Komentarze IEŚ | Instytut Europy Środkowej

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1640

16 czerwca 2026

Bartłomiej Krzysztan - Zespół Wschodni

Armenia po wyborach: zmiana strategiczna i perspektywa dla pokoju

Wybory w Armenii najczęściej przedstawione są w kontekście międzynarodowym jako rywalizacja prozachodniej władzy oraz prorosyjskiej opozycji. Analogicznie – dwuwymiarowo – interpretowane są możliwości rekonstrukcji architektury bezpieczeństwa i długofalowa geostrategia państwa. Niemniej perspektywa dalszej zmiany regionalnej jest znacznie bardziej skomplikowana....

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1637

8 czerwca 2026

Bartłomiej Krzysztan - Zespół Wschodni

Wybory w Armenii. Kontynuacja rządów Nikola Pasziniana

W niedzielę, 7 czerwca, w Armenii odbyły się wybory parlamentarne. Po raz trzeci z rzędu zwycięstwo odniosła partia premiera Nikola Pasziniana – Umowa Społeczna. Wynik ten najprawdopodobniej oznacza kontynuację kursu politycznego przyjętego przez Armenię w ostatnich latach, zarówno w polityce zagranicznej, jak też krajowej. Niemniej wyniki potwierdzają głęboką...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1634

4 czerwca 2026

Anton Saifullayeu - Zespół Wschodni

Polityka Białorusi. Przegląd informacyjno-analityczny (maj 2026)

Tekst powstał we współpracy z iSANS Kwestie bezpieczeństwa, ćwiczenia wojskowe Reżim ocenia sytuację bezpieczeństwa regionalnego jako stabilnie napiętą i rozwijającą się w negatywnym kierunku. Do obecnych czynników napięcianależą kwestia nuklearna, wzrost liczby niekontrolowanych lotów BSP, pogorszenie relacji Mińska z Kijowem oraz sytuacja graniczna....

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1632

2 czerwca 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Działania Czech w kierunku wzmocnienia bezpieczeństwa paliwowego państwa

Czeski sektor naftowy w ostatnich latach znalazł się pod silną presją geopolityczną i infrastrukturalną, co skłoniło rząd do działań na rzecz wzmocnienia bezpieczeństwa paliwowego. Podjęte działania koncentrowały się na odejściu od rosyjskiej ropy naftowej, dywersyfikacji dostaw, rozbudowie infrastruktury przesyłowej oraz większej roli państwa w zarządzaniu...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1629

29 maja 2026

Bartłomiej Krzysztan | Jakub Olchowski - Zespół Wschodni

Nowe otwarcie? Relacje gruzińsko-ukraińskie

Relacje gruzińsko-ukraińskie pozostają napięte od początku pełnoskalowej wojny w Ukrainie w konsekwencji ambiwalentnej postawy Tbilisi wobec rosyjskiej agresji. Na początku maja 2026 r. nawiązany został dialog bilateralny, jednak perspektywa normalizacji pozostaje odległa. Rozmowy gruzińsko-ukraińskie. W pierwszych dniach maja 2026 r. w trakcie szczytu Europejskiej...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1620

19 maja 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Przebudowa bezpieczeństwa gazowego Europy Południowej

W ostatnich latach architektura bezpieczeństwa energetycznego państw Europy Południowej uległa znacznej przebudowie, co było spowodowane szokami podażowymi oraz zmianą uwarunkowań międzynarodowych. Region, który przez dekady był uzależniony od dostaw surowców energetycznych z Rosji, obecnie odgrywa coraz większą rolę jako obszar tranzytu i bilansowania nowych...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1615

13 maja 2026

Michał Paszkowski | Andrzej Szabaciuk | Jędrzej Jander - Zespół Wschodni

Ukraińskie ataki na cele w głębi terytorium Federacji Rosyjskiej

W trwającej wojnie Rosja konsekwentnie uderza w ukraiński sektor energetyczny, a Ukraina w odpowiedzi i w ramach strategii ograniczania wpływów finansowych agresora z eksportu surowców energetycznych coraz częściej przenosi działania kinetyczne na rosyjską infrastrukturę energetyczną: rafinerie, terminale naftowe, instalacje przeładunkowe i rurociągi. Wiosną 2026 r....

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1608

5 maja 2026

Anton Saifullayeu - Zespół Wschodni

Polityka Białorusi. Przegląd informacyjno-analityczny (kwiecień 2026)

Tekst powstał we współpracy z iSANS Kwestie bezpieczeństwa Sytuacja w sferze bezpieczeństwa regionalnego oceniana jest w Mińsku jako „stabilnie napięta”, a ogólny trend jako „negatywny”. Nie ma jednak oznak wskazujących na przygotowania do operacji wojskowej z terytorium Białorusi. W retoryce reżimu coraz silniej akcentowany jest dalszy wzrost napięcia, choć...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1607

4 maja 2026

Jakub Olchowski - Zespół Wschodni

Ukraina po porażce Orbána – powściągliwość i oczekiwanie

Zwycięstwo Pétera Magyara i porażka Viktora Orbána zostały w Ukrainie przyjęte z umiarkowanym optymizmem. Choć zniknięcie jednego z głównych krytyków Kijowa w UE otwiera nowe możliwości współpracy, reakcje polityków i ekspertów pozostają powściągliwe. Z ukraińskiej perspektywy nie oznacza to przełomu, lecz raczej korektę dotychczasowej, pragmatycznej...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1606

