Komentarze IEŚ | Instytut Europy Środkowej

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1539

27 lutego 2026

Agata Tatarenko - Zespół Pamięci Zbiorowej

Czesi wobec wojny: ewolucja postaw społecznych

Cztery lata po wybuchu pełnoskalowej wojny Rosji przeciwko Ukrainie czeskie społeczeństwo pozostaje solidarne z Kijowem, lecz jego postawy wyraźnie ewoluowały. Od spontanicznej mobilizacji i akceptacji szerokiego wsparcia w 2022 r. Czesi przeszli do bardziej pragmatycznego i selektywnego podejścia – preferując pomoc humanitarną i dyplomatyczną, przy rosnącym...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1535

26 lutego 2026

Łukasz Lewkowicz | Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Gospodarczy wymiar wizyty szefa dyplomacji USA na Słowacji i Węgrzech

Zacieśnienie współpracy w dziedzinie energetyki jądrowej i bezpieczeństwa ze Słowacją oraz polityczne, a także strategiczne wsparcie dla Węgier to bezpośrednie rezultaty wizyty w Bratysławie i Budapeszcie sekretarza stanu Marco Rubio. Słowacja chce być regionalnym pośrednikiem w relacjach z USA, częściowo równoważąc wpływy UE. Dla premiera Viktora Orbána...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1525

13 lutego 2026

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Polityczne implikacje kondycji węgierskiej gospodarki

Jakość życia codziennego może stać się jednym z głównych motywów kampanii wyborczej przed zarządzonymi na 12 kwietnia 2026 r. wyborami parlamentarnymi. Wobec ustabilizowania się trendów sondażowych dwóch cieszących się największym poparciem ugrupowań – Fidesz-KDNP oraz Szacunek i Wolność (Tisztelet eś Szabadság, TISZA) – kluczem do zwycięstwa w...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1518

2 lutego 2026

Robert Rajczyk | Łukasz Lewkowicz - Zespół Pamięci Zbiorowej

Dekrety Beneša: nierozwiązany problem w relacjach węgiersko-słowackich

Polityczna instrumentalizacja nowelizacji kodeksu karnego, penalizującej kwestionowanie tzw. dekretów Beneša, jest wspólna dla słowackiej opozycyjnej partii Postępowa Słowacja (Progresívne Slovensko, PS) oraz węgierskiego opozycyjnego ugrupowania Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA), cieszącego się obecnie największym poparciem sondażowym. Obie...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1514

28 stycznia 2026

Agata Tatarenko - Zespół Pamięci Zbiorowej

Bezsilni w Davos: środkowoeuropejskie wątki wystąpienia Marka Carneya

Wystąpienie premiera Kanady Marka Carneya na forum w Davos stanowiło przykład współczesnej interpretacji myśli Václava Havla, zwłaszcza zawartej w eseju Siła bezsilnych. Carney, diagnozując zmiany w światowym porządku, odwołał się do havlowskiej krytyki życia w pozorze i konformizmie. W tej perspektywie przemówienie premiera Kanady miało nie tylko wymiar...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1508

22 stycznia 2026

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Rywalizacja o prawicowego wyborcę na Węgrzech

Lider opozycyjnej partii Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) próbuje poszerzyć elektorat swojego ugrupowania, odwołując się do skrajnie prawicowych wyborców. W tym celu Péter Magyar formułuje postulat zakazu wjazdu pracowników spoza UE od 1 czerwca 2026 r. w przypadku wygranej w wyborach jego partii. Ponadto broni interesów diaspory...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1502

16 stycznia 2026

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Zaostrzająca się walka polityczna na Węgrzech

Zarzuty o ograniczanie kontroli parlamentarnej w związku z wprowadzeniem przepisów utrudniających odsunięcie prezydenta Węgier od obowiązków, oskarżenia o doprowadzenie do zapaści finansów Budapesztu oraz brak dostatecznej ochrony młodzieży przed przemocą w jednym z zakładów poprawczych to główne tematy dyskursu publicznego...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1500

15 stycznia 2026

Agata Tatarenko - Zespół Pamięci Zbiorowej

Od argumentów historycznych do kalkulacji kosztów: czeska debata publiczna na temat wojny Rosji z Ukrainą

Zmiana władzy w Republice Czeskiej nie doprowadziła do zasadniczego zwrotu w polityce zagranicznej wobec Rosji i wojny w Ukrainie, wpłynęła jednak wyraźnie na sposób jej legitymizowania w debacie publicznej. Odwołania do doświadczeń historycznych z lat 1938 i 1968, które po aneksji Krymu oraz zwłaszcza po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 r. pełniły...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1483

