Wydawca: Instytut Europy Środkowej
ISSN: 2657-6996
  • Grzegorz Gil
  • Anton Saifullayeu
  • Agnieszka Zajdel
  • Spasimir Domaradzki
  • Aleksandra Kuczyńska-Zonik
  • Damian Szacawa
  • Agata Tatarenko

Komentarze IEŚ

IEŚ Brief 22
26 października 2026

Pierwsza tura wyborów prezydenckich w Bułgarii

25 października odbyła się pierwsza tura wyborów prezydenckich w Bułgarii. Według danych Centralnej Komisji Wyborczej największe poparcie zdobyła urzędująca prezydent Iliana Jotowa, startująca wraz z kandydatem na wiceprezydenta Kiriłem Wyłczewem, uzyskując ponad 528 tys. głosów, czyli 34% wszystkich oddanych. Poparcia Jotowej udzieliła zarówno obecnie rządząca...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1729
26 października 2026

Europa wobec dostaw gazu ziemnego z Rosji

Państwa europejskie od rozpoczęcia przez Rosję pełnoskalowej wojny na Ukrainie ograniczają zakup gazu ziemnego z tego państwa. Proces ten przebiega jednak w różnym tempie. W pierwszych dziewięciu miesiącach 2026 r. państwa członkowskie Unii Europejskiej sprowadziły o ok. 11% więcej rosyjskiego gazu ziemnego w formie LNG niż w analogicznym okresie poprzedniego roku,...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1728
23 października 2026

Austria: prorosyjskie narracje w przestrzeni publicznej

Prorosyjskie narracje w Austrii są obecne zarówno w mediach społecznościowych, jak i w oficjalnej debacie politycznej. Dwa raporty opublikowane przez austriackie instytucje pod koniec września 2026 r. analizują, w jaki sposób przekazy podważające zasadność wsparcia Ukrainy, skuteczność sankcji wobec Rosji i odpowiedzialność Kremla za wojnę funkcjonują w...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1727
22 października 2026

Grupa Bergen – nowy format współpracy w ramach NATO

Powołanie grupy Bergen, skupiającej wybranych członków NATO, wpisuje się w amerykańską strategię skłaniania sojuszników w Europie do przejęcia większej odpowiedzialności za konwencjonalną obronę Sojuszu. Dobór uczestników grupy rodzi jednak pytania o intencje administracji Donalda Trumpa i konsekwencje tej inicjatywy dla spójności NATO. Istotne pozostaje...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1726
21 października 2026

Czarnogóra na drodze do UE: nierozwiązane kwestie w relacjach z Chorwacją

Czarnogóra, państwo najbardziej zaawansowane w procesie integracji z UE, dąży do zakończenia negocjacji akcesyjnych do końca 2026 r. Choć odnotowała dalsze postępy w zamykaniu rozdziałów negocjacyjnych, realizacja tego celu zależy nie tylko od tempa wdrażania reform wewnętrznych, lecz także od rozwiązania sporów z Chorwacją. Władze w Zagrzebiu konsekwentnie...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1725
20 października 2026

Konsekwencje ukraińskich ataków na centra danych firmy Yandex

Między 7 a 11 października 2026 r. siły ukraińskie przeprowadziły ataki dronowe na centra danych firmy Yandex[1]. Zaatakowano trzy z sześciu (wg oficjalnych danych) centrów rosyjskiego giganta technologicznego. W kolejnych dniach pojawiło się wiele doniesień, także w Polsce, że w wyniku ukraińskich ataków zmniejszyła się intensywność rosyjskich działań...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1724
20 października 2026

Wybory do Senatu Republiki Czeskiej: dominacja opozycji i porażka wyborcza ANO

W dniach 16-17 października 2026 r. w Republice Czeskiej odbyła się druga tura częściowych wyborów do Senatu. Wyborcy zdecydowali o obsadzeniu pozostałych 22 mandatów, po tym jak 5 senatorów zostało wybranych w głosowaniu 9-10 października. Wybory jednoznacznie wygrały ugrupowania opozycyjne wobec rządu. Największy sukces odnieśli Burmistrzowie i Niezależni (STAN)...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1723
16 października 2026

Afera szpiegowska w Niemczech i lobbing azerbejdżański

6 października 2026 r. August Hanning, były szef Federalnej Służby Wywiadowczej Niemiec, został aresztowany i oskarżony o szpiegostwo, usiłowanie zdrady stanu oraz nielegalne pozyskiwanie tajemnic państwowych. Śledczy nie ujawnili zaangażowanych we współpracę służb zagranicznych. W doniesieniach medialnych sugeruje się powiązania Hanninga z Azerbejdżanem, co...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1722
16 października 2026

Wiec Komunistycznej Partii Federacji Rosyjskiej w rocznicę kryzysu konstytucyjnego z października 1993 r.

