O nowoczesne policje. Przyczynek do dziejów modernizacji organów bezpieczeństwa publicznego w Europie Środkowej (1918-1939)

On Modern Police Force: History of Modernization of the Law Enforcement Authorities in Central Europe (1918-1939)

Abstrakt: Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na proces tworzenia nowoczesnych organów policyjnych odpowiedzialnych za zapewnienie bezpieczeństwa i porządku publicznego w państwach Europy Środkowej (Austria, Czechosłowacja, Niemcy, Polska, Rumunia, Węgry, Wolne Miasto Gdańsk) w okresie międzywojennym. Proces modernizacji organów bezpieczeństwa publicznego został przeanalizowany na podstawie źródeł archiwalnych oraz literatury przedmiotu traktującej o historii policji i żandarmerii w wymienionych krajach. Zgromadzony materiał pozwolił na poznanie mechanizmów prowadzących do tworzenia w nich skutecznych służb odpowiedzialnych za zapewnienie bezpieczeństwa wewnętrznego.

Bibliografia:

1. Abramski A., Konieczny J., Justycjariusze, hutmani, policjanci. Z dziejów służb ochrony porządku w Polsce, Katowice 1988.
2. Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych w Warszawie.
3. Archiwum Państwowe w Gdańsku, Komisarz Generalny Rzeczypospolitej Polskiej w Gdańsku.
4. Brzęk W., Początki kryminalistyki w Polsce, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 1985, nr 30/2, s. 321-336.
5. Buliński W., Nowa organizacja policji niemieckiej, „Przegląd Policyjny” 1937, nr 2, s. 149-150.
6. Buliński W., Propaganda policji w społeczeństwie niemieckim, „Przegląd Policyjny” 1936, nr 1, s. 77-70.
7. Dlouhý M., Století četnické kriminalistiky. Historie kriminalistiky u četnictva na území České republiky, Cheb 2014.
8. Eberhardt M., „Die Kriminalpolizei 1933-1939”, praca magisterska, Universität Konstanz Philosopische Fakultät, Konstancja 1999.
9. Emsley C., The English Police. A Political and Social History, Harvester Wheatsheaf Publisher 1991.
10. Fraser M., Policing the Home Front 1914-1918. The Control of the British Population at War, Routledge 2019.
11. Gawłowicz I., Wasilewska M. A., Międzynarodowa współpraca w walce z przestępczością (międzynarodowe trybunały karne, Interpol), Szczecin 2004.
12. Grünberg K., SS – czarna gwardia Hitlera, Warszawa 1985.
13. Halicki K., Policja polityczna w województwie pomorskim w latach 1920-1939, Łódź 2015.
14. Harten H. Ch., Die weltanschauliche Schulung der Polizei im Nationalsozialismus, Ferdinand Schöningh 2018.
15. https://www.filmportal.de/institution/kameradschaftsbund–deutscher–polizeibeamter–im–reichsbund–der–deutschen–beamten–ev.
16. https://www.interpol.int/Who–we–are/INTERPOL–100/1923–how–our–history–started.
17. Kałuża J., Konferencja ekspertów radiowych Komisji Międzynarodowej Policji Kryminalnej w 1935 roku w Berlinie, „Przegląd Policyjny” 1936, nr 1, s. 75-77.
18. Lawrence, Dodsworth F., Morris R. M., The Making of the Modern Police, 1780–1914, cz. 1, t. 1-3, Routledge 2014.
19. Lawrence, Clark J., Crone R., Shpayer-Makov H., The Making of the Modern Police, 1780-1914, cz. 2, t. 4-6, Routledge 2014.
20. Lawrence, The New Police in the Nineteenth Century, Ashgate Publishing, Farnham 2011.