1 grudnia 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Kolejne nieuzgodnione z Unią Europejską i NATO spotkanie Viktora Orbána z Władimirem Putinem

Czwarta od wybuchu wojny bezpośrednia rozmowa węgierskiego premiera i rosyjskiego prezydenta, przeprowadzona podczas spotkania w Moskwie 28 listopada 2025 r., przyniosła Viktorowi Orbánowi realizację doraźnych celów politycznych i gospodarczych. Natomiast Władimir Putin po raz kolejny zaprezentował się jako przywódca, który ma wpływ na politykę jednego z państw...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1482

30 listopada 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Decydująca faza prekampanii wyborczej węgierskiej opozycji

Borykająca się z kryzysem wizerunkowym, ale ciesząca największą popularnością w sondażach opinii publicznej partia Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) próbuje odzyskać przewagę w dyskursie publicznym, organizując prawybory kandydatów do ubiegania się o mandaty poselskie w jednomandatowych okręgach wyborczych w wyborach parlamentarnych...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1469

17 listopada 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Rosnąca rola nowoczesnych technologii teleinformatycznych w komunikowaniu politycznym na Węgrzech

Deep fake, obrazy generowane przez sztuczną inteligencję czy specjalna aplikacja do prowadzenia działalności politycznej to najnowsze przykłady wykorzystania technologii internetowych w prekampanii wyborczej na Węgrzech przed planowanymi na wiosnę 2026 r. wyborami parlamentarnymi. Przy pomocy wideo wygenerowanego przez sztuczną inteligencję (AI) promowana...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1468

17 listopada 2025

Łukasz Lewkowicz - Zespół Pamięci Zbiorowej

Polityka zagraniczna Słowacji na półmetku rządów Roberta Ficy

Objęcie rządów przez Roberta Ficę (Smer-SSD) na jesieni 2023 r. oznaczało istotne przeorientowanie głównych kierunków polityki zagranicznej Słowacji. W miejsce konsekwentnego prozachodniego kursu, który od końca lat 90. stanowił fundament bezpieczeństwa i rozwoju państwa, pojawiła się narracja o „suwerennej” polityce zagranicznej, rozumianej przede wszystkim...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1462

3 listopada 2025

Agata Tatarenko - Zespół Pamięci Zbiorowej

Czesi wobec dnia niepodległości: między historią a obywatelstwem

Obchody Dnia Powstania Niepodległej Republiki Czechosłowackiej, które 28 października 2025 r. odbyły się w Pradze z udziałem prezydenta Petra Pavla i najwyższych władz państwa, ukazały znaczenie tradycji Pierwszej Republiki dla współczesnej czeskiej tożsamości. Uroczystości na Vítkovie oraz na Zamku Praskim, podczas których wręczono odznaczenia państwowe i...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1460

31 października 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Mobilizacja jako taktyka prekampanii wyborczej na Węgrzech

Tegoroczna, 69. rocznica wybuchu powstania w Budapeszcie stała się okazją do rywalizacji mobilizacyjnej pomiędzy cieszącymi się największym poparciem sondażowym ugrupowaniami węgierskiej sceny politycznej. Fidesz-KDNP oraz partia Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) uczestniczyły we własnych okolicznościowych marszach, które według różnych...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1452

17 października 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Stabilna przewaga lidera węgierskich sondaży

Na sześć miesięcy przed planowanymi na wiosnę 2026 r. wyborami parlamentarnymi na Węgrzech słabnie legitymizacja społeczna Fidesz-KDNP. Poparcie sondażowe dla koalicji rządowej jest wyższe niż dla opozycyjnego ugrupowania Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) jedynie w badaniach realizowanych przez sprzyjające rządowi ośrodki badania opinii...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1449

7 października 2025

Łukasz Lewkowicz - Zespół Pamięci Zbiorowej

Słowacja: kontrowersje wokół zmian w konstytucji

26 września 2025 r. słowacki parlament uchwalił pakiet zmian w konstytucji. Nowelizacja wprowadza m.in. uznanie wyłącznie dwóch płci oraz zakaz adopcji dzieci przez pary jednopłciowe. Ponadto w przyjętych zmianach podkreśla się nadrzędność prawa krajowego w sprawach „tożsamości narodowej”. Za przyjęciem nowelizacji opowiedzieli się nie tylko przedstawiciele...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1440

28 września 2025

Agata Tatarenko - Zespół Pamięci Zbiorowej

Między celebracją a przemilczeniem: rocznicowe wystawy o II wojnie światowej w Republice Czeskiej

