Instytut Europy Środkowej/Artykuły według: Marlena Gołębiowska

Autor: Marlena Gołębiowska

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1509
26 stycznia 2026
Marlena Gołębiowska | Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Małe języki, wielkie modele. Strategie państw bałtyckich w walce o cyfrową suwerenność w erze AI

Rozwój generatywnej sztucznej inteligencji zależy od jakości i objętości korpusów, na których trenowane są modele. W przypadku państw z mniejszymi zasobami danych językowych w przestrzeni cyfrowej niska reprezentacja w globalnych zbiorach grozi technologiczną marginalizacją. Aby temu zapobiec, państwa bałtyckie wdrażają różnego rodzaju strategie w walce o...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1504
20 stycznia 2026
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Jaki będzie 2026 rok w gospodarkach państw Europy Środkowej?

Według prognoz Komisji Europejskiej 2026 r. będzie kolejnym, w którym większość gospodarek państw Europy Środkowej osiągnie wzrost gospodarczy przewyższający średnią Unii Europejskiej. Jednak obraz ten nie jest jednolity – w regionie jest obserwowany podział na „różne prędkości”, determinowany przez odmienne czynniki: od stymulacji popytem wewnętrznym,...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1497
9 stycznia 2026
Damian Szacawa | Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Silver economy w Europie Środkowo-Wschodniej i Północnej

Państwa Europy Środkowo-Wschodniej stoją w obliczu radykalnej transformacji demograficznej, której skala i tempo w najbliższych dekadach zdefiniują fundamenty ich modeli społeczno-gospodarczych. W 2025 r. osoby powyżej 50. roku życia stanowiły już 40,2% populacji państw tego regionu, a do 2050 r. ich udział wzrośnie do 48,3%. Oznacza to, że w perspektywie jednego...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1436
19 września 2025
Aleksandra Kuczyńska-Zonik | Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Państwa bałtyckie prowadzą szkolenia w zakresie obsługi i budowy dronów

Państwa bałtyckie – Litwa, Łotwa i Estonia – przeprowadzają obecnie jedną z bardziej ambitnych transformacji w obszarze obrony cywilnej w Europie, koncentrując się na technologiach dronowych jako kluczowym elemencie narodowej odporności. Podejmowane w tym zakresie inicjatywy odzwierciedlają zarówno praktyczne lekcje z wojny na Ukrainie, jak i zwiększone zagrożenie...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1420
26 sierpnia 2025
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Estoński sektor deep tech – stan i perspektywy rozwoju

Estoński sektor deep tech rozwija się dynamicznie – już co dziesiąty start-up w tym państwie bazuje na przełomowych technologiach. Dominują technologie medyczne, energetyczne i rozwiązania dla obronności. Władze traktują rozwój tego sektora jako priorytet polityki gospodarczej. Za cel do 2030 r. postawiono sobie zwiększenie liczby takich start-upów do 500 – to...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1395
4 lipca 2025
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Program AI Leap. Sztuczna inteligencja w estońskich szkołach

Od przyszłego roku szkolnego Estonia wprowadza nową inicjatywę – program AI Leap, który stanowi przełomowy krok w integracji sztucznej inteligencji z krajowym systemem edukacji. Do 2027 r. program obejmie 58 tys. uczniów i 5 tys. nauczycieli, oferując bezpłatny dostęp do narzędzi AI w ramach partnerstwa z globalnymi liderami technologicznymi, takimi jak OpenAI i...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1364
26 maja 2025
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Europa Środkowa na mapie unijnego Kontynentu AI

W wyścigu o dominację w obszarze sztucznej inteligencji Unia Europejska zaprezentowała swoją odpowiedź – Plan działania dla kontynentu AI. W założeniach ta kompleksowa strategia ma nie tylko wynieść UE do rangi globalnego lidera technologicznego, ale również zapewnić, że rewolucja AI nie ominie żadnego państwa wspólnoty. Dla wielu z Europy Środkowej...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1316
21 marca 2025
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Eskalacja napięć handlowych między Stanami Zjednoczonymi a Unią Europejską

Napięcia handlowe pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Unią Europejską ponownie wzrosły. Wprowadzone przez administrację USA 25-procentowe cła na stal i aluminium oraz produkty pochodne, a także reakcja UE w postaci kontrtaryf mogą spowodować istotne konsekwencje gospodarcze po obu stronach Atlantyku. Na negatywne skutki tych działań narażone są także państwa Europy...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1291
15 lutego 2025
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Nowy kompas – czyli jak Unia Europejska planuje odzyskać konkurencyjność

