Komentarze IEŚ | Instytut Europy Środkowej

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1518

2 lutego 2026

Robert Rajczyk | Łukasz Lewkowicz - Zespół Pamięci Zbiorowej

Dekrety Beneša: nierozwiązany problem w relacjach węgiersko-słowackich

Polityczna instrumentalizacja nowelizacji kodeksu karnego, penalizującej kwestionowanie tzw. dekretów Beneša, jest wspólna dla słowackiej opozycyjnej partii Postępowa Słowacja (Progresívne Slovensko, PS) oraz węgierskiego opozycyjnego ugrupowania Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA), cieszącego się obecnie największym poparciem sondażowym. Obie...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1514

28 stycznia 2026

Agata Tatarenko - Zespół Pamięci Zbiorowej

Bezsilni w Davos: środkowoeuropejskie wątki wystąpienia Marka Carneya

Wystąpienie premiera Kanady Marka Carneya na forum w Davos stanowiło przykład współczesnej interpretacji myśli Václava Havla, zwłaszcza zawartej w eseju Siła bezsilnych. Carney, diagnozując zmiany w światowym porządku, odwołał się do havlowskiej krytyki życia w pozorze i konformizmie. W tej perspektywie przemówienie premiera Kanady miało nie tylko wymiar...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1508

22 stycznia 2026

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Rywalizacja o prawicowego wyborcę na Węgrzech

Lider opozycyjnej partii Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) próbuje poszerzyć elektorat swojego ugrupowania, odwołując się do skrajnie prawicowych wyborców. W tym celu Péter Magyar formułuje postulat zakazu wjazdu pracowników spoza UE od 1 czerwca 2026 r. w przypadku wygranej w wyborach jego partii. Ponadto broni interesów diaspory...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1502

16 stycznia 2026

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Zaostrzająca się walka polityczna na Węgrzech

Zarzuty o ograniczanie kontroli parlamentarnej w związku z wprowadzeniem przepisów utrudniających odsunięcie prezydenta Węgier od obowiązków, oskarżenia o doprowadzenie do zapaści finansów Budapesztu oraz brak dostatecznej ochrony młodzieży przed przemocą w jednym z zakładów poprawczych to główne tematy dyskursu publicznego...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1500

15 stycznia 2026

Agata Tatarenko - Zespół Pamięci Zbiorowej

Od argumentów historycznych do kalkulacji kosztów: czeska debata publiczna na temat wojny Rosji z Ukrainą

Zmiana władzy w Republice Czeskiej nie doprowadziła do zasadniczego zwrotu w polityce zagranicznej wobec Rosji i wojny w Ukrainie, wpłynęła jednak wyraźnie na sposób jej legitymizowania w debacie publicznej. Odwołania do doświadczeń historycznych z lat 1938 i 1968, które po aneksji Krymu oraz zwłaszcza po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 r. pełniły...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1483

1 grudnia 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Kolejne nieuzgodnione z Unią Europejską i NATO spotkanie Viktora Orbána z Władimirem Putinem

Czwarta od wybuchu wojny bezpośrednia rozmowa węgierskiego premiera i rosyjskiego prezydenta, przeprowadzona podczas spotkania w Moskwie 28 listopada 2025 r., przyniosła Viktorowi Orbánowi realizację doraźnych celów politycznych i gospodarczych. Natomiast Władimir Putin po raz kolejny zaprezentował się jako przywódca, który ma wpływ na politykę jednego z państw...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1482

30 listopada 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Decydująca faza prekampanii wyborczej węgierskiej opozycji

Borykająca się z kryzysem wizerunkowym, ale ciesząca największą popularnością w sondażach opinii publicznej partia Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) próbuje odzyskać przewagę w dyskursie publicznym, organizując prawybory kandydatów do ubiegania się o mandaty poselskie w jednomandatowych okręgach wyborczych w wyborach parlamentarnych...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1469

17 listopada 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Rosnąca rola nowoczesnych technologii teleinformatycznych w komunikowaniu politycznym na Węgrzech

Deep fake, obrazy generowane przez sztuczną inteligencję czy specjalna aplikacja do prowadzenia działalności politycznej to najnowsze przykłady wykorzystania technologii internetowych w prekampanii wyborczej na Węgrzech przed planowanymi na wiosnę 2026 r. wyborami parlamentarnymi. Przy pomocy wideo wygenerowanego przez sztuczną inteligencję (AI) promowana...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1468