4 października 2026 r., w 33. rocznicę szturmu na Dom Rad, w Moskwie odbył się legalny wiec Komunistycznej Partii Federacji Rosyjskiej (KPRF), podczas którego policja zatrzymała od 60 do 65 osób. Pretekstem były antyputinowskie hasła skandowane przez zebrany tłum. Wiec odbył się dwa tygodnie po wyborach do Dumy Państwowej z 18-20 września 2026 r., które według...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1721
15 października 2026

Mołdawia przygotowana do zimy: zabezpieczone dostawy gazu ziemnego przy rosnącej presji cenowej

Mołdawia wchodzi w sezon zimowy 2026/2027 z zabezpieczonymi dostawami gazu ziemnego dla odbiorców indywidualnych, ale przy wyraźnie wyższych kosztach zakupu. Państwowa spółka energetyczna Energocom zakontraktowała z wyprzedzeniem ilość gazu ziemnego odpowiadającą prognozowanemu zapotrzebowaniu na surowiec w okresie od października 2026 r. do marca 2027 r....

Więcej →
Komentarze IEŚ 1720
14 października 2026

Widmo nowego „kryzysu zbożowego” w Ukrainie i jego konsekwencje

Blokada swobodnej żeglugi na Morzu Czarnym przekształciła prognozowaną nadpodaż ukraińskich płodów rolnych w krytyczny problem logistyczny. W połączeniu z deficytem pojemności magazynowych oraz spadkiem cen skupu wewnątrz Ukrainy, sytuacja ta zmusza tamtejszych producentów rolnych do sprzedaży produktów poniżej kosztów wytworzenia. Kryzys pogłębia...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1719
13 października 2026

Wybory samorządowe i senackie w Republice Czeskiej

W dniach 9-10 października 2026 r. w Republice Czeskiej odbyły się wybory samorządowe oraz pierwsza tura częściowych wyborów do Senatu. Obywatele Republiki Czeskiej zdecydowali o składzie władz lokalnych na kolejne cztery lata, a także rozpoczęli proces wyłaniania jednej trzeciej składu izby wyższej parlamentu. W wyborach samorządowych tradycyjnie dominowały...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1718
9 października 2026

Wzrost cen paliw w Europie Środkowej: jak reagują Austria, Czechy, Słowacja i Węgry

Wzrost cen paliw ponownie wystawia na próbę politykę gospodarczą państw Europy Środkowej. We wrześniu i październiku 2026 r. wzrost ten, napędzany napięciami geopolitycznymi na Bliskim Wschodzie, a dodatkowo wzmacniany przez ograniczoną dostępność produktów rafineryjnych (brak paliw z Rosji na międzynarodowym rynku), niski poziom zapasów i przestoje kilku...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1717
8 października 2026

Bośnia i Hercegowina: bez znaczących zmian po wyborach powszechnych

Wstępne wyniki wyborów w Bośni i Hercegowinie nie wskazują na zasadniczą zmianę układu politycznego, lecz raczej na utrwalenie istniejących podziałów społeczno-politycznych. Ugrupowania odwołujące się do interesów poszczególnych wspólnot narodowych nadal odgrywają kluczową rolę w polityce państwa. Kampania wyborcza po raz kolejny pokazała, że mobilizacja...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1716
7 października 2026

Węgierska ofensywa dyplomatyczna na forum ONZ

81. sesja Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych stanowiła forum intensywnych działań dyplomatycznych zarówno ze strony prezydenta Węgier Andrása Baki, jak i wicepremier oraz minister spraw zagranicznych Anity Orbán. Węgierska delegacja odbyła m.in. ponad 25 spotkań dwu- i wielostronnych w ciągu pięciu dni, a wymiernym efektem pobytu w Nowym Jorku...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1715
6 października 2026

Czarnogóra: trzecia próba odwołania Andriji Mandicia i narastający kryzys parlamentarny

Trzecia próba odwołania Andriji Mandicia z funkcji przewodniczącego parlamentu Czarnogóry, podjęta 24 września, nie przyniosła rozstrzygnięcia z powodu braku kworum. Powtarzający się spór wskazuje, że konflikt ten wykracza poza kwestię personalną i obejmuje także sposób funkcjonowania parlamentu, przejrzystość procedur oraz relacje między większością a...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1714
5 października 2026

