Podcasty

4 listopada 2021

Estońskie kłopoty energetyczne

Rozmowa nr 196

Estonia będzie musiała zrezygnować z energii uzyskiwanej z łupków bitumicznych. To konsekwencja Europejskiego Zielonego Ładu, który ma przekształcić UE – do 2050 roku – w obszar neutralny klimatycznie. Problem polega na tym, że z łupków Estonia pokrywa 76 procent swojego zapotrzebowania na energię. W najbliższych latach państwo to będzie musiało zwiększyć import gazu oraz rozbudować odnawialne źródła energii. Niewątpliwie koszty rezygnacji z łupków i budowa nowych systemów energetycznych będą sporo kosztować – ocenia dr Michał Paszkowski z Zespołu Bałtyckiego IEŚ.

3 listopada 2021

Chorwaci podzieleni w sprawie wprowadzenia euro – czy dojdzie do referendum?

Rozmowa nr 195

Ugrupowanie Chorwaccy Suwereniści sprzeciwia się pomysłom wprowadzenia euro w Chorwacji. Jego członkowie wystąpili z inicjatywą przeprowadzenia referendum, w którym to mieszkańcy państwa mieliby się wypowiedzieć, czy chcą europejskiej waluty, czy też są za zachowaniem waluty narodowej. Wprowadzenia euro chce rząd premiera Andreja Plenkovicia i prezes Chorwackiego Banku Narodowego Borys Vujčić. Jakie są szanse nowej inicjatywy, kto na niej może zyskać politycznie, a kto stracić i co na ten temat sądzą sami Chorwaci – wyjaśnia dr Jan Muś z Zespołu Bałkańskiego IEŚ.

2 listopada 2021

Dynamiczny rozwój polsko-estońskiej współpracy gospodarczej

Rozmowa nr 194

W ciągu ostatnich 10 lat zauważalny jest dynamiczny rozwój polsko-estońskich stosunków gospodarczych. Obroty towarowe pomiędzy tymi państwami wynoszą 1,5 miliarda euro i w ciągu minionej dekady wzrosły dwukrotnie. Z ubiegłorocznych danych dotyczących importu wynika, że Polska była 5 partnerem Estonii, wyprzedzając m.in. Litwę, Łotwę i Szwecję. Dalszemu rozwojowi wspólnych działań ma służyć powołana niedawno Polsko-Estońska Izba Gospodarcza. O przyszłości i przeszłości wspólnych działań opowiada analityk Zespołu Bałtyckiego IEŚ – Marlena Gołębiowska.

28 października 2021

Nie widać końca sporu politycznego w Czarnogórze

Rozmowa nr 193

Ugrupowania tworzące koalicję rządową w Czarnogórze nie mogą dojść do porozumienia. Kryzys trwa od wielu miesięcy, a wywołało go odwołanie ministra sprawiedliwości, wywodzącego się z koalicyjnego Frontu Demokratycznego. Ugrupowanie bojkotuje obrady parlamentu, co uniemożliwia efektywną działalność koalicji. Niewykluczone zatem, że w Czarnogórze dojdzie do przedterminowych wyborów, jednak nie musi to oznaczać radykalnych zmian poparcia dla koalicji rządzącej i opozycji – wyjaśnia dr hab. Agata Domachowska z Zespołu Bałkańskiego IEŚ.

28 października 2021

Nadzieje i zagrożenia związane z ustawą ograniczającą wpływy oligarchów na Ukrainie

Rozmowa nr 192

Władze Ukrainy postanowiły ograniczyć wpływy oligarchów w państwie. Uchwalono odpowiednią ustawę, w ramach której m.in. powstanie rejestr oligarchów, natomiast funkcjonariusze publiczni będą musieli składać deklaracje dotyczące kontaktów z tymi osobami. Ma to przede wszystkim ograniczyć korupcję i wpływy wielkiego ukraińskiego biznesu na politykę państwa. Istnieje jednak zagrożenie, że nowa ustawa może stać się narzędziem walki politycznej – zauważa dr Hanna Bazhenova z Zespołu Europy Wschodniej IEŚ.

21 października 2021

Zamieszki w północnym Kosowie z kampanią wyborczą w tle

Rozmowa nr 191

17 października w Kosowie odbyły się wybory samorządowe. Wyniki głosowania wskazują na spadek poparcia dla rządzącej partii Vetëvendosje. Przedwyborcze sondaże wskazywały, że ugrupowanie premiera Albina Kurtiego cieszy się 40-procentowym poparciem. Przypomnijmy, że we wcześniejszych wyborach parlamentarnych, w tym roku, na to ugrupowanie głosowało 50% wyborców. W północnym Kosowie tradycyjnie Serbowie głosowali na serbskie ugrupowanie. Przed samymi wyborami doszło natomiast do działań kosowskiej policji przeciwko przemytnikom. Skupiły się one w dużej mierze na terytorium zamieszkiwanym przez Serbów, co wywołało zamieszki. Obecną sytuację w Kosowie wyjaśnia kierownik Zespołu Bałkańskiego IEŚ dr hab. Konrad Pawłowski.

