Komentarze IEŚ | Instytut Europy Środkowej

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1623

22 maja 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Dwadzieścia lat niepodległości Czarnogóry: między konsolidacją państwa a trwałością podziałów społecznych i międzypaństwowych

Dwadzieścia lat po referendum niepodległościowym Czarnogóra nadal mierzy się z konsekwencjami decyzji z maja 2006 r., która ostatecznie zakończyła istnienie wspólnego państwa z Serbią. Choć wynik głosowania otworzył Podgoricy drogę do budowy własnej państwowości i integracji euroatlantyckiej, to podziały tożsamościowe w społeczeństwie zostały utrwalone...

Więcej →

Zespół Bałtycki, Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1621

20 maja 2026

Jakub Bornio | Piotr Oleksy | Damian Szacawa - Zespół Bałtycki, Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Połączony szczyt Bukareszteńskiej Dziewiątki i państw nordyckich

13 maja 2026 r. w Bukareszcie odbył się drugi wspólny szczyt Bukareszteńskiej Dziewiątki (B9) i państw nordyckich. Gospodarzami byli prezydenci Rumunii i Polski, zaś wśród uczestników znaleźli się sekretarz generalny NATO Mark Rutte oraz prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski. Szczyt zakończył się przyjęciem wspólnej deklaracji, podpisanej przez wszystkich...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1616

14 maja 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Wyzwania dla nowej partii rządzącej na Węgrzech

Przywrócenie znaczenia debacie parlamentarnej i transparentności pracy parlamentu oraz utrzymanie spójności i sprawności działania klubu poselskiego, a także sieci wolontariuszy to najważniejsze wyzwania, przed którymi stoi partia Szacunek i Wolność (Szabadság eś Tisztelet, TISZA), dysponująca większością konstytucyjną w Zgromadzeniu Narodowym (Országgyűlés)...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1613

11 maja 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Czechy wobec Inicjatywy Trójmorza: w stronę większego zaangażowania po szczycie w Dubrowniku

W dniach 28-29 kwietnia 2026 r. w Dubrowniku odbył się 11. Szczyt Inicjatywy Trójmorza, w którym Republikę Czeską reprezentował prezydent Petr Pavel wraz z delegacją czeskich przedsiębiorców. Szczyt odbył się w warunkach narastających wyzwań dla bezpieczeństwa regionalnego i miał na celu wyznaczenie nowych kierunków współpracy. Jednocześnie uwidocznił rosnące...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 5

8 maja 2026

Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Rumunia: polityczny klincz po wotum nieufności

5 maja 2026 r. parlament Rumunii poparł wniosek o wotum nieufności wobec rządu kierowanego przez Ilie Bolojana z Partii Narodowo-Liberalnej (Partidul Național Liberal, PNL). Wniosek został przygotowany wspólnie przez Partię Socjaldemokratyczną (PSD), która wyszła z koalicji rządzącej, oraz Związek Jedności Rumunów (Alianța pentru Unirea Românilor, AUR) („IEŚ...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1609

6 maja 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Kosowo: trzecie wybory parlamentarne w niespełna dwa lata

Niepowodzenie związane z wyborem prezydenta ponownie stawia Kosowo przed koniecznością przeprowadzenia przedterminowych wyborów parlamentarnych. Ich termin został wyznaczony na 7 czerwca. Wybory mogą doprowadzić do częściowej zmiany układu sił politycznych, jednak nie gwarantują rozwiązania kryzysu instytucjonalnego. Bez porozumienia i gotowości do kompromisu między...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 4

1 maja 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Rozpoczęcie prac nad przygotowaniem traktatu akcesyjnego: Czarnogóra bliżej członkostwa w Unii Europejskiej

22 kwietnia br. ambasadorowie państw członkowskich Unii Europejskiej, tworzących Komitet Stałych Przedstawicieli (COREPER), zatwierdzili powołanie grupy roboczej ad hoc,odpowiedzialnej za przygotowanie traktatu akcesyjnego dla Czarnogóry. Grupa ta będzie pracować nad sformułowaniem kwestii prawnych i technicznych zawartych w traktacie, w tym nad określeniem okresów...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1603

30 kwietnia 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Symboliczne wymiary przetasowań powyborczych na Węgrzech

Akcentowanie znaczenia symboli węgierskiej państwowości w polityce, zwiększona reprezentacja kobiet w Zgromadzeniu Narodowym, otwarcie na współpracę z dziennikarzami i utworzenie dodatkowych komisji parlamentarnych – to zapowiedzi nowej jakości w węgierskiej polityce. Zmiany zadeklarował Péter Magyar, przyszły premier i jednocześnie lider partii Szacunek i Wolność...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1602

