Instytut Europy Środkowej/Artykuły według: Marlena Gołębiowska

Autor: Marlena Gołębiowska

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1704
22 września 2026
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

„Tempowanie” AI. Europa Środkowa wobec sporu o tempo rozwoju sztucznej inteligencji

W orędziu o stanie Unii Europejskiej z 16 września 2026 r. przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen poparła postulat spowolnienia prac nad najbardziej zaawansowanymi modelami sztucznej inteligencji (AI). Deklaracja wpisuje się w obecny zwrot w globalnej debacie: apel o „tempowanie”, czyli stopniowe budowanie mechanizmów kontroli tempa rozwoju, płynie od...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1660
10 lipca 2026
Damian Szacawa | Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Chiny a Europa Północna: wizyta ministra spraw zagranicznych Wang Yi w państwach nordyckich

W dniach 2-8 lipca 2026 r. minister spraw zagranicznych Chińskiej Republiki Ludowej Wang Yi odbył wizytę w czterech państwach nordyckich: Danii, Szwecji, Finlandii i Norwegii. Była to pierwsza od lat seria wizyt skoncentrowanych na Europie Północnej – regionie, który stał się symbolem najtwardszego kursu wobec Pekinu wewnątrz NATO i Unii Europejskiej. Chiny przybyły...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1650
26 czerwca 2026
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Europa Środkowa w obliczu szoku surowcowego 2026 roku

Wojna na Bliskim Wschodzie, która wybuchła pod koniec lutego 2026 r., wywołała szok surowcowy w Europie. Średnia inflacja w państwach Unii Europejskiej wzrosła do najwyższego poziomu od końca 2023 r., przy czym największe podwyżki cen odnotowano w państwach Europy Środkowej: Rumunii, Bułgarii, na Litwie i w Chorwacji. Choć porozumienie między USA a Iranem oraz...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1627
28 maja 2026
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Eesti.ai – kolejny etap estońskiej transformacji cyfrowej

Estonia uruchomiła w 2026 r. Eesti.ai – program, w którym adopcja sztucznej inteligencji traktowana jest jako instrument polityki gospodarczej. Deklarowany cel jest ambitny: podwojenie wydajności pracy do 2035 r. oraz wzrost PKB o 50% w ciągu dziesięciu lat. Zatwierdzona pula piętnastu projektów flagowych operacjonalizuje tę ambicję, otwierając zarazem szereg pytań...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1619
15 maja 2026
Marlena Gołębiowska | Jakub Bornio - Zespół Bałtycki

Inicjatywa Trójmorza po szczycie w Dubrowniku

XI Szczyt Inicjatywy Trójmorza, który odbył się 28-29 kwietnia 2026 r. w Dubrowniku, otworzył drugą dekadę współpracy regionalnej w ramach tego formatu. W deklaracji końcowej potwierdzono kontynuację strategicznego celu platformy, którym pozostaje budowa osi Północ–Południe, łączącej Bałtyk, Adriatyk i Morze Czarne w spójną przestrzeń infrastrukturalną,...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1597
22 kwietnia 2026
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Dwie prędkości. Adopcja AI w transporcie Polski i Litwy na tle Europy Środkowej

Sektor transportu należy do tych, w których argumenty za wdrożeniem sztucznej inteligencji są wyjątkowo przekonujące: ogromne ilości danych operacyjnych, niskie marże i silna presja konkurencyjna sprawiają, że nawet niewielka poprawa efektywności przekłada się bezpośrednio na wyniki przedsiębiorstw. Tymczasem zdecydowana większość firm transportowych w Europie...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1582
8 kwietnia 2026
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Skokowy wzrost adopcji AI w UE – czy Europa Środkowa nadąża za zmianą?

Najnowsze dane Eurostatu przynoszą wyraźny sygnał: adopcja sztucznej inteligencji w przedsiębiorstwach państw Unii Europejskiej wyraźnie przyspiesza. W 2025 r. średnio 20% firm korzystało z technologii AI – to wzrost o 6,5 punktu procentowego w ciągu zaledwie jednego roku. Za tym zagregowanym wynikiem kryją się jednak głębokie dysproporcje: wiele państw Europy...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komenatrze IEŚ 1557
12 marca 2026
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Program e-rezydencji w Estonii: model, wyniki, implikacje

Uruchomiony ponad dekadę temu estoński program e-rezydencji – pierwszy taki na świecie – stanowi wyjątkowy przykład efektywnej polityki publicznej. Jego istotą jest umożliwienie cudzoziemcom zdalnego dostępu do infrastruktury prawno-biznesowej Estonii – bez konieczności fizycznej obecności w państwie. Rekordowe wyniki programu z 2025 r. potwierdzają, że model...