21 października 2021

Szczyt Ukraina–UE – bez zaskakujących decyzji

Rozmowa nr 190

Podczas niedawnego szczytu UE–Ukraina nie doszło do przełomowych decyzji. Nie pojawiły się konkretne daty ewentualnego członkostwa Ukrainy we Wspólnocie, pozytywnie oceniono jednak podjęte w tym państwie reformy i działania antykorupcyjne. Podpisano też umowę o wspólnej przestrzeni powietrznej, a także porozumienia o finansowaniu badań, kultury i innowacji. O efektach szczytu informuje dr Marta Drabczuk z Zespołu Europy Wschodniej IEŚ.

14 października 2021

Kłopoty z dostawami gazu na Słowację wpływają na preferencje wyborcze

Rozmowa nr 189

Kłopoty z dostawami gazu i wzrost cen tego surowca wpływają na preferencje wyborcze na Słowacji. Ceny gazu są tam już tak wysokie, że duże firmy ograniczają produkcję, a gospodarstwa domowe i małe firmy muszą się przygotować na przyszłoroczne podwyżki. Szacuje się, że Słowacy za gaz ziemny i energię elektryczną zapłacą o 10 procent więcej niż w bieżącym roku. Tematyka rosnących cen jest intensywnie wykorzystywana w debacie politycznej – wyjaśniają analitycy IEŚ: dr Łukasz Lewkowicz i dr Michał Paszkowski.

14 października 2021

Zaskakująca porażka premiera Andreja Babiša w wyborach parlamentarnych

Rozmowa nr 188

Nieoczekiwane zwycięstwo w wyborach parlamentarnych w Czechach odniosła konserwatywna koalicja SPOLU. Drugie miejsce zajęła partia ANO premiera Andreja Babiša, dla którego wyborcza porażka może oznaczać koniec władzy w państwie. Trzecie miejsce uzyskała koalicja Czeskiej Partii Piratów i STAN. O nastrojach politycznych w Czechach opowiada analityk Zespołu Wyszehradzkiego IEŚ – Szczepan Czarnecki.

7 października 2021

Narasta kryzys migracyjny na polsko-białoruskiej granicy

Rozmowa nr 187

Białoruskie władze konsekwentnie pogłębiają kryzys migracyjny na granicy z Unią Europejską, szczególnie na odcinku z Polską. Na Białoruś sprowadzane są kolejne osoby z państw azjatyckich i afrykańskich, które następnie kierowane są na Zachód. Nie odstraszają ich pogarszające się warunki atmosferyczne ani większa kontrola granicy przez polskich pograniczników oraz wojsko. Migranci są brutalnie wykorzystywani do realizacji politycznych i gospodarczych celów przez Alaksandra Łukaszenkę – wyjaśnia starszy analityk w Zespole Europy Wschodniej IEŚ dr Andrzej Szabaciuk.

30 września 2021

Spór o tablice rejestracyjne przyczyną wzrostu napięcia na granicy kosowsko-serbskiej

Rozmowa nr 186

Wprowadzenie zakazu wjazdu na terytorium Kosowa samochodów z serbskimi tablicami rejestracyjnymi spowodowało wzrost napięcia w regionie. Władze Kosowa twierdzą, że postąpiły tak, ponieważ Serbowie nie pozwalają na wjazd na swoje terytorium pojazdów z tablicami kosowskimi. W obu przypadkach należy wykupić tablice tymczasowe. W północnej części Kosowa, gdzie większość stanowią Serbowie, zablokowano przejścia graniczne i zaatakowano urzędy, w których wydawane są kosowskie tablice rejestracyjne. Na szczęście nikt nie ucierpiał. Władze Kosowa wysłały na przejścia oddziały policji, a kontrolujące granicę wojska NATO wzmocniły patrole. Do eskalacji konfliktu nie powinno jednak dojść z kilku powodów – wyjaśnia kierownik Zespołu Bałkańskiego IEŚ dr hab. Konrad Pawłowski.

