Komentarze IEŚ | Instytut Europy Środkowej

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1654

6 lipca 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Węgry: kontrowersje wokół politycznego planu przebudowy państwa

Radykalna ofensywa polityczna węgierskiego premiera, która przewiduje instytucjonalną i strukturalną reformę państwa, obejmująca przede wszystkim wymianę elit, kampanię antykorupcyjną, lustrację oraz zmiany w systemie wyborczym i mediach publicznych, a w perspektywie także nową Ustawę zasadniczą, krytykowana jest jako działanie podyktowane doraźnym interesem...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 9

6 lipca 2026

Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Dymisja premiera Mołdawii

Premier Alexandru Munteanu podał się do dymisji. W tle tej decyzji są skandale korupcyjne oraz spór o kluczowe reformy. To największy kryzys rządów proeuropejskiej Partii Działania i Solidarności od czasu objęcia przez nią władzy w 2021 r. Szef rządu Republiki Mołdawii, Alexandru Munteanu, 3 lipca 2026 r. podał się do dymisji. O swojej decyzji poinformował za...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1653

3 lipca 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Udział prezydenta Czech w szczycie NATO. Odmowa rządu i zgoda Sądu Konstytucyjnego

Koalicyjny rząd Andreja Babiša ostatecznie zdecydował, że prezydent Petr Pavel nie weźmie udziału w lipcowym szczycie NATO w Ankarze, zrywając z dotychczasową praktyką reprezentowania Czech przez głowę państwa podczas szczytów Sojuszu. Decyzja gabinetu Andreja Babiša doprowadziła do eskalacji sporu z prezydentem. Pavel skierował do Sądu Konstytucyjnego skargę...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 8

30 czerwca 2026

Spasimir Domaradzki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Bułgaria: pierwsze protesty przeciwko rządowi Rumena Radewa

Niejednoznaczna postawa premiera Rumena Radewa w polityce międzynarodowej oraz propozycja dotycząca zaległego budżetu na rok 2026 doprowadziły do pierwszego protestu przeciwko jego rządowi. Coraz wyraźniej widać, że premier będzie musiał jednoznacznie określić ideologiczny kierunek swojego gabinetu. Taka decyzja oznacza utratę części elektoratu – raczej wyborców...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1649

25 czerwca 2026

Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Rumunia: kryzys polityczny wzmacnia prawicę

Parlament Rumunii nie zaakceptował prezydenckiego kandydata na premiera. Kryzys rządowy, który trwa od początku maja, zaowocował pogłębieniem się podziałów między niedawnymi partnerami politycznymi. Wzmacnia to pozycję prawicowego Związku Jedności Rumunów. W głosowaniu, które odbyło się 22 czerwca 2026 r., parlament Rumunii nie udzielił wotum zaufania dla rady...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1648

24 czerwca 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Planowane zmiany w finansowaniu mediów publicznych w Republice Czeskiej

Koalicyjny rząd Andreja Babiša podczas posiedzenia 15 czerwca 2026 r. przyjął projekt ustawy zmieniającej model finansowania mediów publicznych w Republice Czeskiej. Zgodnie z założeniami rządu, głównym źródłem finansowania Czeskiej Telewizji i Czeskiego Radia od 2027 r. miałyby stać się środki z budżetu państwa, które zastąpiłby dotychczasowy system...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1644

19 czerwca 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Od lokalnych protestów do „rewolucji flamingów”: antyrządowe manifestacje w Albanii (cz. 2)

W Albanii trwają największe manifestacje społeczne od upadku komunizmu. Zaczęło się od lokalnych protestów proekologicznych, które w szybkim tempie przekształciły się w masowe wystąpienia antyrządowe. Są one wyrazem narastającego społecznego niezadowolenia, potęgowanego przez systemową korupcję, spory o własność gruntów, słabość instytucji państwowych,...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1643

18 czerwca 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Powyborcze przetasowania na węgierskiej scenie politycznej

Bezprecedensowe zwycięstwo partii Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) w wyborach parlamentarnych 12 kwietnia 2026 r. zapewniło jej dominującą pozycję w węgierskiej polityce. Reakcją na powyborczą sytuację polityczną jest reorganizacja struktur i wymiana kierownictwa w ugrupowaniach zarówno parlamentarnych, jak i pozaparlamentarnych....

