Modernizacja taboru kolejowego w II Rzeczypospolitej

Modernization of rolling stock in the Second Polish Republic

ORCID: Marek Konstankiewicz: 0000-0001-6526-6908

ORCID: Marek Konstankiewicz: 0000-0001-6526-6908

Strony: 231-247

Wydanie: Lublin 2023

DOI: https://doi.org/10.36874/RIESW.2023.4.11

Sposób cytowania: M. Konstankiewicz, Modernizacja taboru kolejowego w II Rzeczypospolitej, „Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej” Rok 21(2023), z. 4, s. 231-247, DOI: https://doi.org/10.36874/RIESW.2023.4.11

Słowa kluczowe: , , , ,

Abstrakt: Artykuł dotyczy jednego z najistotniejszych elementów systemu transportu kolejowego, jakim jest tabor kolejowy, czyli pojazdy trakcyjne i wagony. Celem artykułu jest ustalenie, czym przejawiały się podejmowane w okresie II Rzeczypospolitej działania modernizacyjne w zakresie taboru kolejowego, jaki był ich zakres i w jaki sposób wpływały one na zaspokajanie potrzeb komunikacyjnych. W tym celu dokonano przeglądu istniejącej, dość rozproszonej, literatury przedmiotu i podsumowano jej najważniejsze ustalenia. Szczególną uwagę zwrócono na elektryfikację i motoryzację kolei. Jednocześnie wskazano obszary wymagające jeszcze stwierdzenia najbardziej podstawowych faktów oraz te, które wymagają weryfikacji i uszczegółowienia poczynionych ustaleń. Niniejszy tekst wskazuje też na możliwości uwzględnienia omówionych lub tylko zasygnalizowanych w nim działań modernizacyjnych w badaniach z zakresu licznych obszarów historii gospodarczej czy społecznej, dla których istotne było funkcjonowanie transportu kolejowego. Kończy go również postulat analizowania i oceniania działań modernizacyjnych w dłuższej perspektywie czasowej, ze względu na rozciągniętą w czasie ich realizację i pojawienie się ich efektów.

Bibliografia:

1. Adler A., W parowozowni i na szlaku, Warszawa 1984.

2. Borucki T., Konstrukcja i produkcja wagonów chłodni w Polsce, „Trakcja i Wagony” 1989, nr 9, s. 193-197.

3. Brzosko E., Rozwój transportu w Polsce w latach 1918-1939, Szczecin 1982.

4. Ćwikła M., Dworzec Warszawa Głowna i linia średnicowa 1921-1949, Łódź 2021.

5. Ćwikła M., Eksploatacja szybkobieżnych wagonów spalinowych konstrukcji Zakładów H. Cegielskiego w Poznaniu, cz. 1: Linia Warszawa – Łódź, „Świat Kolei” 2022, nr 3, s. 12-17; cz. 2: Linie z Warszawy do Katowic, Krakowa, Suwałk i Poznania, „Świat Kolei” 2022, nr 5, s. 12-19; cz. 3: Okręg lwowski, „Świat Kolei” 2022, nr 7, s. 12-17; cz. 4: Wojenne i powojenne losy wagonów, „Świat Kolei” 2023, nr 1, s. 15-19.

6. Ćwikła M., Eksploatacja wagonów silnikowych typu Austro-Daimler na sieci PKP, cz. 1, „Świat Kolei” 2019, nr 7, s. 18-23; cz. 2 „Świat Kolei” 2019, nr 8, s. 26-31.

7. 20-lecie komunikacji w Polsce odrodzonej 1918-1939, red. M. Dąbrowski, Kraków 1939, reprint: Łódź 2012.

8. Dynia T., Postęp techniczny w parowozach PKP, „Przegląd Kolejowy Mechaniczny” 1977, nr 2, s. 41-43.

9. Dziesięciolecie Polskich Kolei Państwowych, Warszawa 1928.

10. Kaliński J., Elektryczne Koleje Dojazdowe jako czynnik modernizacji pasma zachodniego województwa warszawskiego, (1927-1939), [w:] Przemiany modernizacyjne w Drugiej Rzeczypospolitej, red. P. Grata, Rzeszów 2020, s. 398-420.

11. Keller D., Bariery modernizacji międzywojennego kolejnictwa w Polsce – próba identyfikacji, [w:] Przemiany modernizacyjne w Drugiej Rzeczypospolitej, red. P. Grata, Rzeszów 2020, s. 333-358.

12. Keller D., Regulator, właściciel czy…? Dyskusje o roli państwa wobec kolei w okresie międzywojennym – wprowadzenie do zagadnienia, [w:] Państwo wobec kolei żelaznych w Polsce, red. M. Kapias, D. Keller, Rybnik 2017, s. 163-180.

13. Kilanowski P., Polské „štiky” ve službách ČSD, „Svět Železnice” 2023, nr 2 (86), s. 56-75.

14. Kowalak E., Spalinowe pojazdy trakcyjne w 50-leciu trakcji spalinowej PKP, „Trakcja i Wagony”, 1985, nr 3, s. 65-79.

15. Kroma R., Sosiński J., Zintel K., Normalnotorowe wagony silnikowe PKP 1919-1939, Poznań 2011.

16. Kroma R., Sosiński J., Zintel K., Normalnotorowe wagony silnikowe PKP 1945-1990, Poznań 2012.

17. Kuczborski S., Wasilewicz W., Geneza wprowadzenia trakcji elektrycznej w Polsce (okres do 1933), [w:] 50 lat elektryfikacji PKP, red. S. Kuczborski, Warszawa 1989, s. 65-71.