„Europa ma wiele atutów gospodarczych, ale musi działać teraz, aby odzyskać konkurencyjność i zabezpieczyć dobrobyt”. To pierwsze zdanie i jednocześnie kluczowe przesłanie opublikowanego 29 stycznia 2025 r. dokumentu strategicznego Komisji Europejskiej – Kompas konkurencyjności dla UE (A Competitiveness Compass for the EU). Przedstawiona w nim diagnoza jest...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1276
29 stycznia 2025
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

AI w biznesie: stan adopcji sztucznej inteligencji w Europie Środkowej

Europa Środkowa pozostaje w tyle za przodującymi państwami Unii Europejskiej w zakresie adopcji technologii sztucznej inteligencji w biznesie. Podczas gdy odsetek przedsiębiorstw wykorzystujących AI w Danii i Szwecji przekracza 25%, to w Rumunii wynosi niewiele ponad 3%, a w Polsce niespełna 6%. Ta dysproporcja technologiczna może istotnie wpłynąć na konkurencyjność...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1253
19 grudnia 2024
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Prognozy gospodarcze dla państw Europy Środkowej na 2025 rok

Według prognoz Komisji Europejskiej wszystkie gospodarki Europy Środkowej mają w 2025 r. odnotować wzrost gospodarczy, przy czym większość z nich wzrastać będzie w tempie przewyższającym średnią unijną. Najwyższy spośród państw regionu wzrost PKB prognozowany jest w Polsce i Chorwacji, z kolei najniższy w Estonii i na Łotwie. Prognozy te obarczone są jednak...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1218
9 października 2024
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Cięcia stóp procentowych w Europie Środkowej

Po długotrwałym okresie wysokiej inflacji w państwach Unii Europejskiej obserwuje się złagodzenie presji cenowej. W odpowiedzi na to Europejski Bank Centralny kontynuuje obniżanie stóp procentowych. Cykl obniżek rozpoczęły również banki centralne państw środkowoeuropejskich spoza strefy euro – choć z różną intensywnością: czeski i węgierski zdecydowały się...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1210
30 września 2024
Marlena Gołębiowska | Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Estonia: koncepcja „państwa osobistego”

W 2024 r. Estonia, uznawana za jednego ze światowych liderów cyfryzacji, ogłosiła kolejny etap w rozwoju administracji publicznej. Koncepcja „państwa osobistego” (est. personaalne riik) ma przenieść relacje między obywatelem a administracją na nowy poziom. Państwo ma bowiem nie tylko odpowiadać na potrzeby obywateli, ale je przewidywać, oferując spersonalizowane...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1175
31 lipca 2024
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Polska, Słowacja, Węgry i Rumunia z procedurą nadmiernego deficytu

Po pandemicznym poluzowaniu reguł fiskalnych – w nowych ramach po przeprowadzonej reformie – powraca unijna procedura nadmiernego deficytu. 26 lipca 2024 r. Rada Unii Europejskiej zdecydowała o jej wszczęciu wobec siedmiu państw członkowskich, wśród których znalazły się trzy środkowoeuropejskie: Polska, Słowacja i Węgry. Jest to wynik niespełnienia kryterium...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1152
25 czerwca 2024
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Zawiłe ścieżki ku euro

Wybory do Parlamentu Europejskiego w 2024 r. w państwach Unii Europejskiej pozostających poza strefą euro ożywiły debatę o przyjęciu wspólnej europejskiej waluty. Spośród nich Bułgaria jest najbliżej wprowadzenia euro, choć proces ten napotyka trudności związane z niestabilnością polityczną i niespełnieniem kryteriów konwergencji. Rumunia i Czechy podjęły...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1129
27 maja 2024
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Blue economy w Polsce i w państwach bałtyckich

Niebieska gospodarka (blue economy) to koncepcja zrównoważonego wykorzystania zasobów morskich, oceanicznych i przybrzeżnych, która ma na celu wspieranie rozwoju gospodarczego przy jednoczesnym dbaniu o środowisko. W Polsce, na Litwie, Łotwie i w Estonii ta część gospodarki generuje w sumie ponad 5 mld euro rocznej wartości dodanej i daje zatrudnienie ponad 200 tys....

