Komentarze IEŚ | Instytut Europy Środkowej

Zespół Bałtycki, Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1600

24 kwietnia 2026

Aleksandra Kuczyńska-Zonik | Jędrzej Piekara - Zespół Bałtycki, Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Rosyjska dezinformacja w państwach bałtyckich nadal aktualna – casus republik separatystycznych

Historyczne doświadczenia państw bałtyckich związane z ruchami autonomicznymi mniejszości narodowych po rozpadzie ZSRR tworzą podatny grunt dla obecnych operacji informacyjnych. Współczesna propaganda rosyjska próbuje rekonstruować i aktualizować dawne napięcia, nadając im pozór ciągłości. W ten sposób odległe historycznie wydarzenia wykorzystywane są jako...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1599

24 kwietnia 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IV Szczyt Albańskiej Diaspory: polityczne gesty bez konkretnych decyzji

W dniach 13-15 kwietnia 2026 r. w Tiranie odbył się z inicjatywy premiera Ediego Ramy IV Szczyt Albańskiej Diaspory, zorganizowany przez albańskie Ministerstwo ds. Europy i Spraw Zagranicznych, mający na celu wzmocnienie współpracy i więzi między Albanią a jej społecznościami za granicą. Czwarty Szczyt Albańskiej Diaspory (Samiti IV i Diasporës Shqiptare)[1],...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1598

23 kwietnia 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Odbudowa zapasów gazu ziemnego w Europie Środkowej w trudnych uwarunkowaniach geopolitycznych

Odbudowa zapasów gazu ziemnego w Europie w 2026 r. odbywa się w warunkach podwyższonej niepewności, wynikającej z jednoczesnych zaburzeń dostępności gazu ziemnego w formie skroplonej (LNG) oraz napięć geopolitycznych na Bliskim Wschodzie. Niski poziom wypełnienia pojemności magazynowych po sezonie zimowym (ok. 29%) zwiększa skalę wyzwania, a niekorzystne sygnały...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1597

22 kwietnia 2026

Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Dwie prędkości. Adopcja AI w transporcie Polski i Litwy na tle Europy Środkowej

Sektor transportu należy do tych, w których argumenty za wdrożeniem sztucznej inteligencji są wyjątkowo przekonujące: ogromne ilości danych operacyjnych, niskie marże i silna presja konkurencyjna sprawiają, że nawet niewielka poprawa efektywności przekłada się bezpośrednio na wyniki przedsiębiorstw. Tymczasem zdecydowana większość firm transportowych w Europie...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1596

21 kwietnia 2026

Agata Tatarenko - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Polityka pamięci jako narzędzie władzy na Węgrzech

W ostatnich latach na Węgrzech doszło do wyraźnej centralizacji polityki pamięci. Poprzez kontrolę nad instytucjami badawczymi, muzeami oraz narracją historyczną w przestrzeni publicznej państwo uzyskało dominującą pozycję w kształtowaniu obrazu przeszłości. Proces ten wpływał nie tylko na sposób interpretacji przeszłości, lecz także na funkcjonowanie debaty...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1595

21 kwietnia 2026

Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Reżim hybrydowy? Mołdawia obniża pozycję w rankingu demokracji

Democracy Index zmienił klasyfikację Mołdawii – państwo, uznawane w ostatnich latach za „wadliwą demokrację”, zostało zaliczone do grupy „reżimów hybrydowych”. Jest to pokłosie działań będących odpowiedzią na rosyjską ingerencję w proces wyborczy w 2025 r. Zmiana ta nie wpłynie istotnie na relacje z zachodnimi partnerami. Władze Mołdawii muszą jednak...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 1

20 kwietnia 2026

Spasimir Domaradzki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Zdecydowane zwycięstwo Postępowej Bułgarii

19 kwietnia 2026 r. w Bułgarii odbyły się ósme (od kwietnia 2021 r.) przedterminowe wybory parlamentarne. Według niepełnych wyników Centralnej Komisji Wyborczej (dane z godz. 9.00 obejmujące 91,68% głosów) najlepszy rezultat uzyskała partia Postępowa Bułgaria, która zdobyła ok. 45% głosów. O drugi wynik rywalizują GERB-SDS Bojko Borisowa oraz koalicja partii...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1594

20 kwietnia 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Wygrana partii TISZA i potencjalna zmiana polityki energetycznej Węgier

Wygrana partii TISZA (Tisztelet és Szabadság Párt) w wyborach parlamentarnych na Węgrzech w 2026 r. może zainicjować korektę polityki energetycznej państwa, która w ostatnich latach opierała się na zależności od dostaw rosyjskich surowców (ropa naftowa i gaz ziemny) oraz na współpracy jądrowej w ramach projektu Paks II. Skala i tempo ewentualnych zmian będą...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1593

17 kwietnia 2026

Jędrzej Piekara - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Zachód – organizacja niepożądana w Rosji