Więcej →

Zespół Bałtycki, Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1544
4 marca 2026
Michał Paszkowski | Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki, Zespół Wschodni

Konflikt USA-Izrael-Iran a sytuacja energetyczno-gospodarcza państw Europy Środkowej

Konflikt zbrojny między USA, Izraelem a Iranem – obejmujący zarówno uderzenia na cele w Iranie, jak i irańskie ataki odwetowe na infrastrukturę energetyczną w Zatoce Perskiej – oraz faktyczne wstrzymanie żeglugi w cieśninie Ormuz wywołały najpoważniejszy szok na światowych rynkach energetycznych od momentu inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 r. Struktura dostaw ropy...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1509
26 stycznia 2026
Marlena Gołębiowska | Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Małe języki, wielkie modele. Strategie państw bałtyckich w walce o cyfrową suwerenność w erze AI

Rozwój generatywnej sztucznej inteligencji zależy od jakości i objętości korpusów, na których trenowane są modele. W przypadku państw z mniejszymi zasobami danych językowych w przestrzeni cyfrowej niska reprezentacja w globalnych zbiorach grozi technologiczną marginalizacją. Aby temu zapobiec, państwa bałtyckie wdrażają różnego rodzaju strategie w walce o...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1504
20 stycznia 2026
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Jaki będzie 2026 rok w gospodarkach państw Europy Środkowej?

Według prognoz Komisji Europejskiej 2026 r. będzie kolejnym, w którym większość gospodarek państw Europy Środkowej osiągnie wzrost gospodarczy przewyższający średnią Unii Europejskiej. Jednak obraz ten nie jest jednolity – w regionie jest obserwowany podział na „różne prędkości”, determinowany przez odmienne czynniki: od stymulacji popytem wewnętrznym,...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1497
9 stycznia 2026
Damian Szacawa | Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Silver economy w Europie Środkowo-Wschodniej i Północnej

Państwa Europy Środkowo-Wschodniej stoją w obliczu radykalnej transformacji demograficznej, której skala i tempo w najbliższych dekadach zdefiniują fundamenty ich modeli społeczno-gospodarczych. W 2025 r. osoby powyżej 50. roku życia stanowiły już 40,2% populacji państw tego regionu, a do 2050 r. ich udział wzrośnie do 48,3%. Oznacza to, że w perspektywie...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1436
19 września 2025
Aleksandra Kuczyńska-Zonik | Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Państwa bałtyckie prowadzą szkolenia w zakresie obsługi i budowy dronów

Państwa bałtyckie – Litwa, Łotwa i Estonia – przeprowadzają obecnie jedną z bardziej ambitnych transformacji w obszarze obrony cywilnej w Europie, koncentrując się na technologiach dronowych jako kluczowym elemencie narodowej odporności. Podejmowane w tym zakresie inicjatywy odzwierciedlają zarówno praktyczne lekcje z wojny na Ukrainie, jak i zwiększone zagrożenie...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1420
26 sierpnia 2025
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Estoński sektor deep tech – stan i perspektywy rozwoju

Estoński sektor deep tech rozwija się dynamicznie – już co dziesiąty start-up w tym państwie bazuje na przełomowych technologiach. Dominują technologie medyczne, energetyczne i rozwiązania dla obronności. Władze traktują rozwój tego sektora jako priorytet polityki gospodarczej. Za cel do 2030 r. postawiono sobie zwiększenie liczby takich start-upów do 500 – to...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1395
4 lipca 2025
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Program AI Leap. Sztuczna inteligencja w estońskich szkołach

Od przyszłego roku szkolnego Estonia wprowadza nową inicjatywę – program AI Leap, który stanowi przełomowy krok w integracji sztucznej inteligencji z krajowym systemem edukacji. Do 2027 r. program obejmie 58 tys. uczniów i 5 tys. nauczycieli, oferując bezpłatny dostęp do narzędzi AI w ramach partnerstwa z globalnymi liderami technologicznymi, takimi jak OpenAI i...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1364
26 maja 2025
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Europa Środkowa na mapie unijnego Kontynentu AI