Wybory parlamentarne na Łotwie: społeczeństwo głosuje za zmianą

Wybory do 15. Saeimy, przeprowadzone 3 października 2026 r., przyniosły wyraźne przetasowanie na łotewskiej scenie politycznej. O poparcie wyborców rywalizowało 14 partii lub sojuszy politycznych. Zdecydowane zwycięstwo odniosła centroprawicowa Zjednoczona Lista (AS), ugrupowanie dotychczasowego premiera Andrisa Kulbergsa, uzyskując ponad jedną trzecią głosów. Jest to...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1713
2 października 2026

Dekolonizacja pamięci i tożsamości politycznej w Kazachstanie

15 marca 2026 r. w referendum konstytucyjnym mieszkańcy Kazachstanu opowiedzieli się za nową ustawą zasadniczą, która od 1 lipca 2026 r. obniżyła status języka rosyjskiego z formuły „na równych prawach” do „używanego obok” kazachskiego. Jest to kolejny etap procesu dekolonizacji pamięci oraz budowania podmiotowości państwowej i narodowej, rozpoczętego po...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1712
2 października 2026

Prezydent Pellegrini na forum ONZ: Ukraina, reformy i sztuczna inteligencja

Wystąpienie prezydenta Słowacji Petera Pellegriniego z 23 września 2026 r. podczas 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ było okazją do przedstawienia najważniejszych elementów stanowiska Słowacji wobec współczesnych wyzwań międzynarodowych. Najwięcej uwagi prezydent poświęcił wojnie rosyjsko-ukraińskiej, łącząc postulat dyplomatycznego zakończenia konfliktu z...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1711
1 października 2026

„Z nami Bóg” – wykorzystanie przez Rosję relikwii i ikon w wojnie przeciwko Ukrainie

Od początku pełnoskalowej wojny z Ukrainą władze Rosji oraz Patriarchat Moskiewski systematycznie przekształcają prawosławne sacrum w narzędzie prowadzenia wojny. Masowe wysyłanie na front kopii ikon i relikwii świętych przestało pełnić wyłącznie funkcję wsparcia duchowego, a stało się zinstytucjonalizowanym mechanizmem legitymizacji wojny. Kreml i Cerkiew...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1710
1 października 2026

Państwa Europy Południowo-Wschodniej na debacie generalnej 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ

Debata generalna 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ stała się dla państw Europy Południowo-Wschodniej przestrzenią do zasygnalizowania najważniejszych wyzwań i problemów we współczesnych stosunkach międzynarodowych. Szeroki wachlarz kwestii podnoszonych przez przywódców państw pokazuje, jak odmiennie postrzegają one dynamikę międzynarodową. Jednocześnie...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1709
30 września 2026

„Kolejna Specjalna Operacja Wojskowa”. Groźby Rosji wobec Litwy i próba dyskredytowania stosunków polsko-litewskich

25 września 2026 r. rosyjska państwowa agencja RIA Nowosti opublikowała na swojej stronie głównej felieton Aleksandra Nosowicza pod tytułem „Rosję czeka kolejna Specjalna Operacja Wojskowa. Będzie bardzo krótka”[1]. Autor sugerował w nim potrzebę uderzenia rakietowego na Litwę. Po kilku godzinach redakcja usunęła tekst jako niezgodny z polityką państwową...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1708
30 września 2026

Rosyjska presja na Europę. Między sabotażem a dezinformacją

Rosyjskie działania wobec Europy coraz wyraźniej wykraczają poza pojedyncze akty sabotażu, cyberataki czy operacje dezinformacyjne. Ich znaczenie wynika z łączenia różnych instrumentów w ramach szerszej strategii osłabiania Zachodu i ograniczania jego wsparcia dla Ukrainy. Działania państw europejskich pozostają jednak w dużej mierze reaktywne – inicjatywa jest po...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1707
29 września 2026

Republika Czeska wobec transformacji porządku międzynarodowego. Stanowisko prezydenta Petra Pavla na 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ

Występując 23 września 2026 r. podczas sesji Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych, prezydent Petr Pavel odniósł się do przemian zachodzących we współczesnym porządku międzynarodowym. Prezydent Republiki Czeskiej podkreślił, że zmiany w globalnym układzie sił są nieuniknione, przy czym powinny one przebiegać w ramach zasad prawa...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1706
28 września 2026

Edukacja wobec dezinformacji w Republice Czeskiej

W czeskim systemie edukacji kompetencje związane z oceną informacji są stopniowo włączane do różnych obszarów nauczania i uzupełniane przez rozbudowany ekosystem organizacji społecznych. W efekcie uczeń ma przede wszystkim nauczyć się samodzielnie oceniać źródła, rozpoznawać mechanizmy manipulacji i rozumieć środowisko cyfrowe. Problemem pozostaje jednak...

Więcej →
Informacje z kraju i świata