Wyzwania dla nowego rządu Węgier

Oficjalne wyniki wyborów parlamentarnych na Węgrzech z 12 kwietnia 2026 r. mają zostać ogłoszone najpóźniej do 4 maja. Zgodnie z ustawą zasadniczą, prezydent zwołuje sesję inauguracyjną nowego parlamentu w ciągu trzydziestu dni od wyborów. Rząd Pétera Magyara – lidera partii Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) – który ma powstać, będzie mierzył się z wyzwaniami związanymi z funkcjonowaniem systemu politycznego oraz wysokim poziomem deficytu budżetowego, długu publicznego i stagnacją gospodarczą.

Wyzwania systemowe. Zgodnie z zapowiedziami programowymi partii TISZA funkcjonowanie państwa ma ulec przebudowie, zarówno w wymiarze systemowym, jak i instytucjonalnym. Ugrupowanie dysponujące większością 2/3 mandatów w Zgromadzeniu Narodowym może dokonywać zmian w ustawach konstytucyjnych, które regulują funkcjonowanie naczelnych organów państwa. Péter Magyar wezwał do dymisji prezydenta oraz przewodniczących Trybunału Konstytucyjnego (Alkotmánybíróság), Sądu Najwyższego (Kúria), Izby Kontroli Państwowej (Állami Számvevőszék) oraz Narodowego Urzędu Mediów i Komunikacji (Nemzeti Média- és Hírközlési Hatóság). Apel ten nie dotyczy jednak prezesa Narodowego Banku Węgier (Magyar Nemzeti Bank). Zdaniem lidera TISZA, w warunkach kryzysu finansów publicznych kluczowa jest stabilna współpraca przyszłego rządu z bankiem centralnym. W odpowiedzi na wezwanie do rezygnacji ze stanowisk przedstawiciele wymienionych instytucji deklarują kontynuowanie wykonywania swoich obowiązków.

Polityka wewnętrzna i zagraniczna. Péter Magyar zapowiada zmianę struktury gabinetu poprzez utworzenie ministerstw odpowiedzialnych za wyspecjalizowane działy administracji rządowej: zdrowie, edukację, rozwój obszarów wiejskich, ochronę środowiska, finanse publiczne i gospodarkę narodową, w tym handel zagraniczny, będący dotychczas w gestii Ministerstwa Spraw Zagranicznych i Handlu^[1]. Z Kancelarii Premiera wyłączone zostaną służby specjalne, które podlegać będą Ministerstwu Spraw Wewnętrznych oraz Ministerstwu Spraw Zagranicznych. Program partii TISZA przewiduje także utworzenie Narodowego Biura Odzyskiwania Majątku, opracowanie nowej podstawy programowej nauczania oraz przywrócenie autonomii uczelni wyższych wraz z ponownym udziałem węgierskich uczelni w programie Erasmus. Ugrupowanie P. Magyara zapowiada ponadto wprowadzenie dwukadencyjności na stanowisku premiera oraz zapewnienie niezależności sądownictwa i wolności prasy^[2]. W odniesieniu do polityki europejskiej lider TISZA przewiduje wyraźne zbliżenie z Unią Europejską (czego wyrazem są zapowiedzi wizyt dyplomatycznych w Warszawie, Wiedniu i Brukseli), dostęp do funduszy UE zamrożonych wskutek wdrożenia mechanizmu warunkowości, przystąpienie Węgier do Prokuratury Europejskiej oraz podjęcie działań na rzecz wprowadzenia waluty euro, co mogłaby sprzyjać napływowi inwestorów zagranicznych. Jednocześnie w zakresie polityki migracyjnej P. Magyar zapowiada utrzymanie ogrodzenia na południowej granicy Węgier („Komentarze IEŚ”, nr 1309).

Problemy ekonomiczne. Realizacja obietnic wyborczych w zakresie polityki społecznej musi uwzględniać sytuację węgierskich finansów publicznych^[3]. Deficyt budżetowy w pierwszych trzech miesiącach 2026 r. osiągnął już 81% planu rocznego. Na koniec 2025 r. dług publiczny Węgier wynosił blisko 75% PKB, natomiast wzrost gospodarczy w czwartym kwartale 2025 r. to zaledwie 0,8%^[4]. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego (Központi Statisztikai Hivatal, KSH) inflacja w marcu 2026 r. wyniosła 1,8%, stopa bezrobocia w lutym – 4,8%, a produkcja przemysłowa w tym samym miesiącu spadła o 1,5%. Agencja ratingowa Fitch Ratings prognozuje, że deficyt sektora finansów publicznych wzrośnie w tym roku do 5,6% PKB, głównie w wyniku liberalizacji polityki fiskalnej przed wyborami oraz dotacji rekompensujących ceny energii. Węgry nadal podlegają unijnej procedurze nadmiernego deficytu. Szacuje się, że proponowany w kampanii wyborczej 1-proc. podatek od aktywów, których wartość przekracza 1 mld forintów, może przynieść ponad 0,1% PKB. Nie jest jednak jasne, jak szybko odblokowanie środków z UE przełoży się na poprawę kondycji węgierskiej gospodarki ani w jaki sposób miałoby zostać zrealizowane, zapowiadane w programie wyborczym TISZA, uniezależnienie się Węgier do 2035 r. od rosyjskiej dominacji w zakresie dostaw surowców energetycznych^[5].

