Polityka Białorusi. Przegląd informacyjno-analityczny (sierpień 2026)

Tekst powstał we współpracy z iSANS

1-31 sierpnia 2026 r.

W sierpniu władze Białorusi utrzymały łagodniejszą retorykę w kwestiach bezpieczeństwa regionalnego. Jednocześnie rozpoczęły kolejny etap kontroli gotowości bojowej armii i rozwijały system bezpieczeństwa wewnętrznego. Gospodarka przyspieszyła, głównie dzięki konsumpcji i rosnącemu popytowi ze strony Rosji. Represje polityczne nie zmniejszyły się i stanowią w dalszym ciągu podstawowy instrument kontroli nastrojów społecznych w kraju.

Bezpieczeństwo i siły zbrojne

Po zmianie retoryki z 22 lipca przedstawiciele władz nadal określali sytuację regionalną jako stabilną i niewskazującą na bezpośrednie zagrożenie. Sekretarz stanu Rady Bezpieczeństwa Alaksandr Wałfowicz stwierdził 24 sierpnia, że nie ma powodów do obaw przed nadzwyczajnym rozwojem sytuacji[1].

Najważniejszym wydarzeniem w Siłach Zbrojnych było rozpoczęcie drugiego w 2026 r. cyklu kompleksowej kontroli gotowości bojowej. Wojsko postawiło jednostki w najwyższy stan gotowości, uzupełniło je rezerwistami i rozpoczęło przemieszczanie pododdziałów na poligon. W odróżnieniu od kontroli prowadzonej od stycznia do marca obecny etap obejmuje cały system dowodzenia – od Ministerstwa Obrony po dowódców pododdziałów.

Pozostałe ćwiczenia miały przede wszystkim charakter taktyczny. Armia rozwijała automatyzację dowodzenia, zdolności zwalczania dronów oraz systemy skracające czas między rozpoznaniem celu a jego rażeniem. Jednostki Zachodniego Dowództwa Operacyjnego ćwiczyły zautomatyzowaną wymianę danych rozpoznawczych, także przy wykorzystaniu elementów sztucznej inteligencji. Wojska przeciwlotnicze, powietrznodesantowe i zmechanizowane prowadziły równolegle ćwiczenia poligonowe. Białoruska armia nadal jednak wyraźnie ustępuje rosyjskiej pod względem skali wykorzystania systemów rozpoznawczo-uderzeniowych. Aktywnie rozwijane jest własne wojskowe zaplecze techniczne. W Borysowie otwarto, wspólnie z rosyjskim koncernem Ałmaz-Antiej, centrum napraw zestawów przeciwlotniczych Tor. Umożliwi to wykonywanie najważniejszych prac remontowych w kraju[2]. Władze rozszerzyły również katalog specjalności kobiet objętych ewidencją wojskową, przede wszystkim w zawodach medycznych i farmaceutycznych.

MSW równolegle rozwija zdolności do kontroli sytuacji wewnętrznej. Jednostki resortu ćwiczyły w Mińsku i obwodzie mińskim tłumienie zamieszek, uwalnianie zakładników i wykorzystanie dronów. W Mińsku rozbudowuje się sieć monitoringu ulicznego. W dzielnicach mieszkaniowych działa już ponad tysiąc nowych kamer, a władze planują zwiększyć ich liczbę do ok. 20 tys. w ciągu dwóch lat. Doświadczenia protestów z 2020 r. pozostają więc ważnym elementem planowania służb[3].

Sytuacja na granicach

W stosunkach z Ukrainą głównym problemem pozostawały naruszenia białoruskiej przestrzeni powietrznej przez bezzałogowce. Białoruskie lotnictwo wielokrotnie reagowało na ich przeloty. Jednocześnie Białoruś nadal pełniła funkcję zaplecza dla wymiany jeńców między Rosją a Ukrainą[4].

Presja migracyjna na granicy z Polską wyraźnie osłabła. W sierpniu odnotowano 54 próby nielegalnego przekroczenia granicy wobec 104 w lipcu i ponad 5,5 tys. rok wcześniej. Najbardziej aktywny pozostawał kierunek łotewski, gdzie służby udaremniły 1375 prób. Było ich jednak mniej niż w lipcu. Po wykryciu dwóch tuneli prowadzących z Białorusi Łotwa wzmocniła działania ochronne na granicy[5]. Litwa również informowała o kolejnych próbach budowy podziemnych przejść[6].

Władze Białorusi nie odpowiedziały działaniami odwetowymi na krótkotrwałe zamknięcie łotewskiego przejścia Pāternieki. Potwierdza to utrzymywanie bardziej powściągliwego podejścia do sporów granicznych. Osobny problem stanowiły zakłócenia komunikacji z Rosją. Ukraińskie ataki na rosyjską infrastrukturę powodowały opóźnienia lotów Belavii do Moskwy i Petersburga, a pośrednio także na innych trasach.

Polityka wewnętrzna, gospodarka i relacje z Rosją

Aktywność Alaksandra Łukaszenki koncentrowała się na gospodarce. Wizyta robocza w Rosji w dniach 27-29 sierpnia nie przyniosła nowych porozumień. Rozmowy z Władimirem Putinem służyły przede wszystkim podsumowaniu realizacji wcześniejszych ustaleń. Rosja poinformowała o wzroście wymiany handlowej o 12,5% w pierwszych pięciu miesiącach roku. Szczególne znaczenie mają białoruskie dostawy paliw. W sierpniu Rosja sprowadziła 220 tys. ton benzyny, w tym ok. 120 tys. ton z Białorusi. Rosyjski popyt tworzy dodatkowe możliwości dla białoruskiego eksportu, ale dwie krajowe rafinerie mają ograniczone możliwości szybkiego zwiększenia produkcji. Białoruś może więc częściowo kompensować rosyjskie niedobory, lecz nie jest w stanie ich wyeliminować[7].