21. Leßmann-Faust P., Die preußische Schutzpolizei in der Weimarer Republik. Streifendienst und Straßenkampf, Verlag für Polizeiwissenschaft, Frankfurt nad Menem 2012.
22. Liang H. H., Die Berliner Polizei in der Weimarer Republik, De Gruyter, Berlin 1977.
23. Litwiński R., Korpus policji w II Rzeczypospolitej. Służba i życie prywatne, Lublin 2010.
24. Macek P., L. Uhlíř, Dějiny policie a četnictva, II, Československá republika (1918-1939), Praga 1999.
25. Nagler L., Międzynarodowa Komisja Policji Kryminalnej, „Archiwum Kryminologiczne” 1933, nr 1, s. 139-142.
26. Nagler L., XII zebranie Międzynarodowej Komisji Policji Kryminalnej w Belgradzie, „Przegląd Policyjny” 1936, nr 6, s. 498-500.
27. Nasielski A., Puama E, Warszawa 2016.
28. Owings Ch., Women Police. A study of the Development and Status of the Women Police Movement, Nowy Jork 1925.
29. Paleolog S. F., Policja kobieca w Polsce 1925-1939, Warszawa 2022.
30. Ryszka F., Państwo stanu wyjątkowego. Rzecz o systemie państwa i prawa Trzeciej Rzeszy, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk – Łódź 1985.
31. Sabitzer W., 150 Jahre Wiener Sicherheitswache, „Die Wiener Polizei” Magazin der Landespolizeidirektion Wien, kwiecień – czerwiec 2019, s. 30-39.
32. Schneickert H., Reorganizacja państwowej Policji Kryminalnej w Niemczech, „Przegląd Policyjny” 1937, nr 3, s. 224-226.
33. Schultz B., Znaczenie polskiego kodeksu karnego dla zwalczania międzynarodowej przestępczości, „Przegląd Policyjny” 1936, nr 4, s. 274-278.
34. Semków P., Policja w Wolnym Mieście Gdańsku (1921-1939), „Przegląd Policyjny” 2000, nr 1-2, s. 51-73.
35. Semków P., Przygotowania wojenne policji gdańskiej, [w:] Na rozstajach dróg. Gdańsk między Niemcami a Polską (1920-1939), red. Mroczko M., Gdańsk 1998, s. 221-235.
36. Şinca F., Istoria Poliţiei Capitalei (sec. XVIII-1949), Bukareszt 2012.
37. Sobolewski W., Die Kriminalpolizei. Handbuch für kriminellen Polizeidienst, „Przegląd Policyjny” 1936, nr 1, s. 83-85.
38. Sobolewski W., Laboratoria i instytuty kryminalistyczne. Z okazji dziesięciolecia laboratorium policyjnego w Warszawie, „Przegląd Policyjny” 1937, nr 5, s. 322-337.
39. Sprengel B., Udział polskiej Policji Państwowej w pracach International Criminal Police Comission w latach 1923-1939, [w:] Międzynarodowe i wewnętrzne uwarunkowania bezpieczeństwa państwa, red. Cebul K., Rudowski A., Warszawa 2015, s. 27-44.
40. Sprengel B., Z dziejów udziału Policji Państwowej w pracach Międzynarodowej Komisji Policji Kryminalnej w latach 1923–1939 (zarys problematyki), [w:] Od straży obywatelskich do Policji. Służby porządkowe na ziemiach polskich w XX wieku, red. Łaszewski R., Sprengel B., Włocławek 2007, s. 127-141.
41. Ś.p. dr Władysław Marian Sobolewski, inspektor PP, „Przegląd Policyjny” 1937, nr 6, s. 402-404.
42. Tregubow S., Identyfikacja zabójcy marsylskiego, „Przegląd Policyjny” 1936, nr 5, s. 425-429.
43. Wojskowe Biuro Historyczne, Centralne Archiwum Wojskowe w Warszawie, Oddział II Sztabu Głównego (Generalnego) 1921-1939.
44. XII Sesja Międzynarodowej Komisji Policji Kryminalnej w Belgradzie, „Przegląd Policyjny” 1936, nr 4, s. 340.
45. Z policyj zagranicznych, „Na Posterunku” 1938, nr 20, s. 474.

PDF: Pobierz