W wyścigu o dominację w obszarze sztucznej inteligencji Unia Europejska zaprezentowała swoją odpowiedź – Plan działania dla kontynentu AI. W założeniach ta kompleksowa strategia ma nie tylko wynieść UE do rangi globalnego lidera technologicznego, ale również zapewnić, że rewolucja AI nie ominie żadnego państwa wspólnoty. Dla wielu z Europy Środkowej...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1316
21 marca 2025
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Eskalacja napięć handlowych między Stanami Zjednoczonymi a Unią Europejską

Napięcia handlowe pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Unią Europejską ponownie wzrosły. Wprowadzone przez administrację USA 25-procentowe cła na stal i aluminium oraz produkty pochodne, a także reakcja UE w postaci kontrtaryf mogą spowodować istotne konsekwencje gospodarcze po obu stronach Atlantyku. Na negatywne skutki tych działań narażone są także państwa Europy...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1291
15 lutego 2025
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Nowy kompas – czyli jak Unia Europejska planuje odzyskać konkurencyjność

„Europa ma wiele atutów gospodarczych, ale musi działać teraz, aby odzyskać konkurencyjność i zabezpieczyć dobrobyt”. To pierwsze zdanie i jednocześnie kluczowe przesłanie opublikowanego 29 stycznia 2025 r. dokumentu strategicznego Komisji Europejskiej – Kompas konkurencyjności dla UE (A Competitiveness Compass for the EU). Przedstawiona w nim diagnoza jest...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1276
29 stycznia 2025
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

AI w biznesie: stan adopcji sztucznej inteligencji w Europie Środkowej

Europa Środkowa pozostaje w tyle za przodującymi państwami Unii Europejskiej w zakresie adopcji technologii sztucznej inteligencji w biznesie. Podczas gdy odsetek przedsiębiorstw wykorzystujących AI w Danii i Szwecji przekracza 25%, to w Rumunii wynosi niewiele ponad 3%, a w Polsce niespełna 6%. Ta dysproporcja technologiczna może istotnie wpłynąć na konkurencyjność...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1253
19 grudnia 2024
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Prognozy gospodarcze dla państw Europy Środkowej na 2025 rok

Według prognoz Komisji Europejskiej wszystkie gospodarki Europy Środkowej mają w 2025 r. odnotować wzrost gospodarczy, przy czym większość z nich wzrastać będzie w tempie przewyższającym średnią unijną. Najwyższy spośród państw regionu wzrost PKB prognozowany jest w Polsce i Chorwacji, z kolei najniższy w Estonii i na Łotwie. Prognozy te obarczone są jednak...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1218
9 października 2024
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Cięcia stóp procentowych w Europie Środkowej

Po długotrwałym okresie wysokiej inflacji w państwach Unii Europejskiej obserwuje się złagodzenie presji cenowej. W odpowiedzi na to Europejski Bank Centralny kontynuuje obniżanie stóp procentowych. Cykl obniżek rozpoczęły również banki centralne państw środkowoeuropejskich spoza strefy euro – choć z różną intensywnością: czeski i węgierski zdecydowały się...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1210
30 września 2024
Marlena Gołębiowska | Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Estonia: koncepcja „państwa osobistego”

W 2024 r. Estonia, uznawana za jednego ze światowych liderów cyfryzacji, ogłosiła kolejny etap w rozwoju administracji publicznej. Koncepcja „państwa osobistego” (est. personaalne riik) ma przenieść relacje między obywatelem a administracją na nowy poziom. Państwo ma bowiem nie tylko odpowiadać na potrzeby obywateli, ale je przewidywać, oferując spersonalizowane...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1175
31 lipca 2024
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Polska, Słowacja, Węgry i Rumunia z procedurą nadmiernego deficytu

Po pandemicznym poluzowaniu reguł fiskalnych – w nowych ramach po przeprowadzonej reformie – powraca unijna procedura nadmiernego deficytu. 26 lipca 2024 r. Rada Unii Europejskiej zdecydowała o jej wszczęciu wobec siedmiu państw członkowskich, wśród których znalazły się trzy środkowoeuropejskie: Polska, Słowacja i Węgry. Jest to wynik niespełnienia kryterium...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1152
25 czerwca 2024
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Zawiłe ścieżki ku euro

Wybory do Parlamentu Europejskiego w 2024 r. w państwach Unii Europejskiej pozostających poza strefą euro ożywiły debatę o przyjęciu wspólnej europejskiej waluty. Spośród nich Bułgaria jest najbliżej wprowadzenia euro, choć proces ten napotyka trudności związane z niestabilnością polityczną i niespełnieniem kryteriów konwergencji. Rumunia i Czechy podjęły...

Więcej →
Informacje z kraju i świata