17 listopada 2025

Łukasz Lewkowicz - Zespół Pamięci Zbiorowej

Polityka zagraniczna Słowacji na półmetku rządów Roberta Ficy

Objęcie rządów przez Roberta Ficę (Smer-SSD) na jesieni 2023 r. oznaczało istotne przeorientowanie głównych kierunków polityki zagranicznej Słowacji. W miejsce konsekwentnego prozachodniego kursu, który od końca lat 90. stanowił fundament bezpieczeństwa i rozwoju państwa, pojawiła się narracja o „suwerennej” polityce zagranicznej, rozumianej przede wszystkim...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1462

3 listopada 2025

Agata Tatarenko - Zespół Pamięci Zbiorowej

Czesi wobec dnia niepodległości: między historią a obywatelstwem

Obchody Dnia Powstania Niepodległej Republiki Czechosłowackiej, które 28 października 2025 r. odbyły się w Pradze z udziałem prezydenta Petra Pavla i najwyższych władz państwa, ukazały znaczenie tradycji Pierwszej Republiki dla współczesnej czeskiej tożsamości. Uroczystości na Vítkovie oraz na Zamku Praskim, podczas których wręczono odznaczenia państwowe i...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1460

31 października 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Mobilizacja jako taktyka prekampanii wyborczej na Węgrzech

Tegoroczna, 69. rocznica wybuchu powstania w Budapeszcie stała się okazją do rywalizacji mobilizacyjnej pomiędzy cieszącymi się największym poparciem sondażowym ugrupowaniami węgierskiej sceny politycznej. Fidesz-KDNP oraz partia Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) uczestniczyły we własnych okolicznościowych marszach, które według różnych...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1452

17 października 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Stabilna przewaga lidera węgierskich sondaży

Na sześć miesięcy przed planowanymi na wiosnę 2026 r. wyborami parlamentarnymi na Węgrzech słabnie legitymizacja społeczna Fidesz-KDNP. Poparcie sondażowe dla koalicji rządowej jest wyższe niż dla opozycyjnego ugrupowania Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) jedynie w badaniach realizowanych przez sprzyjające rządowi ośrodki badania opinii...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1449

7 października 2025

Łukasz Lewkowicz - Zespół Pamięci Zbiorowej

Słowacja: kontrowersje wokół zmian w konstytucji

26 września 2025 r. słowacki parlament uchwalił pakiet zmian w konstytucji. Nowelizacja wprowadza m.in. uznanie wyłącznie dwóch płci oraz zakaz adopcji dzieci przez pary jednopłciowe. Ponadto w przyjętych zmianach podkreśla się nadrzędność prawa krajowego w sprawach „tożsamości narodowej”. Za przyjęciem nowelizacji opowiedzieli się nie tylko przedstawiciele...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1440

28 września 2025

Agata Tatarenko - Zespół Pamięci Zbiorowej

Między celebracją a przemilczeniem: rocznicowe wystawy o II wojnie światowej w Republice Czeskiej

W 2025 r. czeskie instytucje podjęły szereg działań upamiętniających 80. rocznicę zakończenia II wojny światowej. Powstał bogaty wachlarz wystaw o zróżnicowanym charakterze – od heroizujących narracji państwotwórczych po próby włączenia dotąd marginalizowanych perspektyw. Ekspozycje, choć innowacyjne w formie i atrakcyjne wizualnie, często ograniczały...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1432

12 września 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Polityczny start kampanii wyborczej na Węgrzech

Mimo że formalnie kampania wyborcza na Węgrzech przed planowanymi najprawdopodobniej na kwiecień 2026 r. wyborami parlamentarnymi jeszcze nie wystartowała, to niedziela 7 września stała się jej faktyczną inauguracją. Tego dnia, oprócz tradycyjnego, dorocznego pikniku Fidesz-KDNP w Kötcse, pierwszy raz nieomal równocześnie i zaledwie kilkaset metrów dalej od imprezy...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1430

10 września 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Problemy węgierskiego budżetu

Pomimo przekroczenia przez dług publiczny poziomu trzech czwartych PKB Węgier, dwie główne partie polityczne prześcigają się w obietnicach obniżenia podatków. Rządząca koalicja zapowiada podwojenie kwoty wolnej od podatku dla rodzin, zwolnienie z podatku dochodowego dla matek z co najmniej dwójką dzieci oraz finansowany przez państwo preferencyjny, 3-procentowy...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1425

3 września 2025

Łukasz Lewkowicz - Zespół Pamięci Zbiorowej

Słowacja: premier Fico oskarża Wielką Brytanię o ingerencję w wybory parlamentarne

