poparła postulat spowolnienia prac nad najbardziej zaawansowanymi modelami sztucznej inteligencji (AI). Deklaracja wpisuje się w obecny zwrot w globalnej debacie: apel o „tempowanie”, czyli stopniowe budowanie mechanizmów kontroli tempa rozwoju, płynie od...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1703
18 września 2026
Jakub Bornio - Zespół Bałtycki

Rosyjska eskalacja wobec NATO – cele i mechanizmy kampanii

W ostatnich tygodniach Rosja przeprowadziła szereg działań mających na celu dalszą eskalację w relacjach z Sojuszem Północnoatlantyckim. Spełniały one zarówno funkcje polityczne, jak i stricte wojskowe. Obejmowały m.in. akty sabotażu, operacje kognitywne i charakterystyczną dla Rosji presję z wykorzystaniem instrumentarium zbrojnego. Działania te podporządkowane...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1702
17 września 2026
Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Zwiększenie obecności gospodarczej Republiki Czeskiej w Ukrainie

Minister przemysłu i handlu Republiki Czeskiej Karel Havlíček (ANO) zapowiedział organizację dużej misji gospodarczej na Ukrainę. Inicjatywa ta jest odpowiedzią na rosnące zainteresowanie czeskich przedsiębiorstw ukraińskim rynkiem oraz postulaty środowisk gospodarczych dotyczące większego wsparcia państwa dla czesko-ukraińskiej współpracy gospodarczej....

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1701
16 września 2026
Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Sprawiedliwa kartografia: rezolucja ONZ w sprawie nowej mapy świata

4 września 2026 r. 164 państwa poparły projekt rezolucji Organizacji Narodów Zjednoczonych zatytułowany „Poprawić mapę”: przywracanie równowagi w globalnym przedstawieniu kartograficznym oraz promowanie sprawiedliwej reprezentacji regionów świata, ze szczególnym uwzględnieniem Afryki. Jego celem było stworzenie mapy, która dokładniej odzwierciedlałaby...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1700
15 września 2026
Natasza Styczyńska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Polityczne echa pogrzebu Ratka Mladicia

27 sierpnia 2026 r. w Hadze zmarł Ratko Mladić, dowódca Armii Republiki Serbskiej, skazany na karę dożywocia za ludobójstwo przez Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii. Jego ciało sprowadzono do Serbii, a w pogrzebie wzięły udział tysiące zwolenników, dla których Mladić nie jest zbrodniarzem wojennym, lecz bohaterem. Pogrzeb Mladicia, w którym...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1699
14 września 2026
Andrzej Szabaciuk - Zespół Wschodni

Metafizyka wojny patriarchy Cyryla i jej nowe wymiary

W 2026 r. Rosyjska Cerkiew Prawosławna ostatecznie porzuciła misję duszpasterską na rzecz kremlowskiej propagandy, stając się ideologicznym ramieniem państwa. Patriarcha Cyryl aktywnie promuje nową „teologię wojny”, w której agresja na Ukrainę nabiera wymiaru metafizycznego, a Rosja pełni rolę mitycznego obrońcy przed złem z Zachodu. Od publikacji monografii...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 18
11 września 2026
Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Między Ukrainą a NATO. Rosyjskie drony testują obronę Mołdawii i Rumunii

W dniach 8-9 września doszło do serii naruszeń przestrzeni powietrznej Republiki Mołdawii i Rumunii przez rosyjskie samoloty bezzałogowe oraz ataku na przejście graniczne między Mołdawią a Ukrainą. Rosja testuje ten odcinek wschodniej flanki NATO. Kolejne ataki na infrastrukturę w regionie są prawdopodobne. 8 września 2026 r. samolot bezzałogowy wysłany przez Rosję...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1698
10 września 2026
Łukasz Lewkowicz - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Słowacja wzmacnia wschodnią flankę NATO. Polsko-słowacki wymiar operacji „Wschodnia Straż”

26 sierpnia 2026 r. rząd Słowacji podjął decyzję o skierowaniu głównie do Polski i Rumunii maksymalnie 101 słowackich żołnierzy w ramach natowskiej operacji „Wschodnia Straż” (Eastern Sentry). Decyzja wymaga jeszcze zatwierdzenia przez słowacki parlament, choć obecnie wydaje się to formalnością. Planowany słowacki kontyngent swoje działania będzie...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1697
10 września 2026
Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Niski poziom zapasów gazu ziemnego w Europie przed sezonem zimowym

Na początku września 2026 r. europejski rynek gazu ziemnego wszedł w końcową fazę sezonu zatłaczania z wyraźnie niższym poziomem zapasów niż w poprzednich latach. 1 września magazyny tego surowca w Unii Europejskiej były wypełnione na poziomie 65,4%, podczas gdy rok wcześniej wskaźnik ten wynosił 77,7%, a dwa lata wcześniej 92,4%. Oznacza to, że Europa zbliża...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 17
10 września 2026
Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Nowy rozdział w stosunkach węgiersko-rosyjskich

Węgry wezwały dziesięciu dyplomatów ambasady Federacji Rosyjskiej w Budapeszcie do opuszczenia kraju. Według wicepremier i minister spraw zagranicznych Anity Orbán osoby te miały prowadzić działalność niezgodną ze statusem dyplomatycznym. Wydalenie rosyjskich dyplomatów może stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego Węgier, głównie w wymiarze...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1696
9 września 2026
Damian Szacawa - Zespół Bałtycki

Wybory parlamentarne w Szwecji: gospodarka głównym tematem kampanii

13 września 2026 r. Szwedzi wybiorą 349 posłów Riksdagu. Obecną kampanię zdominowała gospodarka, podczas gdy w 2022 r. głównymi tematami były przestępczość i migracja. Poza sporem politycznym pozostają kwestie bezpieczeństwa i obrony. Rząd Ulfa Kristerssona kończy kadencję, podczas której Szwedzcy Demokraci po raz pierwszy współdecydowali o polityce państwa,...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 16
9 września 2026
Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Przedterminowe wybory w Serbii: najpoważniejszy test dla prezydenta Aleksandra Vučicia i partii rządzącej

25 października w Serbii odbędą się kolejne przedterminowe wybory parlamentarne. Głosowanie przypada na czas silnych napięć społecznych, których wyrazem są masowe protesty studenckie, trwające od końca 2024 r. Nadchodzące wybory mogą okazać się najpoważniejszym testem dla prezydenta Aleksandra Vučicia i Serbskiej Partii Postępowej (SNS) od czasu przejęcia przez...

Więcej →
Informacje z kraju i świata