23 września 2021

Wybory parlamentarne w Rosji umacniają obóz władzy

Rozmowa nr 185

Niedawne wybory w Rosji nie spowodowały większych zmian na tamtejszej scenie politycznej. Raczej można mówić o umocnieniu obozu władzy – przynajmniej oficjalnie. Głosowanie odbywało się przez trzy dni i miało podobny przebieg do ubiegłorocznego głosowania w referendum konstytucyjnym. Jednym słowem, sprzyjało fałszerstwom wyborczym i dalece odbiegało od standardów demokratycznych. Oficjalnie frekwencja wyniosła ponad 50 procent. Na uwagę zasługuje dosyć wysokie poparcie dla partii komunistycznej, co może wiązać się z wcześniejszym apelem opozycjonisty Aleksieja Nawalnego, który namawiał Rosjan, aby nie głosowali na putinowską „Jedną Rosję” i nie wspierali obozu władzy – przypomina dr Andrzej Szabaciuk, starszy analityk Zespołu Europy Wschodniej IEŚ.

16 września 2021

Polityczna i pokoleniowa zmiana warty w Norwegii

Rozmowa nr 184

Zgodnie z przewidywaniami Lewica wygrała wybory w Norwegii. Co prawda liczenie głosów jeszcze trwa, ale nie powinno już dojść do większych zmian. Frekwencja wyborcza wyniosła ponad 76 procent i jest jedną z niższych w historii norweskich wyborów. Po głosowaniu pojawia się wiele pytań dotyczących, m.in. ostatecznego kształtu
nowej koalicji i polityki energetycznej – zauważa dr Damian Szacawa, starszy analityk Zespołu Bałtyckiego IEŚ.

10 września 2021

Międzynarodowe reakcje na białorusko-rosyjskie manewry „Zapad”

Rozmowa nr 183

Białorusko-rosyjskie manewry „Zapad” skupiają uwagę społeczności międzynarodowej, zwłaszcza w naszej części Europy. W przedsięwzięcie zaangażowano w sumie około 200 tys. osób, a część działań odbywa się niedaleko granicy polsko-białoruskiej. Niewątpliwie ćwiczenia wpływają na dalszą integrację Białorusi i Rosji, co budzi poważne zaniepokojenie, m.in. na Ukrainie – ocenia dr Jakub Olchowski, kierownik Zespołu Europy Wschodniej IEŚ.

9 września 2021

Po wyborach w Norwegii najprawdopodobniej zmiana koalicji rządzącej

Rozmowa nr 182

Wszystko wskazuje na to, że konserwatyści przegrają zaplanowane na 13 września wybory w Norwegii. Z przedwyborczych sondaży wynika, że władze przejmie koalicja ugrupowań centrolewicowych. Pomimo skutecznej walki z pandemią rząd Erny Solberg stracił popularność, w dużej mierze z powodu reform sektora publicznego – wyjaśnia starszy analityk Zespołu Bałtyckiego IEŚ dr Damian Szacawa.

9 września 2021

Chiny protestują przeciwko otwarciu przedstawicielstwa Tajwanu na Litwie

Rozmowa nr 181

Zaostrzają się stosunki chińsko-litewskie. Pekin odwołał swojego ambasadora w Wilnie i tego samego oczekuje od władz litewskich. Przyczyną tej sytuacji jest otwarcie przedstawicielstwa Tajwanu na Litwie. Tajwan ma swoje przedstawicielstwa w innych państwach unijnych, jednak oficjalnie zawierają one w nazwach słowo „Tajpej”. Inaczej postąpiła Litwa i to właśnie spowodowało ostrą reakcję Chin. Jakie będą konsekwencje obecnej sytuacji – wyjaśniają dr Aleksandra Kuczyńska-Zonik i Marlena Gołębiowska z Zespołu Bałtyckiego IEŚ.

2 września 2021

Człowiek nauki i kultury – Alar Karis nowym prezydentem Estonii

Rozmowa nr 180

Estoński parlament wybrał nowego prezydenta. Będzie nim naukowiec i obecny dyrektor Muzeum Narodowego, 63-letni Alar Karis. Do tej pory Karis nie zajmował się polityką, a jego kandydatura pojawiła się stosunkowo niedawno. Głosowało na niego 72 deputowanych w 101-osobowym parlamencie. To kandydat politycznego kompromisu – podkreśla kierownik Zespołu Bałtyckiego IEŚ dr Aleksandra Kuczyńska-Zonik.

1 września 2021

Ukraińskie drogi do niepodległości i kształtowanie tożsamości państwowej

Rozmowa nr 179

W najnowszym odcinku Rozmów IEŚ opowiadamy o historii i jednocześnie o przyszłości Ukrainy, która niedawno obchodziła 30 rocznicę niepodległości. Postanowiliśmy przypomnieć, w jakich warunkach doszło do jej ogłoszenia, i opisać zmiany zachodzące w ukraińskim społeczeństwie od 1991 roku. Razem z prof. Walentym Balukiem, dyrektorem Centrum Europy Wschodniej UMCS, dyskutujemy m.in. o roli elit i oligarchii oraz o szansach rozwoju państwa.