Komentarz. Premier, którego kandydaturę desygnuje prezydent, jest wybierany przez parlament bezwzględną większością głosów, a na wniosek premiera głowa państwa powołuje ministrów. Nowa większość konstytucyjna, która ukształtuje się w dniu inauguracyjnej sesji nowej kadencji parlamentu, podobnie jak wyłoniony przez nią rząd, będzie się opierać na osobach bez doświadczenia politycznego^[6]. Może to stanowić wyzwanie w zakresie zarówno realizacji strategii konsolidacji fiskalnej finansów państwa w kontekście socjalnych obietnic wyborczych, jak i tempa wprowadzania deklarowanych zmian systemowych oraz zapowiadanych rozliczeń nieprawidłowości z ostatnich 16 lat funkcjonowania koalicji Fidesz-KDNP^[7].

Problematyczne z politycznego punktu widzenia mogą okazać się także kwestie współpracy z Rosatomem przy rozbudowie elektrowni jądrowej w Paks oraz dostaw rosyjskiej ropy i gazu, które – ze względów ekonomicznych i logistycznych – nadal będą stanowić istotną część wolumenu zaopatrzenia Węgier w surowce energetyczne, zwłaszcza że strategiczne rezerwy paliwa drastycznie zmniejszyły się w marcu. Konieczna może być w związku z tym ingerencja w system cen chronionych, który obowiązuje do końca kwietnia, lub wprowadzenie ograniczenia marż na ceny paliw, co z kolei stanowić będzie dodatkowe obciążenie dla mocno nadwyrężonego budżetu państwa.

Pozyskanie funduszy unijnych niedostępnych w związku z zastosowaniem mechanizmu warunkowości będzie wymagało reorientacji polityki europejskiej Węgier, przy czym lider TISZA, pytany o tę kwestię, podkreślił, że „mogą one zostać przyznane jedynie na warunkach korzystnych dla narodu węgierskiego”^[8].

Nowy rząd prawdopodobnie porzuci konfrontacyjną, antyukraińską retorykę gabinetu Fidesz-KDNP. W kampanii wyborczej pojawiała się jednak zapowiedź przeprowadzenia referendum na Węgrzech w sprawie akceptacji akcesji Ukrainy do UE oraz kwestionowanie przyspieszonej ścieżki jej członkostwa.

^[1] Można się spodziewać, że zgodnie z zapowiedziami przedwyborczymi resortem dyplomacji pokieruje Anita Orbán, a ministerstwem gospodarki István Kapitány. Ekspertem partii TISZA ds. obronności jest natomiast były szef Sztabu Generalnego Armii Węgierskiej gen. Romulusz Ruszin-Szendi.

^[2] 15 kwietnia 2026 r. P. Magyar gościł w porannych programach informacyjnych publicznego Rádió Kossuth oraz kanału M1. Zapowiedział ponadto – po objęciu urzędu premiera – zawieszenie programów informacyjnych nadawcy publicznego do czasu przywrócenia obiektywizmu w prezentowanych przezeń treściach.

^[3] Chodzi m.in. o zapowiadane obniżenie stawki podatku VAT do 5% na warzywa i owoce, zdrową żywność oraz drewno opałowe. W zakresie polityki senioralnej TISZA proponuje ulgi dla emerytów, zachowanie 13. emerytury oraz uruchomienie domów opieki i ośrodków rehabilitacyjnych z funduszy krajowych i unijnych. W programie wyborczym umieszczono ponadto zapowiedź uruchomienia programu budowy tanich mieszkań na wynajem, a także podwojenia zasiłku rodzinnego i ulgi podatkowe dla przedsiębiorców. Zwiększony ma być budżet na ochronę zdrowia, w tym na podwyżki płac.

^[4] Od 2023 r. wzrost węgierskiego PKB oscylował średnio wokół 0,1%, a dwukrotnie wystąpiła recesja techniczna.

^[5] Podczas konferencji prasowej dla prasy międzynarodowej 13 kwietnia 2026 r. P. Magyar zapowiedział dywersyfikację dostaw surowców energetycznych na Węgry i pozyskiwanie ich po jak najniższej cenie oraz pragmatyczne relacje z Rosją w tym zakresie. Lider TISZA wskazał również na konieczność przeanalizowania zawartych umów na realizację rozbudowy elektrowni atomowej. Nie wykluczył ich renegocjacji lub rozwiązania.

^[6] Według deklaracji prezydenta Węgier Tamása Sulyoka pierwsza sesja nowego parlamentu mogłaby być zwołana najwcześniej 4 maja, ale najprawdopodobniej będzie to 6 lub 7 maja.

^[7] Nowelizacja obowiązującej Ustawy zasadniczej większością 2/3 głosów pozwoli na stosunkowo szybkie wprowadzenie niektórych zmian systemowych w przeciwieństwie do uchwalenia całkowicie nowej regulacji. Działanie takie wiąże się jednak z ryzykiem wizerunkowym w postaci zarzutu o wykorzystywanie większości konstytucyjnej do realizacji doraźnych celów politycznych.

^[8] Prasa donosi o toczących się roboczych rozmowach w sprawie odblokowania tych pieniędzy dla Węgier – por. https://www.valaszonline.hu/2026/04/15/penz-eu-tisza-kormany-rrf-koltsegvetes-tamogatas/ (16.04.2026).

[Fot. Péter Magyar / Facebook]