W 2025 r. czeskie instytucje podjęły szereg działań upamiętniających 80. rocznicę zakończenia II wojny światowej. Powstał bogaty wachlarz wystaw o zróżnicowanym charakterze – od heroizujących narracji państwotwórczych po próby włączenia dotąd marginalizowanych perspektyw. Ekspozycje, choć innowacyjne w formie i atrakcyjne wizualnie, często ograniczały...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1432

12 września 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Polityczny start kampanii wyborczej na Węgrzech

Mimo że formalnie kampania wyborcza na Węgrzech przed planowanymi najprawdopodobniej na kwiecień 2026 r. wyborami parlamentarnymi jeszcze nie wystartowała, to niedziela 7 września stała się jej faktyczną inauguracją. Tego dnia, oprócz tradycyjnego, dorocznego pikniku Fidesz-KDNP w Kötcse, pierwszy raz nieomal równocześnie i zaledwie kilkaset metrów dalej od imprezy...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1430

10 września 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Problemy węgierskiego budżetu

Pomimo przekroczenia przez dług publiczny poziomu trzech czwartych PKB Węgier, dwie główne partie polityczne prześcigają się w obietnicach obniżenia podatków. Rządząca koalicja zapowiada podwojenie kwoty wolnej od podatku dla rodzin, zwolnienie z podatku dochodowego dla matek z co najmniej dwójką dzieci oraz finansowany przez państwo preferencyjny, 3-procentowy...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1425

3 września 2025

Łukasz Lewkowicz - Zespół Pamięci Zbiorowej

Słowacja: premier Fico oskarża Wielką Brytanię o ingerencję w wybory parlamentarne

29 lipca 2025 r. premier Robert Fico (Smer-SSD) na briefingu prasowym oskarżył władze w Londynie o ingerencję w wybory parlamentarne w 2023 r., powołując się na doniesienia brytyjskiego portalu Declassified UK. Zdaniem strony słowackiej, brytyjskie władze miały finansować – poprzez agencję medialną Zinc Network – dziennikarzy i influencerów wspierających...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1409

8 sierpnia 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Strategie prekampanii wyborczej na Węgrzech

Dwa ugrupowania polityczne cieszące się największym poparciem w sondażach opinii publicznej na Węgrzech: Fidesz-KDNP oraz partia Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) intensywnie mobilizują i aktywizują swoich zwolenników oraz starają się poszerzyć bazę wyborczą przed planowanymi na przyszły rok wyborami parlamentarnymi. Zgodnie z Ustawą...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1402

16 lipca 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Polityczne implikacje problemów węgierskiej gospodarki

Rosnąca inflacja i dług publiczny oraz spadający poziom sprzedaży detalicznej stanowią ekonomiczne wyzwanie dla koalicji rządzącej przed zaplanowanymi na kwiecień 2026 r. wyborami parlamentarnymi na Węgrzech. Z kolei politycznym wyzwaniem jest trwała sondażowa przewaga najpopularniejszej partii opozycyjnej Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA),...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1397

8 lipca 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Nowe formy i pola rywalizacji politycznej w prekampanii wyborczej na Węgrzech

Intensyfikuje się prekampania wyborcza przed planowanymi na wiosnę 2026 r. wyborami parlamentarnymi na Węgrzech. Część partii dotychczasowej opozycji zmienia taktykę działań politycznych, rezygnując z wyścigu wyborczego, a lider sondaży opinii publicznej – partia Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) – próbuje poszerzyć swój elektorat o...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1393

3 lipca 2025

Agata Tatarenko - Zespół Pamięci Zbiorowej

Republika Czeska i rosyjska dezinformacja historyczna: reakcje Pragi na kampanię pamięciową Kremla

Wiosną 2025 r. Republika Czeska po raz kolejny stała się celem rosyjskiej kampanii dezinformacyjnej, służącej podważeniu zaufania społecznego i destabilizacji debaty wokół historii XX w. Kulminacją operacji była seria zmanipulowanych przekazów dotyczących rzekomego przywrócenia pomnika marszałka Koniewa w Pradze. Choć dezinformację szybko zdementowano, jej...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1392

2 lipca 2025

Łukasz Lewkowicz - Zespół Pamięci Zbiorowej

Słowacja: środkowoazjatyckie tournée premiera Fico

W dniach 8-11 czerwca 2025 r. odbyła się oficjalna wizyta delegacji rządowej Słowacji, na czele z premierem Robertem Fico (Smer-SSD), w dwóch środkowoazjatyckich państwach – Uzbekistanie i Kazachstanie. Politykom towarzyszyła misja gospodarcza składająca się z grupy słowackich przedsiębiorców. Celem wizyty, poza dążeniem do zbliżenia politycznego Bratysławy z...

Więcej →