Zachodnie reakcje na prozachodnie i prodemokratyczne protesty w państwach postsowieckich po 1991 roku – próba syntezy

Towards the synthesis of the Western responses to the pro-western and pro-democratic protests in the post-Soviet states post-1991

Paweł Kowal

ORCID: Paweł Kowal: 0000-0002-0513-6180

Afiliacja: Instytut Studiów Politycznych PAN

Strony: 7-37

Wydanie: Lublin 2025

DOI: https://doi.org/10.36874/RIESW.2025.2.1

Sposób cytowania: P. Kowal, Zachodnie reakcje na prozachodnie i prodemokratyczne protesty w państwach postsowieckich po 1991 roku – próba syntezy, „Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej” 23 (2025), z. 2, s. 7–37, DOI: https://doi.org/10.36874/RIESW.2025.2.1


Abstrakt: Artykuł ma charakter podsumowujący i częściowo przeglądowy względem badań autora nad rewolucjami w świecie postsowieckim. Stanowi też próbę syntezy wyników badań przedstawionych w literaturze przedmiotu. Celem autora jest ustalenie prawidłowości, wedle której państwa i instytucje międzynarodowe reagowały po 1991 r. na prodemokratyczne i prozachodnie protesty w świecie postsowieckim. Podstawową konkluzją jest, że w każdym przypadku kolejnych fal protestów oraz oporu wobec agresji Rosji aktywność wspierająca Zachodu miała charakter reaktywny – gotowość do politycznego wsparcia następowała w wyniku protestów społecznych i zazwyczaj była niewystarczająca. Dodatkowo warto podkreślić, że tylko protesty na Ukrainie i w Gruzji uruchamiały po rozpadzie Związku Sowieckiego ponadstandardową aktywność rozszerzeniową lub polityczną UE i NATO w tym regionie. Analiza autora potwierdza tym samym tezę o słabości reakcji Zachodu oraz fałsz oficjalnej propagandy rosyjskiej, jakoby protesty na Wschodzie były inspirowane przez Zachód w celu efektywnego rozszerzenia UE czy NATO.