10 kwietnia 2026 r. Prokuratura Generalna Federacji Rosyjskiej wpisała Uniwersytet Stanforda na listę „organizacji niepożądanych”. Dziesięć dni wcześniej, 31 marca, ten sam los spotkał Uniwersytet Tuftsa wraz z jego prestiżową Fletcher School of Law and Diplomacy. Obie decyzje są zwieńczeniem procesu eliminowania zachodnich instytucji akademickich z rosyjskiej...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1592

17 kwietnia 2026

Jędrzej Jander - Zespół Wschodni

Rosja: uderzenie w VPN jako kolejny krok w budowie „suwerennego Internetu”

W marcu i kwietniu 2026 r. władze Federacji Rosyjskiej zainicjowały nowy etap działań wymierzonych w usługi VPN[1], stanowiące kluczowe narzędzie omijania cenzury i uzyskiwania dostępu do domen internetowych zablokowanych w standardowym trybie połączenia. Dotychczasowa strategia państwa opierała się przede wszystkim na blokowaniu VPN na poziomie infrastruktury...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1591

16 kwietnia 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Wyzwania dla nowego rządu Węgier

Oficjalne wyniki wyborów parlamentarnych na Węgrzech z 12 kwietnia 2026 r. mają zostać ogłoszone najpóźniej do 4 maja. Zgodnie z ustawą zasadniczą, prezydent zwołuje sesję inauguracyjną nowego parlamentu w ciągu trzydziestu dni od wyborów. Rząd Pétera Magyara – lidera partii Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) – który ma powstać,...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1590

16 kwietnia 2026

Bartłomiej Krzysztan - Zespół Wschodni

Paszinian jedzie do Moskwy. Relacje rosyjsko-armeńskie w przededniu wyborów

1 kwietnia 2026 r. premier Armenii Nikol Paszinian odbył oficjalną wizytę w Moskwie. Wizyta robocza, której agenda obejmowała głównie sprawy bieżące – porozumienia dotyczące rekonstrukcji infrastruktury oraz przyszłości energetycznej kaukaskiej republiki – jest również probierzem relacji armeńsko-rosyjskich w dłuższej perspektywie. Ekonomia,...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1589

15 kwietnia 2026

Jędrzej Piekara - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

„Polska rusofobia” i Katyń: wystawa RVIO przy Memoriale Katyńskim

W dniach 9-10 kwietnia 2026 r. Rosyjskie Towarzystwo Wojskowo-Historyczne (RVIO) otworzyło plenerową wystawę zatytułowaną „Dziesięć wieków polskiej rusofobii”. Ekspozycję ulokowano na terenie Państwowego Kompleksu Memorialnego „Katyń” w obwodzie smoleńskim – w bezpośrednim sąsiedztwie polskiego cmentarza wojennego, gdzie spoczywają ofiary sowieckich...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1588

14 kwietnia 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Macedonia Północna: protesty albańskich studentów prawa

Grupa macedońskich studentów prawa domaga się możliwości składania egzaminu prawniczego w języku albańskim. Obecnie jest to możliwe jedynie w języku macedońskim. Studenci powołują się na konstytucję państwa oraz ustawę o użyciu języków, przyjętą w 2018 r. W odpowiedzi na postulat premier Hristijan Mickoski zapowiada powołanie specjalnej grupy ekspertów....

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze Brief IEŚ 1587

13 kwietnia 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Alternacja władzy politycznej na Węgrzech

Nieoficjalne wciąż wyniki wyborów parlamentarnych z 12 kwietnia wskazują na bezprecedensowe zwycięstwo partii Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) nad dotychczasową koalicją rządzącą. Przyczyn wyborczej porażki Fidesz-KDNP upatrywać można w skutecznej komunikacji politycznej oraz trafnej diagnozie problemów społecznych ze strony opozycyjnej – jak...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1586

13 kwietnia 2026

Damian Szacawa - Zespół Bałtycki

Dania po wyborach parlamentarnych: pat koalicyjny i fragmentacja sceny politycznej

Przedterminowe wybory parlamentarne w Danii z 24 marca 2026 r. nie przyniosły czytelnego rozstrzygnięcia. Socjaldemokraci uzyskali najwyższy wynik (21,8% głosów), lecz paradoksalnie ponieśli jednocześnie historyczną porażkę, osiągając najgorszy rezultat od 1903 r. Ani blok lewicowy (84 mandaty), ani prawicowy (77 mandatów) nie przekroczył progu 90 mandatów...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1585

10 kwietnia 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Polityczna ofensywna premiera Węgier na finiszu kampanii wyborczej