29 lipca 2025 r. premier Robert Fico (Smer-SSD) na briefingu prasowym oskarżył władze w Londynie o ingerencję w wybory parlamentarne w 2023 r., powołując się na doniesienia brytyjskiego portalu Declassified UK. Zdaniem strony słowackiej, brytyjskie władze miały finansować – poprzez agencję medialną Zinc Network – dziennikarzy i influencerów wspierających...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1409

8 sierpnia 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Strategie prekampanii wyborczej na Węgrzech

Dwa ugrupowania polityczne cieszące się największym poparciem w sondażach opinii publicznej na Węgrzech: Fidesz-KDNP oraz partia Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) intensywnie mobilizują i aktywizują swoich zwolenników oraz starają się poszerzyć bazę wyborczą przed planowanymi na przyszły rok wyborami parlamentarnymi. Zgodnie z Ustawą...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1402

16 lipca 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Polityczne implikacje problemów węgierskiej gospodarki

Rosnąca inflacja i dług publiczny oraz spadający poziom sprzedaży detalicznej stanowią ekonomiczne wyzwanie dla koalicji rządzącej przed zaplanowanymi na kwiecień 2026 r. wyborami parlamentarnymi na Węgrzech. Z kolei politycznym wyzwaniem jest trwała sondażowa przewaga najpopularniejszej partii opozycyjnej Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA),...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1397

8 lipca 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Nowe formy i pola rywalizacji politycznej w prekampanii wyborczej na Węgrzech

Intensyfikuje się prekampania wyborcza przed planowanymi na wiosnę 2026 r. wyborami parlamentarnymi na Węgrzech. Część partii dotychczasowej opozycji zmienia taktykę działań politycznych, rezygnując z wyścigu wyborczego, a lider sondaży opinii publicznej – partia Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) – próbuje poszerzyć swój elektorat o...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1393

3 lipca 2025

Agata Tatarenko - Zespół Pamięci Zbiorowej

Republika Czeska i rosyjska dezinformacja historyczna: reakcje Pragi na kampanię pamięciową Kremla

Wiosną 2025 r. Republika Czeska po raz kolejny stała się celem rosyjskiej kampanii dezinformacyjnej, służącej podważeniu zaufania społecznego i destabilizacji debaty wokół historii XX w. Kulminacją operacji była seria zmanipulowanych przekazów dotyczących rzekomego przywrócenia pomnika marszałka Koniewa w Pradze. Choć dezinformację szybko zdementowano, jej...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1392

2 lipca 2025

Łukasz Lewkowicz - Zespół Pamięci Zbiorowej

Słowacja: środkowoazjatyckie tournée premiera Fico

W dniach 8-11 czerwca 2025 r. odbyła się oficjalna wizyta delegacji rządowej Słowacji, na czele z premierem Robertem Fico (Smer-SSD), w dwóch środkowoazjatyckich państwach – Uzbekistanie i Kazachstanie. Politykom towarzyszyła misja gospodarcza składająca się z grupy słowackich przedsiębiorców. Celem wizyty, poza dążeniem do zbliżenia politycznego Bratysławy z...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1388

30 czerwca 2025

Agata Tatarenko | Łukasz Lewkowicz - Zespół Pamięci Zbiorowej

Między solidarnością a sympatią: społeczne i polityczne źródła zwrotu Słowacji ku Rosji

Po rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 r. Słowacja jednoznacznie opowiedziała się po stronie Kijowa, oferując szerokie wsparcie polityczne, militarne i humanitarne. Jednak z czasem, pod wpływem społecznego zmęczenia wojną, obecności prorosyjskich narracji w debacie publicznej oraz narastających podziałów wewnętrznych, wsparcie to zaczęło słabnąć. Powrót...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1381

23 czerwca 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Polityczna wojna o Budapeszt z finansami w tle

Kwestia budżetu Budapesztu stała się kolejnym polem walki politycznej pomiędzy koalicją rządową a dotychczasową opozycją. Osią sporu jest tzw. podatek solidarnościowy, który bogatsze węgierskie samorządy muszą płacić na rzecz mniej zamożnych gmin. Opozycja twierdzi, że rząd pobiera zawyżoną kwotę tej opłaty, aby zrównoważyć finanse publiczne, ale...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1360

21 maja 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Groźba likwidacji społeczeństwa obywatelskiego i niezależnych mediów na Węgrzech?

Złożony do parlamentu przez posła Fideszu projekt ustawy „O przejrzystości życia publicznego” to – obok ustawowego zakazu organizowania zgromadzeń promujących homoseksualność i operacje korekty płci, ustanowienia pełnomocnika rządu do identyfikacji węgierskich beneficjentów funduszy USAID i utworzenia w 2024 r. Urzędu Ochrony Suwerenności – kolejna decyzja,...

Więcej →