Podcasty

30 czerwca 2022

Wojna na Ukrainie może wpłynąć na destabilizację Bośni i Hercegowiny

Rozmowa nr 246

Rosyjska agresja na Ukrainę niepokojąco wpływa na sytuację wewnętrzną Bośni i Hercegowiny. Narodowości współtworzące to państwo odmiennie oceniają ten konflikt i postawę Rosji. W dłuższej perspektywie może to doprowadzić do zaostrzenia relacji pomiędzy Boszniakami, Chorwatami i Serbami, a w najbardziej pesymistycznym wariancie – nawet do secesji terytorium zamieszkiwanego przez tę ostatnią społeczność. O polityce bośniackich Serbów, Serbii, Rosji i Unii Europejskiej wobec Bośni i Hercegowiny opowiada starszy analityk z Zespołu Bałkańskiego IEŚ dr Anna Jagiełło-Szostak.

30 czerwca 2022

Turcja zgadza się na przystąpienie Finlandii i Szwecji do NATO

Rozmowa nr 245

Turcja zgodziła się na przystąpienie Finlandii i Szwecji do NATO. Zainteresowane państwa podpisały memorandum, które ma odpowiadać na tureckie obawy, związane między innymi ze zwalczaniem terroryzmu w państwach kandydujących do Sojuszu. Wcześniej władze Turcji kategorycznie odrzucały możliwość przystąpienia Finlandii i Szwecji do NATO. Co spowodowało zmianę stanowiska? Na to pytanie odpowiada dr Damian Szacawa z Zespołu Bałtyckiego IEŚ.

23 czerwca 2022

Inicjatywa Trójmorza nabiera rozpędu – podsumowanie szczytu w Rydze

Rozmowa nr 244

W Rydze zakończył się szczyt Inicjatywy Trójmorza. W trakcie obrad przywódcy państw skupionych w tym formacie zdecydowali między innymi o tym, że Ukraina będzie tzw. partnerem uczestniczącym. Podkreślono też wsparcie dla Ukrainy, Gruzji i Mołdawii w ich aspiracjach unijnych. Ponadto omówiono wiele zagadnień gospodarczych, w tym większe zaangażowanie finansowe Stanów Zjednoczonych. Obradom przysłuchiwali się analitycy Instytutu Europy Środkowej – Marlena Gołębiowska i Łukasz Lewkowicz.

23 czerwca 2022

Długa droga do zjednoczenia Kościołów prawosławnych na Ukrainie

Rozmowa nr 243

Wojna prowadzona przez Rosję na Ukrainie w istotny sposób wpływa na działalność tamtejszych Kościołów prawosławnych. Ukraińska Cerkiew Prawosławna Patriarchatu Moskiewskiego straciła od końca lutego ponad 400 parafii, które nie chcą mieć nic wspólnego z patriarchatem wspierającym agresję na ich kraj. Wzrasta też liczba hierarchów, którzy chcą podążyć tą samą drogą. Jednak nie brakuje również głosów, które opowiadają się za utrzymaniem jedności z Moskwą. W takiej sytuacji rozłam w tej strukturze wydaje się nieunikniony i najprawdopodobniej spowoduje też stopniowe wzmacnianie Prawosławnego Kościoła Ukrainy, który uzyskał autokefalię z rąk patriarchy Konstantynopola. O sytuacji prawosławnych na Ukrainie oraz polityce prowadzonej przez Patriarchat Moskiewski opowiada starszy analityk z Zespołu Europy Wschodniej IEŚ dr Andrzej Szabaciuk.

[zdj. Cerkiew Podwyższenia Krzyża Pańskiego w Kijowie (Ławra Peczerska) / Wikimedia / CC-BY SA 4.0]

15 czerwca 2022

Rosyjscy intelektualiści wobec wojny na Ukrainie

Rozmowa nr 242

Mieszkający w Rosji krytycy polityki Kremla wobec Ukrainy muszą liczyć się z poważnymi konsekwencjami. Podważanie oficjalnej polityki Rosji jest praktycznie niemożliwe, a ci, którzy nie mogą się z tym pogodzić, wyjeżdżają ze swojego kraju lub nie mogą do niego wrócić. Jedną z takich osób jest Dmitrij Głuchowski – autor bestsellerowej powieści „Metro 2033”. W swoich publikacjach Głuchowski dobitnie sprzeciwia się polityce prowadzonej przez Putina, co spotkało się z krytyką władz i spowodowało, że wystawiono za nim list gończy. O postawie rosyjskich intelektualistów wobec wojny na Ukrainie opowiada dr Jakub Olchowski, kierownik Zespołu Europy Wschodniej IEŚ.