29 kwietnia 2026

Aida Topić - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Od wyników wyborów do niepewności politycznej: tworzenie koalicji po wyborach w Słowenii w 2026 roku

Wybory parlamentarne w Słowenii w 2026 r. nie wyłoniły jednoznacznego zwycięzcy, otwierając tym samym przestrzeń dla złożonych negocjacji koalicyjnych. Niewielka różnica między dwiema głównymi partiami, Svobodą i SDS, w połączeniu z ich znaczącymi różnicami ideologicznymi, ogranicza możliwe opcje koalicyjne i przyczynia się do zwiększonej niepewności...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 2

28 kwietnia 2026

Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Rumunia: rozpad koalicji rządzącej

Partia Socjaldemokratyczna (Partidul Social Democrat, PSD) opuściła koalicję rządzącą i zapowiedziała złożenie wniosku o wotum nieufności wobec rządu. Zostanie on przygotowany we współpracy z opozycyjnym Związkiem Jedności Rumunów (Alianța pentru Unirea Românilor, AUR). Głosowanie nad wotum nieufności odbędzie się 5 maja 2026 r. 20 kwietnia 2026 r. PSD...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1599

24 kwietnia 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IV Szczyt Albańskiej Diaspory: polityczne gesty bez konkretnych decyzji

W dniach 13-15 kwietnia 2026 r. w Tiranie odbył się z inicjatywy premiera Ediego Ramy IV Szczyt Albańskiej Diaspory, zorganizowany przez albańskie Ministerstwo ds. Europy i Spraw Zagranicznych, mający na celu wzmocnienie współpracy i więzi między Albanią a jej społecznościami za granicą. Czwarty Szczyt Albańskiej Diaspory (Samiti IV i Diasporës Shqiptare)[1],...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1595

21 kwietnia 2026

Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Reżim hybrydowy? Mołdawia obniża pozycję w rankingu demokracji

Democracy Index zmienił klasyfikację Mołdawii – państwo, uznawane w ostatnich latach za „wadliwą demokrację”, zostało zaliczone do grupy „reżimów hybrydowych”. Jest to pokłosie działań będących odpowiedzią na rosyjską ingerencję w proces wyborczy w 2025 r. Zmiana ta nie wpłynie istotnie na relacje z zachodnimi partnerami. Władze Mołdawii muszą jednak...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 1

20 kwietnia 2026

Spasimir Domaradzki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Zdecydowane zwycięstwo Postępowej Bułgarii

19 kwietnia 2026 r. w Bułgarii odbyły się ósme (od kwietnia 2021 r.) przedterminowe wybory parlamentarne. Według niepełnych wyników Centralnej Komisji Wyborczej (dane z godz. 9.00 obejmujące 91,68% głosów) najlepszy rezultat uzyskała partia Postępowa Bułgaria, która zdobyła ok. 45% głosów. O drugi wynik rywalizują GERB-SDS Bojko Borisowa oraz koalicja partii...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1591

16 kwietnia 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Wyzwania dla nowego rządu Węgier

Oficjalne wyniki wyborów parlamentarnych na Węgrzech z 12 kwietnia 2026 r. mają zostać ogłoszone najpóźniej do 4 maja. Zgodnie z ustawą zasadniczą, prezydent zwołuje sesję inauguracyjną nowego parlamentu w ciągu trzydziestu dni od wyborów. Rząd Pétera Magyara – lidera partii Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) – który ma powstać,...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1588

14 kwietnia 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Macedonia Północna: protesty albańskich studentów prawa

Grupa macedońskich studentów prawa domaga się możliwości składania egzaminu prawniczego w języku albańskim. Obecnie jest to możliwe jedynie w języku macedońskim. Studenci powołują się na konstytucję państwa oraz ustawę o użyciu języków, przyjętą w 2018 r. W odpowiedzi na postulat premier Hristijan Mickoski zapowiada powołanie specjalnej grupy ekspertów....

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze Brief IEŚ 1587

13 kwietnia 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Alternacja władzy politycznej na Węgrzech

Nieoficjalne wciąż wyniki wyborów parlamentarnych z 12 kwietnia wskazują na bezprecedensowe zwycięstwo partii Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) nad dotychczasową koalicją rządzącą. Przyczyn wyborczej porażki Fidesz-KDNP upatrywać można w skutecznej komunikacji politycznej oraz trafnej diagnozie problemów społecznych ze strony opozycyjnej – jak...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1585

10 kwietnia 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Polityczna ofensywna premiera Węgier na finiszu kampanii wyborczej

