Komentarze IEŚ | Instytut Europy Środkowej

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1635

5 czerwca 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Odbudowa debaty publicznej na Węgrzech

Przywrócenie standardów deliberatywnej demokracji to jedna z linii narracyjnych kampanii wyborczej partii Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA), która w wyborach parlamentarnych 12 kwietnia 2026 r. uzyskała większość konstytucyjną umożliwiającą sanację systemu politycznego na Węgrzech. Instytucjonalną emanacją tego postulatu jest powołanie...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1634

4 czerwca 2026

Anton Saifullayeu - Zespół Wschodni

Polityka Białorusi. Przegląd informacyjno-analityczny (maj 2026)

Tekst powstał we współpracy z iSANS Kwestie bezpieczeństwa, ćwiczenia wojskowe Reżim ocenia sytuację bezpieczeństwa regionalnego jako stabilnie napiętą i rozwijającą się w negatywnym kierunku. Do obecnych czynników napięcianależą kwestia nuklearna, wzrost liczby niekontrolowanych lotów BSP, pogorszenie relacji Mińska z Kijowem oraz sytuacja graniczna....

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1633

3 czerwca 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Republika Czeska: nierozwiązany problem konfliktu interesów premiera

Kilka miesięcy po objęciu funkcji premiera przez Andreja Babiša kwestia dotyczącego go konfliktu interesów ponownie znalazła się w centrum debaty politycznej w Republice Czeskiej oraz zainteresowania instytucji Unii Europejskiej. Warunkiem nominacji lidera ANO na stanowisko szefa rządu było przedstawienie nowego modelu zarządzania holdingiem Agrofert. Ujawnione...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1632

2 czerwca 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Działania Czech w kierunku wzmocnienia bezpieczeństwa paliwowego państwa

Czeski sektor naftowy w ostatnich latach znalazł się pod silną presją geopolityczną i infrastrukturalną, co skłoniło rząd do działań na rzecz wzmocnienia bezpieczeństwa paliwowego. Podjęte działania koncentrowały się na odejściu od rosyjskiej ropy naftowej, dywersyfikacji dostaw, rozbudowie infrastruktury przesyłowej oraz większej roli państwa w zarządzaniu...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1631

1 czerwca 2026

Jędrzej Piekara - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Pekiński szczyt 20 maja 2026 r. – wymiar historyczny i geopolityczny

20 maja 2026 r. w Pekinie Władimir Putin i Xi Jinping sygnowali dwa dokumenty programowe: Wspólne oświadczenie Federacji Rosyjskiej i Chińskiej Republiki Ludowej o dalszym umacnianiu wszechstronnego partnerstwa i strategicznego współdziałania oraz odrębną, liczącą niemal 50 stron, Wspólną deklarację o budowie ładu wielobiegunowego i nowego typu stosunków...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1630

29 maja 2026

Spasimir Domaradzki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Bułgaria: polityka zagraniczna pierwszych tygodni funkcjonowania rządu Radewa

Po dwóch tygodniach sprawowania władzy przez rząd Rumena Radewa można dostrzec zarys nowej bułgarskiej polityki zagranicznej. Zauważalne jest deprecjonowanie współpracy w formatach regionalnych (takich jak B9 czy Inicjatywa Trójmorza) przy neutralnej postawie wobec działań Federacji Rosyjskiej w Ukrainie. Nowe władze oczekują spełnienia przez Macedonię Północną...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1629

29 maja 2026

Bartłomiej Krzysztan | Jakub Olchowski - Zespół Wschodni

Nowe otwarcie? Relacje gruzińsko-ukraińskie

Relacje gruzińsko-ukraińskie pozostają napięte od początku pełnoskalowej wojny w Ukrainie w konsekwencji ambiwalentnej postawy Tbilisi wobec rosyjskiej agresji. Na początku maja 2026 r. nawiązany został dialog bilateralny, jednak perspektywa normalizacji pozostaje odległa. Rozmowy gruzińsko-ukraińskie. W pierwszych dniach maja 2026 r. w trakcie szczytu Europejskiej...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1628

28 maja 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Między pojednaniem a konfliktem pamięci. Zjazd Niemców sudeckich w Brnie

W dniach 21-25 maja w Brnie pod hasłem „Życie jest spotykaniem” odbył się 76. zjazd Związku Wypędzonych Niemców Sudeckich, który po raz pierwszy w powojennej historii zorganizowany został na terytorium Republiki Czeskiej. Wydarzenie poruszyło jedną z najbardziej wrażliwych kwestii w relacjach czesko-niemieckich. Podczas gdy organizatorzy podkreślali znaczenie...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1627

28 maja 2026

Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Eesti.ai – kolejny etap estońskiej transformacji cyfrowej