18. Kuczborski S., Wasilewicz W., Początki elektryfikacji PKP (lata 1933-1939), [w:] 50 lat elektryfikacji PKP, red. S. Kuczborski, Warszawa 1989, s. 74-84.

19. Lewandowski K., Prekonteneryzacja w II Rzeczypospolitej Polskiej 1926-1939, Łódź – Wrocław 2016.

20. Massel A., Pasażerski ruch kolejowy w czasach II Rzeczypospolitej, cz. 1: Połączenia międzynarodowe, „Świat Kolei” 2009, nr 11, s. 14-21; cz. 2: Połączenia dalekobieżne, „Świat Kolei” 2009, nr 12, s. 12-19; cz. 3: Ruch podmiejski, „Świat Kolei” 2010, nr 1, s. 16-23; cz. 4: Osiągnięcia Dwudziestolecia, „Świat Kolei” 2010, nr 3, s. 14-19.

21. Młodecki W., Gospodarka wagonowa na PKP z punktu widzenia służby mechanicznej, [w:] XII Zjazd Techniczny Inżynierów Wydziałów Mechanicznych w Poznaniu 13, 14 i 15 listopada 1936. Protokół obrad i referaty, Warszawa 1937, s. 179-231.

22. Piłatowicz J., Elektryfikacja Polski w dwudziestoleciu międzywojennym, Lublin 2022.

23. Plewako S., Elektryfikacja PKP, [w:] Elektryfikacja PKP na przełomie wieków XX i XXI. W siedemdziesiątą rocznicę elektryfikacji PKP, Warszawa 2006, s. 13-27.

24. Pokropiński B., Parowozy normalnotorowe produkcji polskiej, Warszawa 2007.

25. Pokropiński B., Lokomotywy spalinowe produkcji polskiej, Warszawa 2009.

26. Pokropiński B., Wąskotorowe wagony spalinowe w Polsce, Warszawa 2020.

27. Roszak T., Odnowa taboru Polskich Kolei Państwowych w okresie wojny polsko-bolszewickiej na podstawie dostaw amerykańskich, [w:] Kolejnictwo polskie w okresie bitwy warszawskiej 1920 roku i w pierwszych latach odbudowy II Rzeczypospolitej, red. D. Rogut, Łódź – Warszawa 2021, s. 159-179.

28. Rummel A., Polskie konstrukcje i licencje motoryzacyjne w latach 1922-1980, Warszawa 1985.

29. Skoniecki J., Tabor elektryczny PKP, [w:] 50 lat elektryfikacji PKP, red. S. Kuczborski, Warszawa 1989, s. 309-357.

30. Szulc P., Turystyka kolejowa w II Rzeczpospolitej, „Świat Kolei” 2018, nr 5, s. 20-26.

31. Tarchalski M., Sprawa komercjalizacji przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe (1924-1939), „Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych” 1978, t. 39, s. 77-97.

32. Tucholski Z., Historia semafora, cz. 3: Sygnalizacja świetlna Węzła Kolejowego Warszawskiego (1933-1945), „Świat Kolei” 2011, nr 12, s. 16-25.

33. Tucholski Z., Profesor Antoni Xiężopolski. Twórca polskiej szkoły budowy lokomotyw, Warszawa 2015.

34. Tucholski Z., Fink-Finowicki J., Romuald Wetcel pionier motoryzacji kolei, konstruktor pojazdów trakcji spalinowej, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 2011, nr 3-4, s. 157-168.

35. Urzędowy rozkład jazdy. Ważny od 1 października 1926 r., Warszawa – Poznań – Kraków – Lwów – Wilno – Katowice – Gdańsk, b.r., reprint: Poznań 1999.

36. Urzędowy Rozkład Jazdy. Ważny od 15 maja do 7 października 1939 r., Warszawa – Poznań – Kraków – Lwów – Wilno – Katowice – Gdańsk, b. r., reprint: Poznań 1998.

37. Wasilewicz W., Osiągnięcia półwiecza, [w:] 50 lat elektryfikacji PKP, red. S. Kuczborski, Warszawa 1989, s. 438-450.

38. Wielopolski A., Zarys Gospodarczych dziejów transportu do roku 1939, Warszawa 1975.

39. Zajfert M., Czteroosiowy wagon inż. Wetcla – suplement, „Świat Kolei” 2018, nr 10, s. 42-44.

40. Zambrzycki W., Transport chłodniczy w Polsce, „Przegląd Komunikacyjny” 1963, nr 11, s. 403-406.

41. Zintel K., Pierwsze lokomotywy spalinowe w Polsce, „Stalowe Szlaki” 2017, nr 2, s. 31-45.

42. Żarnowski J., Polska 1918-1939. Praca. Technika. Społeczeństwo, wyd. 2, Warszawa 1999.

Słowa kluczowe: , , , ,