Organizacja konwencji populistycznej prawicy z frakcji Patrioci dla Europy, konferencji środowisk konserwatywnych CPAC oraz wizyta na Węgrzech amerykańskiego wiceprezydenta stanowią elementy budowania międzynarodowej pozycji przez Viktora Orbána, a przede wszystkim służą mobilizacji bazy wyborczej przed zaplanowanymi na 12 kwietnia wyborami parlamentarnymi. Sondaże...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1583

9 kwietnia 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Planowane zmiany w polityce migracyjnej Republiki Czeskiej

Koalicyjny rząd Republiki Czeskiej pod przewodnictwem premiera Andreja Babiša w marcu 2026 r. zatwierdził projekt nowej ustawy regulującej wjazd i pobyt cudzoziemców, której głównym celem jest systemowa modernizacja zarządzania migracją na poziomie administracyjnym. Proponowane rozwiązania stanowią odpowiedź na dotychczasową fragmentaryczność regulacji prawnych,...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1580

3 kwietnia 2026

Spasimir Domaradzki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Kampania wyborcza w Bułgarii. Wszyscy przeciwko reformatorom

20 marca rozpoczęła się kampania poprzedzająca ósme przedterminowe wybory parlamentarne, które odbędą się 19 kwietnia 2026 r. Główne osie podziałów w kampanii dotyczą oceny obecnego systemu politycznego oraz geopolitycznej orientacji Bułgarii. Wciąż aktualne pozostają słabości bułgarskiego prawa i procesu wyborczego, które wpływają zarówno na jakość...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1578

1 kwietnia 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Znaczenie głosowania zagranicznego w wyborach parlamentarnych na Węgrzech

Co najmniej 7% głosów w wyborach parlamentarnych na Węgrzech ma zostać oddanych korespondencyjnie oraz w placówkach dyplomatycznych. Udział w głosowaniu ponad 570 tys. wyborców może wpłynąć na przydział nawet 2 mandatów z tzw. partyjnych list krajowych, co ze względu na specyfikę systemu wyborczego będzie miało istotne znaczenie dla uzyskania większości...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1577

31 marca 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Wybory lokalne w Serbii: wzmacniająca się polaryzacja społeczna

Wybory lokalne przeprowadzone w dziesięciu serbskich gminach potwierdziły utrzymującą się głęboką polaryzację społeczną. Serbia podzielona jest na dwa bloki: rządowy, popierający przede wszystkim prezydenta A. Vučicia, oraz opozycyjny. Wstępne wyniki świadczą o sukcesie środowiska opozycyjnego i studenckiego, co może mieć istotne znaczenie symboliczne –...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1572

26 marca 2026

Natasza Styczyńska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Ustawy Mrdicia: kolejna odsłona instrumentalizacji serbskiego wymiaru sprawiedliwości

Zeszłoroczną falę intensywnych protestów studenckich udało się wyciszyć. Jednocześnie uczestnicy demonstracji, opozycja i władze przygotowują się do przyspieszonych wyborów. Prezydent Aleksandar Vučić i rządząca Serbska Partia Postępowa (SNS) nadal realizują scenariusz oddalający Serbię od integracji z Unią Europejską, zaostrzając represje wobec...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1568

24 marca 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Republika Czeska: nowy budżet w cieniu sporów o deficyt i obronność

11 marca br. parlament Republiki Czeskiej przyjął rządowy projekt ustawy budżetowej na 2026 rok, kończąc tym samym trzymiesięczny okres prowizorium budżetowego. Mimo sprzeciwu opozycji, pozbawionej realnego wpływu na ostateczny kształt budżetu, ustawa została uchwalona, a następnie 20 marca podpisana przez prezydenta Petra Pavla, który jednocześnie zgłosił...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze Brief IEŚ 1566

20 marca 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Transfery socjalne drenują węgierski budżet przed wyborami parlamentarnymi

Rosnące wydatki społeczne spowodowały osiągnięcie blisko połowy tegorocznego deficytu budżetowego już po dwóch miesiącach 2026 r. Według danych Ministerstwa Gospodarki Narodowej (Nemzetgazdasági Minisztérium, NGM) deficyt finansów publicznych (bez uwzględnienia samorządów) na koniec lutego wyniósł 2,1 bln forintów z 4,2 bln forintów zaplanowanych w...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze Brief IEŚ 1562

18 marca 2026

Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Odwrócone czy stopniowe? Kolejna odsłona debaty o rozszerzeniu Unii Europejskiej

Państwa członkowskie odrzuciły pomysł alternatywnego modelu rozszerzenia UE. Perspektywa przyjęcia nowych członków przed 2030 r. stała się mało realna. Ambasadorowie państw członkowskich UE w trakcie spotkania z przewodniczącą KE Ursulą von der Leyen, które odbyło się 4 marca 2026 r., odrzucili pomysł tzw. odwróconego rozszerzenia Unii. Idea ta zakładała...

Więcej →