Komentarze IEŚ | Instytut Europy Środkowej

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1700

15 września 2026

Natasza Styczyńska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Polityczne echa pogrzebu Ratka Mladicia

27 sierpnia 2026 r. w Hadze zmarł Ratko Mladić, dowódca Armii Republiki Serbskiej, skazany na karę dożywocia za ludobójstwo przez Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii. Jego ciało sprowadzono do Serbii, a w pogrzebie wzięły udział tysiące zwolenników, dla których Mladić nie jest zbrodniarzem wojennym, lecz bohaterem. Pogrzeb Mladicia, w którym...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1699

14 września 2026

Andrzej Szabaciuk - Zespół Wschodni

Metafizyka wojny patriarchy Cyryla i jej nowe wymiary

W 2026 r. Rosyjska Cerkiew Prawosławna ostatecznie porzuciła misję duszpasterską na rzecz kremlowskiej propagandy, stając się ideologicznym ramieniem państwa. Patriarcha Cyryl aktywnie promuje nową „teologię wojny”, w której agresja na Ukrainę nabiera wymiaru metafizycznego, a Rosja pełni rolę mitycznego obrońcy przed złem z Zachodu. Od publikacji monografii...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 18

11 września 2026

Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Między Ukrainą a NATO. Rosyjskie drony testują obronę Mołdawii i Rumunii

W dniach 8-9 września doszło do serii naruszeń przestrzeni powietrznej Republiki Mołdawii i Rumunii przez rosyjskie samoloty bezzałogowe oraz ataku na przejście graniczne między Mołdawią a Ukrainą. Rosja testuje ten odcinek wschodniej flanki NATO. Kolejne ataki na infrastrukturę w regionie są prawdopodobne. 8 września 2026 r. samolot bezzałogowy wysłany przez Rosję...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1698

10 września 2026

Łukasz Lewkowicz - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Słowacja wzmacnia wschodnią flankę NATO. Polsko-słowacki wymiar operacji „Wschodnia Straż”

26 sierpnia 2026 r. rząd Słowacji podjął decyzję o skierowaniu głównie do Polski i Rumunii maksymalnie 101 słowackich żołnierzy w ramach natowskiej operacji „Wschodnia Straż” (Eastern Sentry). Decyzja wymaga jeszcze zatwierdzenia przez słowacki parlament, choć obecnie wydaje się to formalnością. Planowany słowacki kontyngent swoje działania będzie...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1697

10 września 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Niski poziom zapasów gazu ziemnego w Europie przed sezonem zimowym

Na początku września 2026 r. europejski rynek gazu ziemnego wszedł w końcową fazę sezonu zatłaczania z wyraźnie niższym poziomem zapasów niż w poprzednich latach. 1 września magazyny tego surowca w Unii Europejskiej były wypełnione na poziomie 65,4%, podczas gdy rok wcześniej wskaźnik ten wynosił 77,7%, a dwa lata wcześniej 92,4%. Oznacza to, że Europa zbliża...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 17

10 września 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Nowy rozdział w stosunkach węgiersko-rosyjskich

Węgry wezwały dziesięciu dyplomatów ambasady Federacji Rosyjskiej w Budapeszcie do opuszczenia kraju. Według wicepremier i minister spraw zagranicznych Anity Orbán osoby te miały prowadzić działalność niezgodną ze statusem dyplomatycznym. Wydalenie rosyjskich dyplomatów może stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego Węgier, głównie w wymiarze...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1696

9 września 2026

Damian Szacawa - Zespół Bałtycki

Wybory parlamentarne w Szwecji: gospodarka głównym tematem kampanii

13 września 2026 r. Szwedzi wybiorą 349 posłów Riksdagu. Obecną kampanię zdominowała gospodarka, podczas gdy w 2022 r. głównymi tematami były przestępczość i migracja. Poza sporem politycznym pozostają kwestie bezpieczeństwa i obrony. Rząd Ulfa Kristerssona kończy kadencję, podczas której Szwedzcy Demokraci po raz pierwszy współdecydowali o polityce państwa,...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 16

9 września 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Przedterminowe wybory w Serbii: najpoważniejszy test dla prezydenta Aleksandra Vučicia i partii rządzącej

25 października w Serbii odbędą się kolejne przedterminowe wybory parlamentarne. Głosowanie przypada na czas silnych napięć społecznych, których wyrazem są masowe protesty studenckie, trwające od końca 2024 r. Nadchodzące wybory mogą okazać się najpoważniejszym testem dla prezydenta Aleksandra Vučicia i Serbskiej Partii Postępowej (SNS) od czasu przejęcia przez...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1695

8 września 2026

Anton Saifullayeu - Zespół Wschodni

Polityka Białorusi. Przegląd informacyjno-analityczny (sierpień 2026)

