Komentarze | Instytut Europy Środkowej

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1612

8 maja 2026

Agata Tatarenko - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

81. obchody rocznicy powstania praskiego: między rytuałem a debatą publiczną

Obchody 81. rocznicy powstania praskiego w br. pokazały, że pamięć o wydarzeniach maja 1945 r. pozostaje ważnym elementem czeskiej kultury pamięci, jednocześnie coraz silniej wpisując się we współczesne debaty o demokracji, bezpieczeństwie i wojnie Rosji przeciwko Ukrainie. Tegoroczne uroczystości miały charakter nie tylko państwowego rytuału pamięci, lecz także...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 5

8 maja 2026

Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Rumunia: polityczny klincz po wotum nieufności

5 maja 2026 r. parlament Rumunii poparł wniosek o wotum nieufności wobec rządu kierowanego przez Ilie Bolojana z Partii Narodowo-Liberalnej (Partidul Național Liberal, PNL). Wniosek został przygotowany wspólnie przez Partię Socjaldemokratyczną (PSD), która wyszła z koalicji rządzącej, oraz Związek Jedności Rumunów (Alianța pentru Unirea Românilor, AUR) („IEŚ...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1611

7 maja 2026

Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Dyplomacja naukowa jako instrument wpływu Rosji w regionie Morza Bałtyckiego

Dyplomacja naukowa, tradycyjnie postrzegana jako narzędzie współpracy i budowania zaufania między państwami, w przypadku Rosji coraz częściej traktowana jest instrumentalnie. W regionie Morza Bałtyckiego współpraca akademicka, badania naukowe i działalność ekspercka są wykorzystywane przez Federację Rosyjską jako element szerszej strategii wpływu – służącej...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1610

6 maja 2026

Jędrzej Piekara - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Dzień Zwycięstwa 2026 r. – defensywa, decentralizacja i erozja

Zaplanowane na 9 maja 2026 r. obchody 81. rocznicy zakończenia II wojny światowej w Europie zapowiadają się jako wydarzenie radykalnie odmienne od ubiegłorocznych jubileuszowych uroczystości (zob. „Komentarze IEŚ”, nr 1301, 1345, 1354, 1365, 1447). Kluczowe komponenty obchodów: defilada wojskowa na Placu Czerwonym, lista zagranicznych delegacji oraz format akcji...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1609

6 maja 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Kosowo: trzecie wybory parlamentarne w niespełna dwa lata

Niepowodzenie związane z wyborem prezydenta ponownie stawia Kosowo przed koniecznością przeprowadzenia przedterminowych wyborów parlamentarnych. Ich termin został wyznaczony na 7 czerwca. Wybory mogą doprowadzić do częściowej zmiany układu sił politycznych, jednak nie gwarantują rozwiązania kryzysu instytucjonalnego. Bez porozumienia i gotowości do kompromisu między...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1608

5 maja 2026

Anton Saifullayeu - Zespół Wschodni

Polityka Białorusi. Przegląd informacyjno-analityczny (kwiecień 2026)

Tekst powstał we współpracy z iSANS Kwestie bezpieczeństwa Sytuacja w sferze bezpieczeństwa regionalnego oceniana jest w Mińsku jako „stabilnie napięta”, a ogólny trend jako „negatywny”. Nie ma jednak oznak wskazujących na przygotowania do operacji wojskowej z terytorium Białorusi. W retoryce reżimu coraz silniej akcentowany jest dalszy wzrost napięcia, choć...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1607

4 maja 2026

Jakub Olchowski - Zespół Wschodni

Ukraina po porażce Orbána – powściągliwość i oczekiwanie

Zwycięstwo Pétera Magyara i porażka Viktora Orbána zostały w Ukrainie przyjęte z umiarkowanym optymizmem. Choć zniknięcie jednego z głównych krytyków Kijowa w UE otwiera nowe możliwości współpracy, reakcje polityków i ekspertów pozostają powściągliwe. Z ukraińskiej perspektywy nie oznacza to przełomu, lecz raczej korektę dotychczasowej, pragmatycznej...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 4

1 maja 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Rozpoczęcie prac nad przygotowaniem traktatu akcesyjnego: Czarnogóra bliżej członkostwa w Unii Europejskiej

22 kwietnia br. ambasadorowie państw członkowskich Unii Europejskiej, tworzących Komitet Stałych Przedstawicieli (COREPER), zatwierdzili powołanie grupy roboczej ad hoc,odpowiedzialnej za przygotowanie traktatu akcesyjnego dla Czarnogóry. Grupa ta będzie pracować nad sformułowaniem kwestii prawnych i technicznych zawartych w traktacie, w tym nad określeniem okresów...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1606

1 maja 2026

Andrzej Szabaciuk - Zespół Wschodni

Problem reformy systemu mobilizacji i kwestia statusu uchodźców wojennych z Ukrainy w Europie

Ukraiński system mobilizacyjny znajduje się w fazie głębokiej niewydolności. Mimo zapowiadanych reform i prób profesjonalizacji armii kluczowe wyzwania pozostają nierozwiązane. Sytuację komplikuje dwuznaczna polityka Ukrainy – rozmijanie się założeń z konkretnymi decyzjami. Dodatkowo europejskie państwa modyfikują swoje podejście do uchodźców ukraińskich,...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1605

1 maja 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Ukraiński sektor jądrowy 40 lat po katastrofie w Czarnobylu

Cztery dekady po katastrofie w Czarnobylu można zaobserwować, że ukraiński sektor jądrowy został trwale przestawiony na zarządzanie ryzykiem, a więc zamiast ekspansji, priorytetem stały się bezpieczeństwo, niezawodność i odporność systemu. Trwająca wojna dodatkowo przetestowała ten model, ujawniając krytyczną zależność stabilnej generacji energii elektrycznej...

Więcej →