W okresie styczeń-lipiec PKB Białorusi wzrósł o 2,1% r/r wobec 1,5% po pierwszym półroczu. Gospodarka uniknęła stagnacji obserwowanej na początku roku, ale struktura wzrostu pozostaje nierównomierna. Produkcja przemysłowa była zbliżona do poziomu sprzed roku, a przemysł przetwórczy odnotował spadek o 1,2%. Jednocześnie handel detaliczny wzrósł o 8,1%, a realne dochody rozporządzalne ludności – o 8%. Wzrost napędza więc przede wszystkim konsumpcja, a nie przemysł i inwestycje[8].

Rząd coraz częściej wykorzystuje duże przedsiębiorstwa prywatne i spółki powiązane z państwem do restrukturyzacji słabszych podmiotów. Savushkin Product przejął część aktywów sektora mleczarskiego, a grupa Servolux ma otrzymać dziesięć podmiotów z rejonu dubrowieńskiego wraz z ich zadłużeniem i zobowiązaniami inwestycyjnymi. Państwo próbuje w ten sposób poprawić zarządzanie problematycznymi aktywami bez ich pełnej prywatyzacji[9].

Władze rozwijają także instrumenty polityki technologicznej. Rząd przyjął mechanizm wyboru technologii i towarów krytycznych, których rozwój może uzyskać finansowanie z budżetu. Łukaszenka poparł ponadto projekt Akademii Inteligentnych Technologii, która ma łączyć badania z wdrażaniem nowych rozwiązań do produkcji. Projekty te wpisują się w politykę ograniczania zależności technologicznej od zagranicy.

Kontakty z USA

Specjalny wysłannik prezydenta USA John Coale zapowiedział wizytę na Białorusi w połowie września. Jej przedmiotem mają być m.in. dalsze zwolnienia więźniów politycznych. Coale prowadził wcześniej konsultacje dotyczące Białorusi z przedstawicielami Mołdawii i Łotwy[10]. Zapowiedź wizyty potwierdza, że kanał rozmów między Mińskiem a Waszyngtonem pozostaje aktywny.

Represje

Polityka represji nie uległa zmianie. Według Centrum Praw Człowieka „Wiasna” 31 sierpnia status więźnia politycznego miało 889 osób. Co najmniej 220 osób skazano za przekazywanie informacji projektowi „Biełaruski Hajun”, a zatrzymania w tej sprawie nadal trwają[11].

Władze represjonują również studentów Europejskiego Uniwersytetu Humanistycznego i ich rodziny. Ustalono nazwiska ponad 110 prześladowanych studentów i krewnych, a łączna liczba osób dotkniętych działaniami służb może sięgać 175. Funkcjonariusze przeprowadzili ponad 60 przeszukań. Na część rodziców wywierano presję, aby doprowadzili do rezygnacji dzieci ze studiów[12].

Wnioski

W sierpniu władze Białorusi kontynuowały politykę ograniczania napięć w relacjach z sąsiadami. Łagodniejszej retoryce towarzyszył spadek presji migracyjnej na granicy z Polską. Jednocześnie armia kontrolowała gotowość bojową, a MSW rozwijało system nadzoru i przygotowywało się do scenariuszy masowych protestów. Gospodarka przyspieszyła, choć wzrost pozostawał nierównomierny. Sprzyjały mu konsumpcja oraz popyt ze strony Rosji, podczas gdy dynamika przemysłu była słaba. Wojna rosyjsko-ukraińska nadal przynosi Białorusi korzyści gospodarcze, ale również zagrożenia dla bezpieczeństwa. Zmiany w polityce zagranicznej nie przekładają się na liberalizację wewnętrzną. Represje pozostają systemowe, a władze dążą do stabilizacji relacji zewnętrznych i sytuacji gospodarczej przy zachowaniu wysokiego poziomu kontroli nad społeczeństwem.

[1] Zob. https://news.zerkalo.io/economics/134941.html [7.09.2026].

[2] Zob. https://armstrade.org/includes/periodics/news/2026/0828/090592550/detail.shtml [7.09.2026].

[3] Zob. https://news.zerkalo.io/amp/economics/135137.html; https://news.zerkalo.io/life/135243.html [7.09.2026].

[4] Zob. https://www.interfax.ru/world/1110090 [7.09.2026].

[5] Zob. https://www.rs.gov.lv/en/article/border-guards-detected-28-persons-who-illegally-crossed-state-border-through-dug-underground-tunnel [7.09.2026].

[6] Zob. https://vsat.lrv.lt/lt/naujienos/varenos-pasienieciai-aptiko-jau-trecia-is-baltarusijos-vedanti-tuneli-foto-B2v/ [7.09.2026].

[7] Zob. https://www.kommersant.ru/doc/8922722 [7.09.2026].

[8] Zob. https://t.me/belstat_by/3323; https://news.zerkalo.io/economics/134504.html [7.09.2026].

[9] Zob. https://charter97.org/ru/news/2026/8/4/693588/ [7.09.2026].

[10] Zob. https://www.golosameriki.com/a/8191622.html; https://pozirk.online/en/news/201751/ [7.09.2026].

[11] Zob. https://spring96.org/be/news/120907 [7.09.2026].

[12] Zob. https://spring96.org/be/news/120426 [7.09.2026].

[Fot. https://president.gov.by]