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1105
19 kwietnia 2024
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Trójkąt Weimarski: nowy – stary horyzont współpracy

Trójkąt Weimarski, platforma współpracy pomiędzy Francją, Niemcami i Polską, zyskuje na znaczeniu jako forum dialogu o kwestiach bezpieczeństwa w Europie. Ostatnie spotkania tego formatu pokazują determinację w dążeniu do wzmocnienia trójstronnej współpracy, także poprzez rozszerzanie działań na nowe obszary, takie jak m.in. ochrona przed dezinformacją czy...

Więcej →

Zespół Bałtycki, Zespół Wyszehradzki

Komentarze Brief IEŚ 1102
12 kwietnia 2024
Łukasz Lewkowicz | Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki, Zespół Wyszehradzki

Inicjatywa Trójmorza po szczycie w Wilnie: po pierwsze bezpieczeństwo

W dniu 11 kwietnia 2024 r. w Wilnie odbył się 9. Szczyt Inicjatywy Trójmorza (3SI). 3SI to zainicjowany w 2016 r. format współpracy regionalnej, rozwijany przez przywódców państw Europy Środkowej. Kluczowym celem tej inicjatywy jest stymulowanie rozwoju infrastruktury energetycznej, transportowej i cyfrowej. W 3SI uczestniczy obecnie 13 państw członkowskich UE, które...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1076
14 marca 2024
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Propozycje nowych reguł fiskalnych w UE: perspektywa państw Europy Środkowej

Reforma architektury finansów publicznych w Unii Europejskiej koncentruje się na rozwiązaniach, które z jednej strony pozwolą państwom członkowskim zapewnić długoterminową stabilność finansową, ale z drugiej strony nie wyhamują wzrostu gospodarczego oraz planowanych reform i inwestycji w strategicznych obszarach. Z punktu widzenia państw Europy Środkowej...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1062
26 lutego 2024
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Polska kluczowym partnerem gospodarczym Litwy

Współczesne stosunki polsko-litewskie, zwłaszcza w okresie po wejściu przez te państwa do Unii Europejskiej i dołączeniu do jednolitego rynku, ewoluowały w kierunku silnej współpracy gospodarczej. Wyraża się ona szczególną pozycją Polski jako kluczowego partnera handlowego i inwestycyjnego Litwy. Polska zajmuje obecnie pierwsze miejsce jako kierunek litewskiego...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1036
18 stycznia 2024
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Deficyt umiejętności cyfrowych w Europie Środkowej

Unia Europejska stawia sobie za cel, aby do 2030 r. 80% jej obywateli posiadało co najmniej podstawowe umiejętności cyfrowe. Aktualnie żadne z państw Europy Środkowej nie spełnia tego kryterium, a niektóre z nich – Rumunia, Bułgaria, Łotwa i Polska – notują pod tym względem najniższe wyniki w całej UE. Szczególnie niepokojący jest niski poziom kompetencji...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1024
28 grudnia 2023
Bartosz Jóźwik | Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Rok 2023: stan gospodarek Europy Środkowej

W 2023 r. pięć gospodarek Europy Środkowej (Estonia, Litwa, Węgry, Łotwa i Czechy) ma zakończyć rok w stanie recesji, natomiast cztery (Węgry, Czechy, Polska i Słowacja) z dwucyfrową średnioroczną inflacją. Ponadto aż siedem państw regionu ma odnotować deficyty budżetowe przekraczające 3% PKB. Prognozy gospodarcze na kolejne lata wskazują jednak, że gospodarki...

Więcej →

Zespół Wyszehradzki

Komentarze IEŚ 1009
27 listopada 2023
Marlena Gołębiowska | Bartosz Jóźwik - Zespół Wyszehradzki

Międzynarodowa konkurencyjność gospodarek: Czechy i Słowacja

Czechy, które osiągnęły wysokie 18. miejsce w globalnym rankingu konkurencyjności, znacząco dystansują swojego sąsiada, Słowację, zajmującą 53. pozycję. Ta różnica w rankingu odzwierciedla odmienne trajektorie rozwojowe obu państw. Mimo to zarówno gospodarka czeska, jak i słowacka stoją obecnie przed tymi samymi wyzwaniami – wysoką inflacją oraz wyhamowaniem...

Więcej →