Tekst powstał we współpracy z iSANS 1-31 sierpnia 2026 r. W sierpniu władze Białorusi utrzymały łagodniejszą retorykę w kwestiach bezpieczeństwa regionalnego. Jednocześnie rozpoczęły kolejny etap kontroli gotowości bojowej armii i rozwijały system bezpieczeństwa wewnętrznego. Gospodarka przyspieszyła, głównie dzięki konsumpcji i rosnącemu popytowi ze strony...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1694

4 września 2026

Spasimir Domaradzki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Wprowadzenie euro i inflacja w Bułgarii

Po dziewięciu miesiącach od wprowadzenia waluty euro w Bułgarii utrzymuje się trend wzrostowy inflacji. Zaproponowane przez rząd rozwiązania prawne i instytucjonalne jak dotąd nie przynoszą rezultatów. Źródeł wzrostu cen należy szukać zarówno w niestabilnej sytuacji na arenie międzynarodowej, jak i w nieskutecznych działaniach bułgarskich instytucji podczas...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1693

3 września 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Amerykańskie sankcje a postępowanie upadłościowe rafinerii Petrotel w Rumunii

Rafineria Petrotel w Rumunii, należąca do rosyjskiego koncernu Łukoil, z końcem sierpnia 2026 r. została objęta postępowaniem upadłościowym. Decyzja Sądu Okręgowego w Ploeszti, właściwego dla okręgu Prahova, wynika z niemal rocznego postoju zakładu po objęciu Łukoilu sankcjami USA jesienią 2025 r. Państwowy nadzór nad aktywami oraz czasowe odstępstwa sankcyjne...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1692

2 września 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

25 lat od porozumienia z Ochrydy: konflikt między Macedończykami a Albańczykami zakończony, podziały nie

25 lat temu podpisano Porozumienie Ramowe z Ochrydy, kończące konflikt zbrojny między Albańczykami a Macedończykami w Macedonii. Dokument, wypracowany przy wsparciu partnerów zagranicznych, stworzył podstawy funkcjonowania państwa wieloetnicznego. Jego dziedzictwo jest dziś jednak odmiennie interpretowane przez macedońskie i albańskie partie polityczne. Okrągły...

Więcej →

Zespół Bałtycki

IEŚ Brief 15

1 września 2026

Damian Szacawa - Zespół Bałtycki

Islandia odrzuca wznowienie negocjacji akcesyjnych z Unią Europejską

29 sierpnia 2026 r. w referendum Islandczycy odrzucili propozycję wznowienia negocjacji akcesyjnych z Unią Europejską. Przeciw głosowało 52,8% obywateli (118 040 osób), za – 47,2% (105 399 osób), przy frekwencji wynoszącej 82,6%. Wynik ma charakter doradczy, ale rząd Kristrún Frostadóttir zapowiedział, że go uszanuje i nie wznowi negocjacji do końca kadencji w 2028...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1691

1 września 2026

Agata Tatarenko - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Koalicja chętnych po spotkaniu w Kijowie: ciągłość bez przełomu

Spotkanie koalicji chętnych, które odbyło się 24 sierpnia 2026 r. w Kijowie, miało przede wszystkim potwierdzić trwałość europejskiego wsparcia dla Ukrainy. Wzięło w nim udział ponad 30 państw, a przywódcy ponownie zadeklarowali zwiększenie pomocy wojskowej, wzmocnienie ukraińskiej obrony powietrznej, wsparcie sektora energetycznego oraz dalsze prace nad...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1690

31 sierpnia 2026

Jędrzej Piekara - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Rosyjska kampania dezinformacyjna: próba osłabienia relacji polsko-czeskich

16 sierpnia 2026 r. nieustaleni sprawcy uzyskali dostęp do systemu redakcyjnego portalu Polskiego Radia PiK w Bydgoszczy i zamieścili tekst o rzekomym planie przejęcia przez Polskę około 600 hektarów terytorium Republiki Czeskiej. 25 sierpnia 2026 r. serwis Seznam Zprávy ujawnił, że incydent stanowił element szerszej operacji, obejmującej klon domeny czeskiego radia...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1689

28 sierpnia 2026

Bartłomiej Krzysztan | Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Perspektywa Korytarza Środkowego: szanse i wyzwania

Po 2022 r. inicjatywa polityczna dotycząca rozwoju Korytarza Środkowego nabrała rozpędu. Jakkolwiek w wymiarach transportowym, ekonomicznym i energetycznym jest on projektem o dużym potencjale, jego realna rozbudowa i konkurencyjność uwarunkowane są mnogością wyzwań i zagrożeń. W wymiarze energetycznym znaczenie korytarza polega przede wszystkim na dywersyfikacji tras...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1688

27 sierpnia 2026

Jędrzej Piekara - Zespół Wschodni

Globalne Południe jako zaplecze mobilizacyjne Rosji

16 sierpnia 2026 r. Ministerstwo Spraw Zagranicznych Ukrainy przekazało, że w szeregach Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej służy co najmniej 2982 obywateli z niemal 40 państw afrykańskich. Blisko 500 z nich zginęło, a 35 przebywa w niewoli[1]. Według szacunków od lutego 2022 r. Rosja zwerbowała do wojny w Ukrainie co najmniej 27 tys. cudzoziemców z ponad 130 państw....