Estonia uruchomiła w 2026 r. Eesti.ai – program, w którym adopcja sztucznej inteligencji traktowana jest jako instrument polityki gospodarczej. Deklarowany cel jest ambitny: podwojenie wydajności pracy do 2035 r. oraz wzrost PKB o 50% w ciągu dziesięciu lat. Zatwierdzona pula piętnastu projektów flagowych operacjonalizuje tę ambicję, otwierając zarazem szereg pytań...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1626

27 maja 2026

Agata Tatarenko - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Grupa Wyszehradzka: od współpracy politycznej do współpracy sektorowej

Pełnoskalowa agresja Rosji na Ukrainę ujawniła strategiczne różnice pomiędzy państwami V4, wpływając na ograniczenie wspólnej agendy politycznej oraz zmianę charakteru regionalnej współpracy. Jednocześnie kolejne prezydencje państw członkowskich pokazały, że mimo utrzymujących się podziałów, format wyszehradzki nadal pozostaje instrumentem współpracy...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1625

26 maja 2026

Jakub Bornio - Zespół Bałtycki

USA podejmują decyzję ws. kontyngentów w Europie – 6 wniosków dla Polski

Decyzja o wstrzymaniu przerzutu rotacyjnego kontyngentu sił zbrojnych Stanów Zjednoczonych do Polski uwidoczniła strukturalne problemy w relacjach bilateralnych. Niepewność, jaka została nią wywołana, stanowi jedynie egzemplifikację szerszych problemów, charakterystycznych dla asymetrycznego partnerstwa polsko-amerykańskiego. Poprawa kondycji tych relacji wymaga od...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1624

25 maja 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Korekta polityki Węgier wobec diaspory

Odpolitycznienie relacji z diasporą w państwach sąsiednich, audyt dotacji oraz weryfikacja procedur związanych z głosowaniem korespondencyjnym to wizja współpracy nowego węgierskiego rządu z rodakami mieszkającymi w Ukrainie, Słowacji, Rumunii i Serbii. Ochrona praw mniejszości węgierskiej nie tylko determinuje relacje dwustronne Węgier z tymi państwami, ale...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1623

22 maja 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Dwadzieścia lat niepodległości Czarnogóry: między konsolidacją państwa a trwałością podziałów społecznych i międzypaństwowych

Dwadzieścia lat po referendum niepodległościowym Czarnogóra nadal mierzy się z konsekwencjami decyzji z maja 2006 r., która ostatecznie zakończyła istnienie wspólnego państwa z Serbią. Choć wynik głosowania otworzył Podgoricy drogę do budowy własnej państwowości i integracji euroatlantyckiej, to podziały tożsamościowe w społeczeństwie zostały utrwalone...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1622

21 maja 2026

Agata Tatarenko - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Między resetem a redefinicją? Grupa Wyszehradzka po zmianie władzy na Węgrzech

Wizyta premiera Węgier Pétera Magyara w Polsce stała się symbolem politycznego resetu w Europie Środkowej po okresie kryzysu wywołanego prorosyjską polityką Viktora Orbána. Nowy rząd Węgier deklaruje wolę odbudowy relacji z Polską i rewitalizacji współpracy wyszehradzkiej. Wojna rosyjsko-ukraińska, różnice w polityce bezpieczeństwa oraz rosnące znaczenie innych...

Więcej →

Zespół Bałtycki, Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1621

20 maja 2026

Jakub Bornio | Piotr Oleksy | Damian Szacawa - Zespół Bałtycki, Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Połączony szczyt Bukareszteńskiej Dziewiątki i państw nordyckich

13 maja 2026 r. w Bukareszcie odbył się drugi wspólny szczyt Bukareszteńskiej Dziewiątki (B9) i państw nordyckich. Gospodarzami byli prezydenci Rumunii i Polski, zaś wśród uczestników znaleźli się sekretarz generalny NATO Mark Rutte oraz prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski. Szczyt zakończył się przyjęciem wspólnej deklaracji, podpisanej przez wszystkich...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1620

19 maja 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Przebudowa bezpieczeństwa gazowego Europy Południowej

W ostatnich latach architektura bezpieczeństwa energetycznego państw Europy Południowej uległa znacznej przebudowie, co było spowodowane szokami podażowymi oraz zmianą uwarunkowań międzynarodowych. Region, który przez dekady był uzależniony od dostaw surowców energetycznych z Rosji, obecnie odgrywa coraz większą rolę jako obszar tranzytu i bilansowania nowych...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1619

15 maja 2026

Marlena Gołębiowska | Jakub Bornio - Zespół Bałtycki

Inicjatywa Trójmorza po szczycie w Dubrowniku

XI Szczyt Inicjatywy Trójmorza, który odbył się 28-29 kwietnia 2026 r. w Dubrowniku, otworzył drugą dekadę współpracy regionalnej w ramach tego formatu. W deklaracji końcowej potwierdzono kontynuację strategicznego celu platformy, którym pozostaje budowa osi Północ–Południe, łączącej Bałtyk, Adriatyk i Morze Czarne w spójną przestrzeń infrastrukturalną,...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1618