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1642

18 czerwca 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Od lokalnych protestów do „rewolucji flamingów”: antyrządowe manifestacje w Albanii (cz. 1)

W Albanii trwa trzeci tydzień masowych protestów społecznych – największych od upadku komunizmu. Zapoczątkowały je proekologiczne demonstracje przeciwko planom budowy luksusowych kurortów na wyspie Sazan oraz w rejonie wsi Zvërnec. Wykonawcą projektu ma być m.in. przedsiębiorstwo należące do Jareda Kushnera, zięcia prezydenta Stanów Zjednoczonych. Inwestycja...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1638

10 czerwca 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Republika Czeska: szczyt NATO w Ankarze w cieniu konfliktu rządu z prezydentem

Spór między prezydentem Petrem Pavlem a rządem premiera Andreja Babiša o udział głowy państwa w szczycie NATO zaplanowanym na 7-8 lipca w Ankarze jest kolejnym przejawem pogłębiającego się konfliktu na szczycie władzy w Republice Czeskiej. Choć formalnie punktem spornym jest skład czeskiej delegacji, w rzeczywistości odzwierciedla on szerszy konflikt, dotyczący...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 6

9 czerwca 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Kosowo po przedterminowych wyborach parlamentarnych: kolejne zwycięstwo ugrupowania rządzącego

7 czerwca w Kosowie odbyły się kolejne przedterminowe wybory parlamentarne – trzecie w ciągu zaledwie 18 miesięcy. Największe poparcie ponownie uzyskało rządzące ugrupowanie Ruch „Samostanowienie!” (Lëvizja VETËVENDOSJE!, LVV), jednak jego wynik wyborczy okazał się gorszy w porównaniu z poprzednimi wyborami. Jednocześnie niska frekwencja wyborcza może być...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1635

5 czerwca 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Odbudowa debaty publicznej na Węgrzech

Przywrócenie standardów deliberatywnej demokracji to jedna z linii narracyjnych kampanii wyborczej partii Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA), która w wyborach parlamentarnych 12 kwietnia 2026 r. uzyskała większość konstytucyjną umożliwiającą sanację systemu politycznego na Węgrzech. Instytucjonalną emanacją tego postulatu jest powołanie...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1633

3 czerwca 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Republika Czeska: nierozwiązany problem konfliktu interesów premiera

Kilka miesięcy po objęciu funkcji premiera przez Andreja Babiša kwestia dotyczącego go konfliktu interesów ponownie znalazła się w centrum debaty politycznej w Republice Czeskiej oraz zainteresowania instytucji Unii Europejskiej. Warunkiem nominacji lidera ANO na stanowisko szefa rządu było przedstawienie nowego modelu zarządzania holdingiem Agrofert. Ujawnione...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1630

29 maja 2026

Spasimir Domaradzki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Bułgaria: polityka zagraniczna pierwszych tygodni funkcjonowania rządu Radewa

Po dwóch tygodniach sprawowania władzy przez rząd Rumena Radewa można dostrzec zarys nowej bułgarskiej polityki zagranicznej. Zauważalne jest deprecjonowanie współpracy w formatach regionalnych (takich jak B9 czy Inicjatywa Trójmorza) przy neutralnej postawie wobec działań Federacji Rosyjskiej w Ukrainie. Nowe władze oczekują spełnienia przez Macedonię Północną...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1628

28 maja 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Między pojednaniem a konfliktem pamięci. Zjazd Niemców sudeckich w Brnie

W dniach 21-25 maja w Brnie pod hasłem „Życie jest spotykaniem” odbył się 76. zjazd Związku Wypędzonych Niemców Sudeckich, który po raz pierwszy w powojennej historii zorganizowany został na terytorium Republiki Czeskiej. Wydarzenie poruszyło jedną z najbardziej wrażliwych kwestii w relacjach czesko-niemieckich. Podczas gdy organizatorzy podkreślali znaczenie...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1624

25 maja 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Korekta polityki Węgier wobec diaspory

Odpolitycznienie relacji z diasporą w państwach sąsiednich, audyt dotacji oraz weryfikacja procedur związanych z głosowaniem korespondencyjnym to wizja współpracy nowego węgierskiego rządu z rodakami mieszkającymi w Ukrainie, Słowacji, Rumunii i Serbii. Ochrona praw mniejszości węgierskiej nie tylko determinuje relacje dwustronne Węgier z tymi państwami, ale...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1623

22 maja 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Dwadzieścia lat niepodległości Czarnogóry: między konsolidacją państwa a trwałością podziałów społecznych i międzypaństwowych

Dwadzieścia lat po referendum niepodległościowym Czarnogóra nadal mierzy się z konsekwencjami decyzji z maja 2006 r., która ostatecznie zakończyła istnienie wspólnego państwa z Serbią. Choć wynik głosowania otworzył Podgoricy drogę do budowy własnej państwowości i integracji euroatlantyckiej, to podziały tożsamościowe w społeczeństwie zostały utrwalone...