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1687

27 sierpnia 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Zmiana paradygmatu w węgierskiej polityce

Zwrot w polityce zagranicznej, nowelizacje Ustawy zasadniczej, reformy instytucjonalne oraz wzrost znaczenia partycypacji społecznej to najistotniejsze elementy zmiany paradygmatu węgierskiej polityki. Efekty stu dni funkcjonowania rządu większości parlamentarnej partii Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) wskazują na trwałość kierunku realizowanych...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1686

26 sierpnia 2026

Andrzej Szabaciuk - Zespół Wschodni

Rosyjskie ataki na ukraińskie porty czarnomorskie i infrastrukturę eksportową płodów rolnych

Intensyfikacja konfliktu zbrojnego na Morzu Czarnym w połowie 2026 r. doprowadziła do znaczącego załamania ukraińskiego eksportu żywności. W odpowiedzi na uderzenia Kijowa na Krym i okręty na Morzu Azowskim i Czarnym Moskwa zwiększyła skalę ataków na cywilne statki handlowe. Sparaliżowało to transport morski, znacząco zmniejszając wywóz płodów rolnych z Ukrainy....

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 14

25 sierpnia 2026

Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Detonacja mitu. Mołdawski wywiad o składzie amunicji w Naddniestrzu

Służby wywiadowcze Republiki Mołdawii zaprezentowały raport opisujący stan poradzieckiego składu amunicji usytuowanego na terytorium nieuznawanego Naddniestrza. Według przedstawionych informacji znajduje się tam obecnie 2,8 tys. ton materiałów wybuchowych. To znacznie mniej, niż dotychczas szacowano. Szefowie służb wskazali, że wbrew powszechnemu mniemaniu...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1685

21 sierpnia 2026

Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Rząd mniejszościowy w Estonii

Rezygnacja dwóch parlamentarzystów z członkostwa w Partii Reform i Eesti 200 oznacza, że rząd Estonii utracił większość parlamentarną. W praktyce ograniczy to zdolność do sprawnego realizowania programu w przededniu wyborów prezydenckich i parlamentarnych. Utrzymanie stabilności będzie wymagało doraźnych porozumień w parlamencie, a obecne napięcia mogą...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 13

20 sierpnia 2026

Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Port niezgody. Rosja krytykuje rumuńską inwestycję w Mołdawii

Ministerstwo Spraw Zagranicznych Federacji Rosyjskiej skrytykowało zakup portu w Giurgileşti, znajdującego się na terenie Republiki Mołdawii, przez rumuńską spółkę skarbu państwa. Transakcja ta została sfinalizowana w lutym 2026 r. Natomiast 9 sierpnia Jurij Pilipson, dyrektor Drugiego Departamentu Europejskiego w rosyjskim MSZ, określił ten zakup jako krok w stronę...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1684

19 sierpnia 2026

Jędrzej Piekara - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Rosyjska dezinformacja w Europie Zachodniej. Francja

5 sierpnia 2026 r. otoczenie kandydata na prezydenta Francji Gabriela Attala przekazało, że francuskie służby wykryły osiem sfałszowanych filmów imitujących materiały mediów tradycyjnych. Filmy przedstawiały polityka jako osobę używającą narkotyków i atakującą społeczność muzułmańską oraz sugerowały, że choruje na Parkinsona. Była to już trzecia w...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1683

18 sierpnia 2026

Jędrzej Piekara - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Rosyjska dezinformacja w Europie Zachodniej. Niemcy

5 sierpnia 2026 r. rzeczniczka niemieckiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych określiła kampanię dezinformacyjną poprzedzającą wybory samorządowe w niemieckich landach jako „stałą, trwającą ofensywę, sankcjonowaną i kierowaną przez państwo rosyjskie”. Od czerwca 2026 r. w sieci krążą dziesiątki filmów podszywających się pod materiały BBC, ARD, FAZ i...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1682

14 sierpnia 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

András Baka nowym prezydentem Węgier

11 sierpnia 2026 r. Zgromadzenie Narodowe Węgier wybrało ósmego prezydenta od 1990 r. András Baka obejmie urząd osiem dni po ogłoszeniu wyników wyborów – 19 sierpnia, w przeddzień Święta Narodowego Węgier – Dnia św. Stefana (Szent István napja). Kadencja nowo wybranego prezydenta, zgodnie z postanowieniami 17. nowelizacji Ustawy Zasadniczej Węgier...

Więcej →