25 sierpnia 2021

30 lat niepodległej Ukrainy i wyzwania na przyszłość

Rozmowa nr 178

Ukraina świętuje 30-lecie niepodległości. W ciągu tych lat, pomimo konfliktu z Rosją i utraty części terytorium, państwo to konsekwentnie się umacnia. Podtrzymywane są także prozachodnie aspiracje dotyczące członkostwa w Unii Europejskiej i NATO. O sukcesach i porażkach Ukrainy oraz o perspektywach na przyszłość mówią zastępca dyrektora IEŚ prof. Tomasz Stępniewski i starszy analityk z Zespołu Europy Wschodniej dr Andrzej Szabaciuk.

19 sierpnia 2021

Europejskie problemy z gazem wzmacniają Rosję

Rozmowa nr 177

Państwa europejskie mają poważne kłopoty z gazem. Jest go zbyt mało przed zbliżającym się sezonem grzewczym. Wpływ na to miało większe zużycie tego surowca zarówno z powodu dłuższej zimy, jak i w związku z odbudową gospodarki po pandemii COVID-19. W wielu państwach magazyny gazowe nie są wystarczająco wypełnione, nastąpił też duży wzrost cen gazu, co dodatkowo komplikuje sytuację. Korzysta na tym Rosja, która dynamizuje końcowe prace nad gazociągiem Nord Stream 2. W zdecydowanie lepszej sytuacji jest natomiast Polska – wyjaśnia starszy analityk w Zespole Bałtyckim IEŚ dr Michał Paszkowski.

12 sierpnia 2021

Turystyczne zakamarki Litwy, Łotwy i Estonii

Rozmowa nr 176

W naszym cyklu podróżniczym zachęcamy do poznawania Litwy, Łotwy i Estonii. Mimo że są to państwa nieduże, to jednak bardzo zróżnicowane i oferujące szereg atrakcji. Miłośnicy historii odnajdą w nich ujmujące zabytki, związane np. z historią Rzeczypospolitej. Można odwiedzić urocze wiejskie zakątki, ciche nadmorskie miejscowości, ale także pełne turystów kurorty. O atrakcjach naszych sąsiadów opowiada dr Aleksandra Kuczyńska-Zonik z Zespołu Bałtyckiego IEŚ.

12 sierpnia 2021

Alaksandr Łukaszenka wykorzystuje migrantów do destabilizacji Litwy

Rozmowa nr 175

Litwa wzmacnia granicę z Białorusią, po tym jak drastycznie wzrosła liczba nielegalnych migrantów na granicy z tym państwem. Napływ osób z Iraku, Afganistanu czy państw afrykańskich został sztucznie wywołany przez władze w Mińsku i ma na celu destabilizację państwa litewskiego. Więcej przypadków nielegalnego przekraczania granicy odnotowano też na Łotwie i w Polsce. O działaniach w kierunku rozwiązania obecnej sytuacji opowiada dr Aleksandra Kuczyńska-Zonik z Zespołu Bałtyckiego IEŚ.

5 sierpnia 2021

Rosja bliska i daleka – odwiedzamy Moskwę i Petersburg

Rozmowa nr 174

W naszym wakacyjnym cyklu podróżniczym odwiedzamy Rosję, a dokładnie Moskwę i Petersburg. Te najważniejsze miasta naszego sąsiada pełne są niezwykłych miejsc, które warto odwiedzić nie tylko w czasie wakacji. Wiele z nich jest związanych z polską historią. Po Moskwie i Petersburgu oprowadza nas dr Andrzej Szabaciuk z Zespołu Europy Wschodniej IEŚ.

29 lipca 2021

Czechy to nie tylko Praga – turystyczne atrakcje naszych południowych sąsiadów

Rozmowa nr 173

Wybierając się w czasie wakacji do Czech, wielu turystów staje przed dylematem, co zobaczyć w pierwszej kolejności. Liczba zabytków czy miejsc związanych z kulturą jest imponująca. Centrum państwa i jednym z najatrakcyjniejszych miast jest oczywiście Praga, ale to nie wszystko. Czechy bardzo dobrze zna Szczepan Czarnecki z Zespołu Wyszehradzkiego IEŚ. Zapraszamy do wysłuchania naszego przewodnika.

29 lipca 2021

Polskie pamiątki na Słowacji – podróże naszych ekspertów…

Rozmowa nr 172

Razem z naszymi ekspertami zapraszamy do zwiedzania państw naszego regionu. Nie musimy wyjeżdżać daleko, wystarczy, że zatrzymamy się gdzieś przy granicy w Polsce. Na jeden dzień możemy pojechać np. na Słowację. W północnej części tego kraju natrafimy na wiele śladów związanych z Polską. Tereny te bardzo dobrze zna dr Łukasz Lewkowicz z Zespołu Wyszehradzkiego IEŚ. Co warto zobaczyć?