Więcej →

Zespół Bałtycki, Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1621

20 maja 2026

Jakub Bornio | Piotr Oleksy | Damian Szacawa - Zespół Bałtycki, Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Połączony szczyt Bukareszteńskiej Dziewiątki i państw nordyckich

13 maja 2026 r. w Bukareszcie odbył się drugi wspólny szczyt Bukareszteńskiej Dziewiątki (B9) i państw nordyckich. Gospodarzami byli prezydenci Rumunii i Polski, zaś wśród uczestników znaleźli się sekretarz generalny NATO Mark Rutte oraz prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski. Szczyt zakończył się przyjęciem wspólnej deklaracji, podpisanej przez wszystkich...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1616

14 maja 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Wyzwania dla nowej partii rządzącej na Węgrzech

Przywrócenie znaczenia debacie parlamentarnej i transparentności pracy parlamentu oraz utrzymanie spójności i sprawności działania klubu poselskiego, a także sieci wolontariuszy to najważniejsze wyzwania, przed którymi stoi partia Szacunek i Wolność (Szabadság eś Tisztelet, TISZA), dysponująca większością konstytucyjną w Zgromadzeniu Narodowym (Országgyűlés)...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1613

11 maja 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Czechy wobec Inicjatywy Trójmorza: w stronę większego zaangażowania po szczycie w Dubrowniku

W dniach 28-29 kwietnia 2026 r. w Dubrowniku odbył się 11. Szczyt Inicjatywy Trójmorza, w którym Republikę Czeską reprezentował prezydent Petr Pavel wraz z delegacją czeskich przedsiębiorców. Szczyt odbył się w warunkach narastających wyzwań dla bezpieczeństwa regionalnego i miał na celu wyznaczenie nowych kierunków współpracy. Jednocześnie uwidocznił rosnące...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 5

8 maja 2026

Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Rumunia: polityczny klincz po wotum nieufności

5 maja 2026 r. parlament Rumunii poparł wniosek o wotum nieufności wobec rządu kierowanego przez Ilie Bolojana z Partii Narodowo-Liberalnej (Partidul Național Liberal, PNL). Wniosek został przygotowany wspólnie przez Partię Socjaldemokratyczną (PSD), która wyszła z koalicji rządzącej, oraz Związek Jedności Rumunów (Alianța pentru Unirea Românilor, AUR) („IEŚ...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1609

6 maja 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Kosowo: trzecie wybory parlamentarne w niespełna dwa lata

Niepowodzenie związane z wyborem prezydenta ponownie stawia Kosowo przed koniecznością przeprowadzenia przedterminowych wyborów parlamentarnych. Ich termin został wyznaczony na 7 czerwca. Wybory mogą doprowadzić do częściowej zmiany układu sił politycznych, jednak nie gwarantują rozwiązania kryzysu instytucjonalnego. Bez porozumienia i gotowości do kompromisu między...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 4

1 maja 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Rozpoczęcie prac nad przygotowaniem traktatu akcesyjnego: Czarnogóra bliżej członkostwa w Unii Europejskiej

22 kwietnia br. ambasadorowie państw członkowskich Unii Europejskiej, tworzących Komitet Stałych Przedstawicieli (COREPER), zatwierdzili powołanie grupy roboczej ad hoc,odpowiedzialnej za przygotowanie traktatu akcesyjnego dla Czarnogóry. Grupa ta będzie pracować nad sformułowaniem kwestii prawnych i technicznych zawartych w traktacie, w tym nad określeniem okresów...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1603

30 kwietnia 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Symboliczne wymiary przetasowań powyborczych na Węgrzech

Akcentowanie znaczenia symboli węgierskiej państwowości w polityce, zwiększona reprezentacja kobiet w Zgromadzeniu Narodowym, otwarcie na współpracę z dziennikarzami i utworzenie dodatkowych komisji parlamentarnych – to zapowiedzi nowej jakości w węgierskiej polityce. Zmiany zadeklarował Péter Magyar, przyszły premier i jednocześnie lider partii Szacunek i Wolność...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1602

29 kwietnia 2026

Aida Topić - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Od wyników wyborów do niepewności politycznej: tworzenie koalicji po wyborach w Słowenii w 2026 roku

Wybory parlamentarne w Słowenii w 2026 r. nie wyłoniły jednoznacznego zwycięzcy, otwierając tym samym przestrzeń dla złożonych negocjacji koalicyjnych. Niewielka różnica między dwiema głównymi partiami, Svobodą i SDS, w połączeniu z ich znaczącymi różnicami ideologicznymi, ogranicza możliwe opcje koalicyjne i przyczynia się do zwiększonej niepewności...

Więcej →