15 maja 2026

Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Łotwa: od kryzysu dronowego do upadku rządu

Incydent z 7 maja, związany z naruszeniem przestrzeni powietrznej Łotwy przez bezzałogowe statki powietrzne, ujawnił ograniczenia w antydronowym systemie bezpieczeństwa państwa oraz koordynacji zarządzania kryzysowego, co wywołało poważne konsekwencje polityczne. Kryzys rządowy, w rezultacie którego minister obrony Andris Sprūds podał się do dymisji, stał się...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1617

15 maja 2026

Jędrzej Piekara - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

81. rocznica Dnia Zwycięstwa w Rosji: polityczna defensywa i historyczna eskalacja

9 maja 2026 r. na Placu Czerwonym odbyła się najskromniejsza w postsowieckich dziejach Rosji defilada z okazji Dnia Zwycięstwa: 45 minut bez ani jednego pojazdu opancerzonego, z żołnierzami Koreańskiej Armii Ludowej jako najnowszą formacją honorową i z Moskwą otoczoną cyfrowym kordonem sanitarnym. Obchody 81. rocznicy stanowią lustrzane przeciwieństwo triumfalnych...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1616

14 maja 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Wyzwania dla nowej partii rządzącej na Węgrzech

Przywrócenie znaczenia debacie parlamentarnej i transparentności pracy parlamentu oraz utrzymanie spójności i sprawności działania klubu poselskiego, a także sieci wolontariuszy to najważniejsze wyzwania, przed którymi stoi partia Szacunek i Wolność (Szabadság eś Tisztelet, TISZA), dysponująca większością konstytucyjną w Zgromadzeniu Narodowym (Országgyűlés)...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1615

13 maja 2026

Michał Paszkowski | Andrzej Szabaciuk | Jędrzej Jander - Zespół Wschodni

Ukraińskie ataki na cele w głębi terytorium Federacji Rosyjskiej

W trwającej wojnie Rosja konsekwentnie uderza w ukraiński sektor energetyczny, a Ukraina w odpowiedzi i w ramach strategii ograniczania wpływów finansowych agresora z eksportu surowców energetycznych coraz częściej przenosi działania kinetyczne na rosyjską infrastrukturę energetyczną: rafinerie, terminale naftowe, instalacje przeładunkowe i rurociągi. Wiosną 2026 r....

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1614

12 maja 2026

Jędrzej Piekara - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Wiedeń jako rosyjski hub wywiadowczy w kontekście austriackiej neutralności

4 maja 2026 r. minister spraw zagranicznych Austrii Beate Meinl-Reisinger uznała trzech rosyjskich dyplomatów za personae non gratae w związku z ujawnieniem rozbudowanej infrastruktury wywiadu sygnałowego (SIGINT) zainstalowanej na dachach placówek dyplomatycznych Federacji Rosyjskiej w Wiedniu. Choć formalnie incydent wpisuje się w serię wydaleń rozpoczętą w sierpniu...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1613

11 maja 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Czechy wobec Inicjatywy Trójmorza: w stronę większego zaangażowania po szczycie w Dubrowniku

W dniach 28-29 kwietnia 2026 r. w Dubrowniku odbył się 11. Szczyt Inicjatywy Trójmorza, w którym Republikę Czeską reprezentował prezydent Petr Pavel wraz z delegacją czeskich przedsiębiorców. Szczyt odbył się w warunkach narastających wyzwań dla bezpieczeństwa regionalnego i miał na celu wyznaczenie nowych kierunków współpracy. Jednocześnie uwidocznił rosnące...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1612

8 maja 2026

Agata Tatarenko - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

81. rocznica powstania praskiego: między rytuałem a debatą publiczną

Obchody 81. rocznicy powstania praskiego w br. pokazały, że pamięć o wydarzeniach maja 1945 r. pozostaje ważnym elementem czeskiej kultury pamięci, jednocześnie coraz silniej wpisując się we współczesne debaty o demokracji, bezpieczeństwie i wojnie Rosji przeciwko Ukrainie. Tegoroczne uroczystości miały charakter nie tylko państwowego rytuału pamięci, lecz także...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 5

8 maja 2026

Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Rumunia: polityczny klincz po wotum nieufności

5 maja 2026 r. parlament Rumunii poparł wniosek o wotum nieufności wobec rządu kierowanego przez Ilie Bolojana z Partii Narodowo-Liberalnej (Partidul Național Liberal, PNL). Wniosek został przygotowany wspólnie przez Partię Socjaldemokratyczną (PSD), która wyszła z koalicji rządzącej, oraz Związek Jedności Rumunów (Alianța pentru Unirea Românilor, AUR) („IEŚ...

Więcej →