Organizacja konwencji populistycznej prawicy z frakcji Patrioci dla Europy, konferencji środowisk konserwatywnych CPAC oraz wizyta na Węgrzech amerykańskiego wiceprezydenta stanowią elementy budowania międzynarodowej pozycji przez Viktora Orbána, a przede wszystkim służą mobilizacji bazy wyborczej przed zaplanowanymi na 12 kwietnia wyborami parlamentarnymi. Sondaże...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1584

10 kwietnia 2026

Agata Tatarenko - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Oblicza rosyjskich działań w Europie Środkowej: między dezinformacją a wywiadem

Afera wokół portalu Voice of Europe pokazała, że rosyjskie operacje wpływu wchodzą w Europie w nową fazę. Coraz częściej przybierają formę skoordynowanych działań, łączących propagandę, dezinformację, wsparcie finansowe i bezpośrednią ingerencję w procesy polityczne. Potwierdza to szereg innych operacji dezinformacyjnych ujawnionych przez czeskie służby, a...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1583

9 kwietnia 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Planowane zmiany w polityce migracyjnej Republiki Czeskiej

Koalicyjny rząd Republiki Czeskiej pod przewodnictwem premiera Andreja Babiša w marcu 2026 r. zatwierdził projekt nowej ustawy regulującej wjazd i pobyt cudzoziemców, której głównym celem jest systemowa modernizacja zarządzania migracją na poziomie administracyjnym. Proponowane rozwiązania stanowią odpowiedź na dotychczasową fragmentaryczność regulacji prawnych,...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1582

8 kwietnia 2026

Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Skokowy wzrost adopcji AI w UE – czy Europa Środkowa nadąża za zmianą?

Najnowsze dane Eurostatu przynoszą wyraźny sygnał: adopcja sztucznej inteligencji w przedsiębiorstwach państw Unii Europejskiej wyraźnie przyspiesza. W 2025 r. średnio 20% firm korzystało z technologii AI – to wzrost o 6,5 punktu procentowego w ciągu zaledwie jednego roku. Za tym zagregowanym wynikiem kryją się jednak głębokie dysproporcje: wiele państw Europy...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1581

7 kwietnia 2026

Nora Gigineishvili - Zespół Wschodni

Od instytucjonalnych reform zgodnych ze standardami UE do kontroli partyjnej – transformacja gruzińskiej służby publicznej

Zmiana kierunku polityki zagranicznej Gruzji doprowadziła do wprowadzenia szeregu działań o charakterze represyjnym i niedemokratycznym, ukierunkowanych na tłumienie protestów wywołanych decyzją o zawieszeniu negocjacji akcesyjnych z UE. Jednym z głównych obszarów oddziaływania aparatu przymusu stała się służba cywilna, co doprowadziło do jej systemowego...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1580

3 kwietnia 2026

Spasimir Domaradzki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Kampania wyborcza w Bułgarii. Wszyscy przeciwko reformatorom

20 marca rozpoczęła się kampania poprzedzająca ósme przedterminowe wybory parlamentarne, które odbędą się 19 kwietnia 2026 r. Główne osie podziałów w kampanii dotyczą oceny obecnego systemu politycznego oraz geopolitycznej orientacji Bułgarii. Wciąż aktualne pozostają słabości bułgarskiego prawa i procesu wyborczego, które wpływają zarówno na jakość...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1579

2 kwietnia 2026

Anton Saifullayeu - Zespół Wschodni

Polityka Białorusi. Przegląd informacyjno-analityczny (marzec 2026)

Tekst powstał we współpracy z iSANS Kwestie bezpieczeństwa, ćwiczenia wojskowe W Wojskach Wewnętrznych MSW część jednostek została zreorganizowana. Oddziały specjalne „Buran” (Homel i Mozyrz) oraz „Sztorm” (Brześć) przekształcono w odrębne jednostki wojskowe, co w praktyce oznacza ich rozbudowę z poziomu kompanii do batalionu. Równocześnie 1. brygada...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1578

1 kwietnia 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Znaczenie głosowania zagranicznego w wyborach parlamentarnych na Węgrzech

Co najmniej 7% głosów w wyborach parlamentarnych na Węgrzech ma zostać oddanych korespondencyjnie oraz w placówkach dyplomatycznych. Udział w głosowaniu ponad 570 tys. wyborców może wpłynąć na przydział nawet 2 mandatów z tzw. partyjnych list krajowych, co ze względu na specyfikę systemu wyborczego będzie miało istotne znaczenie dla uzyskania większości...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1577

31 marca 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Wybory lokalne w Serbii: wzmacniająca się polaryzacja społeczna

Wybory lokalne przeprowadzone w dziesięciu serbskich gminach potwierdziły utrzymującą się głęboką polaryzację społeczną. Serbia podzielona jest na dwa bloki: rządowy, popierający przede wszystkim prezydenta A. Vučicia, oraz opozycyjny. Wstępne wyniki świadczą o sukcesie środowiska opozycyjnego i studenckiego, co może mieć istotne znaczenie symboliczne –...

Więcej →