[zdj. Дмитрий Алексеевич Глуховский / biographe.ru]

9 czerwca 2022

Turcja utrudnia integrację Finlandii i Szwecji z NATO

Rozmowa nr 241

Jeszcze niedawno wydawało się, że przyjęcie nowych państw do NATO – czyli Finlandii i Szwecji – będzie formalnością. Tymczasem nieoczekiwany protest Turcji znacznie utrudnia decyzję Sojuszu. Ankara ma pretensje zwłaszcza do Szwecji za jej rzekome wspieranie Partii Pracujących Kurdystanu, czemu władze w Sztokholmie zaprzeczają. W przeszłości zarówno Finlandia, jak i Szwecja krytykowały turecką politykę względem Kurdów i – jak się wydaje – ma to wpływ na obecne decyzje strony tureckiej. O tym, jak wygląda droga Finlandii i Szwecji do NATO, opowiadają: prof. Kazimierz Musiał z Uniwersytetu Gdańskiego i dr Damian Szacawa z Zespołu Bałtyckiego IEŚ.

[Foto: Fotograf: MURAD SEZER/Archiwum: Reuters]

9 czerwca 2022

Kryzys polityczny w Estonii

Rozmowa nr 240

Koniec koalicji rządowej w Estonii. Premier tego państwa Kaja Kallas z Partii Reform zwróciła się do prezydenta z wnioskiem o usunięcie z pełnionych funkcji siedmiu ministrów z koalicyjnej Partii Centrum i wniosek ten został przyjęty. Partia Centrum próbowała realizować własne inicjatywy ustawodawcze z pominięciem koalicjanta, co musiało się źle skończyć. Istnieje kilka scenariuszy rozwiązania obecnego kryzysu, jednak niepokojące jest to, że do zmian politycznych dochodzi w trakcie wojny prowadzonej przez Rosję na Ukrainie – zauważa kierownik Zespołu Bałtyckiego IEŚ dr Aleksandra Kuczyńska-Zonik.

[fot. Fotograf: Tayfun Salci, Archiwum: Zuma Press]

9 czerwca 2022

Think tanki w Europie Środkowej i Wschodniej

Rozmowa nr 239

Niezwykle istotną rolę w podejmowaniu decyzji politycznych odgrywają opinie i ekspertyzy przygotowywane przez think tanki. Dzięki ich działalności badawczej lepiej rozumiane są wszelkie procesy społeczne, w tym polityczne i gospodarcze. O tym, które gremia eksperckie są najskuteczniejsze i jak powinny być one prowadzone, rozmawiamy z dziekanem Wydziału Politologii i Dziennikarstwa UMCS prof. Wojciechem Ziętarą, który niedawno wydał książkę zatytułowaną Think tanki w Europie Środkowej i Wschodniej.

2 czerwca 2022

Inicjatywa Trójmorza z perspektywy samorządów

Rozmowa nr 238

Oczekiwania samorządów wobec inicjatywy Trójmorza, wspólne projekty i różnice w ich postrzeganiu – to tematy, które będą omawiane w Lublinie. W przyszłym tygodniu rozpocznie się tu Samorządowy Kongres Trójmorza z udziałem przedstawicieli różnych instytucji z państw zaangażowanych w tę inicjatywę. Z pewnością jednym z najważniejszych zagadnień będzie rosyjska agresja na Ukrainę. Partnerem przedsięwzięcia jest Instytut Europy Środkowej, a część zagadnień będą prezentowali Marlena Gołębiowska z Zespołu Bałtyckiego i dr Łukasz Lewkowicz z Zespołu Wyszehradzkiego IEŚ.

26 maja 2022

Patologie systemu decyzyjnego w Rosji

Rozmowa nr 237

Dlaczego rosyjskie służby specjalne wprowadzały w błąd Władimira Putina, informując go o sytuacji na Ukrainie? Rosja miała zająć Ukrainę w kilka dni, a tymczasem wojna trwa już czwarty miesiąc, ponieważ nie spodziewano się aż tak silnego oporu i determinacji obrońców. Odpowiedzią na to pytanie jest zrozumienie funkcjonowania systemu decyzyjnego w Rosji – wyjaśnia kierownik Zespołu Europy Wschodniej dr Jakub Olchowski.