Prace IEŚ nr 8/2025
ISBN: 978-83-68760-01-9
Liczba stron: 68
Wydanie: Lublin 2025
Opis:
Tezy
■ Powstanie praskie z maja 1945 r. przez dziesięciolecia podlegało instrumentalizacji w ramach polityki pamięci. Stanowi przykład wydarzenia historycznego, którego znaczenie i interpretacja ewoluowały wraz ze zmianami kontekstu politycznego, społecznego oraz tożsamościowego, zachodzącymi na obszarze współczesnej Republiki Czeskiej.
■ W okresie komunistycznym pamięć o powstaniu została podporządkowana narracji o wyzwolicielskiej roli Armii Czerwonej, co prowadziło do marginalizowania i zniekształcania roli czeskich powstańców oraz pomijania kontrowersyjnych aktorów, jak np. oddziały ROA. Polityka pamięci konstruowała wizję przeszłości, w której powstanie stawało się prefiguracją „ludowego zwycięstwa socjalizmu”, a przestrzeń miejska Pragi, poprzez pomniki, nazwy ulic i monumentalne upamiętnienia, miała wzmacniać trwałość tego ideologicznego przekazu.
■ Po 1989 r. nastąpiła pluralizacja przekazów o powstaniu, w której istotną rolę odegrały oddolne inicjatywy społeczne, instytucje kultury i organizacje pozarządowe dokumentujące świadectwa uczestników. Powstanie praskie zaczęto interpretować jako doświadczenie wielogłosowe, ambiwalentne i niejednoznaczne, a jego upamiętnienie przeszło od jednolitej narracji ku refleksji nad lokalnością, pamięcią indywidualną, emocjami i codziennością wojny. Współcześnie powstanie praskie funkcjonuje w przestrzeni i dyskursie publicznym jako wielowymiarowe doświadczenie zbiorowe, które stanowi przyczynek do debaty o tożsamości narodowej Czechów, ich stosunku do przeszłości i roli polityki pamięci w życiu społecznym.
Pełny tekst publikacji: PDF
