Prace IEŚ nr 7/2025
ISBN: 978-83-68760-002
Liczba stron: 84
Format: 140x230
Wydanie: Lublin 2025
Opis:
Tezy
■ W latach 2022-2025 współpraca między ChRL a państwami Europy Środkowo-Wschodniej weszła w fazę głębokiego kryzysu, a w przypadku części państw uległa faktycznemu zamrożeniu, którego źródłem była fundamentalna asymetria interesów. O ile państwa regionu w znacznym stopniu koncentrowały się na pragmatycznych celach gospodarczych, o tyle Chiny traktowały format przede wszystkim jako narzędzie geopolityczne. Nie bez znaczenia pozostawała także heterogeniczność państw EŚW, znajdująca odzwierciedlenie w odmiennych postawach i zaangażowaniu we współpracę z Chinami. Podczas gdy większość państw EŚW obniżyła poziom zaangażowania w relacje polityczne z ChRL, niektóre z nich – przede wszystkim Serbia i Węgry – pogłębiły te relacje w bezprecedensowym stopniu.
■ W latach 2022-2025 doszło do wyraźnej fragmentaryzacji i polaryzacji regionu. Wyłoniła się grupa państw dążących do strategicznego zbliżenia z Chinami (m.in. Węgry, Serbia, Słowacja), które przyciągnęły bezprecedensowy napływ chińskich inwestycji, zwłaszcza w sektorze pojazdów elektrycznych. W opozycji znalazły się państwa stawiające na bezpieczeństwo i sojusze transatlantyckie (państwa bałtyckie, Czechy, Rumunia), które aktywnie wdrażają strategię „de-riskingu”. Pozostałe państwa (m.in. Polska, Słowenia) próbują balansować między wymogami bezpieczeństwa a interesami gospodarczymi. Wobec upadku formatu multilateralnego Chiny skoncentrowały się na relacjach bilateralnych z najbardziej przychylnymi im partnerami, zmieniając model zaangażowania z kredytów infrastrukturalnych na strategiczne inwestycje przemysłowe.
■ Rozczarowanie niespełnionymi obietnicami inwestycyjnymi Chin wśród części państw EŚW oraz niezgodność chińskich praktyk z normami UE potęgowały napięcia, natomiast ostatecznym katalizatorem rozpadu relacji okazały się zmiany geopolityczne – zaostrzenie rywalizacji USA-Chiny i rosyjska inwazja na Ukrainę. Chińska polityka „prorosyjskiej neutralności” i wsparcie udzielane Federacji Rosyjskiej sprawiły, że w większości państw regionu kwestie bezpieczeństwa zaczęły dominować nad kalkulacjami gospodarczymi. W konsekwencji doprowadziło to do opuszczenia formatu przez państwa bałtyckie oraz do głębokiego ochłodzenia relacji z Pekinem w większości stolic EŚW.
Pełny tekst publikacji: PDF