1 maja 2026

Andrzej Szabaciuk - Zespół Wschodni

Problem reformy systemu mobilizacji i kwestia statusu uchodźców wojennych z Ukrainy w Europie

Ukraiński system mobilizacyjny znajduje się w fazie głębokiej niewydolności. Mimo zapowiadanych reform i prób profesjonalizacji armii kluczowe wyzwania pozostają nierozwiązane. Sytuację komplikuje dwuznaczna polityka Ukrainy – rozmijanie się założeń z konkretnymi decyzjami. Dodatkowo europejskie państwa modyfikują swoje podejście do uchodźców ukraińskich,...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1605

1 maja 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Ukraiński sektor jądrowy 40 lat po katastrofie w Czarnobylu

Cztery dekady po katastrofie w Czarnobylu można zaobserwować, że ukraiński sektor jądrowy został trwale przestawiony na zarządzanie ryzykiem, a więc zamiast ekspansji, priorytetem stały się bezpieczeństwo, niezawodność i odporność systemu. Trwająca wojna dodatkowo przetestowała ten model, ujawniając krytyczną zależność stabilnej generacji energii elektrycznej...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1604

30 kwietnia 2026

Bartłomiej Krzysztan - Zespół Wschodni

Ludobójstwo Ormian i nowa polityka pamięci w Armenii

24 kwietnia celebrowano 111. rocznicę ludobójstwa Ormian – Mec Jeghern. W Erywaniu odbył się zwyczajowy marsz z pochodniami, a solidarność w upamiętnieniu widoczna była również w obchodach organizowanych w ormiańskich diasporach na całym świecie. Tegoroczna rocznica nie różniła się od tradycyjnych komemoracji, niemniej okoliczności związane ze zmianami w...

Więcej →

Zespół Wschodni

IEŚ Brief 3

29 kwietnia 2026

Andrzej Szabaciuk - Zespół Wschodni

Uwolnienie Andrzeja Poczobuta z białoruskiego więzienia

28 kwietnia 2026 r. z białoruskiego więzienia uwolniony został Andrzej Poczobut, jeden z liderów polskiej mniejszości w Białorusi. Wydarzenie to jest zwieńczeniem wieloletnich zabiegów dyplomatycznych Polski, mających na celu oswobodzenie tego znanego polskiego i białoruskiego dziennikarza oraz działacza społecznego, przetrzymywanego przez reżim Alaksandra...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1598

23 kwietnia 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Odbudowa zapasów gazu ziemnego w Europie Środkowej w trudnych uwarunkowaniach geopolitycznych

Odbudowa zapasów gazu ziemnego w Europie w 2026 r. odbywa się w warunkach podwyższonej niepewności, wynikającej z jednoczesnych zaburzeń dostępności gazu ziemnego w formie skroplonej (LNG) oraz napięć geopolitycznych na Bliskim Wschodzie. Niski poziom wypełnienia pojemności magazynowych po sezonie zimowym (ok. 29%) zwiększa skalę wyzwania, a niekorzystne sygnały...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1594

20 kwietnia 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Wygrana partii TISZA i potencjalna zmiana polityki energetycznej Węgier

Wygrana partii TISZA (Tisztelet és Szabadság Párt) w wyborach parlamentarnych na Węgrzech w 2026 r. może zainicjować korektę polityki energetycznej państwa, która w ostatnich latach opierała się na zależności od dostaw rosyjskich surowców (ropa naftowa i gaz ziemny) oraz na współpracy jądrowej w ramach projektu Paks II. Skala i tempo ewentualnych zmian będą...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1592

17 kwietnia 2026

Jędrzej Jander - Zespół Wschodni

Rosja: uderzenie w VPN jako kolejny krok w budowie „suwerennego Internetu”

W marcu i kwietniu 2026 r. władze Federacji Rosyjskiej zainicjowały nowy etap działań wymierzonych w usługi VPN[1], stanowiące kluczowe narzędzie omijania cenzury i uzyskiwania dostępu do domen internetowych zablokowanych w standardowym trybie połączenia. Dotychczasowa strategia państwa opierała się przede wszystkim na blokowaniu VPN na poziomie infrastruktury...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1590

16 kwietnia 2026

Bartłomiej Krzysztan - Zespół Wschodni

Paszinian jedzie do Moskwy. Relacje rosyjsko-armeńskie w przededniu wyborów

1 kwietnia 2026 r. premier Armenii Nikol Paszinian odbył oficjalną wizytę w Moskwie. Wizyta robocza, której agenda obejmowała głównie sprawy bieżące – porozumienia dotyczące rekonstrukcji infrastruktury oraz przyszłości energetycznej kaukaskiej republiki – jest również probierzem relacji armeńsko-rosyjskich w dłuższej perspektywie. Ekonomia,...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1581

7 kwietnia 2026

Nora Gigineishvili - Zespół Wschodni

Od instytucjonalnych reform zgodnych ze standardami UE do kontroli partyjnej – transformacja gruzińskiej służby publicznej

Zmiana kierunku polityki zagranicznej Gruzji doprowadziła do wprowadzenia szeregu działań o charakterze represyjnym i niedemokratycznym, ukierunkowanych na tłumienie protestów wywołanych decyzją o zawieszeniu negocjacji akcesyjnych z UE. Jednym z głównych obszarów oddziaływania aparatu przymusu stała się służba cywilna, co doprowadziło do jej systemowego...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1579

2 kwietnia 2026

Anton Saifullayeu - Zespół Wschodni

Polityka Białorusi. Przegląd informacyjno-analityczny (marzec 2026)

Tekst powstał we współpracy z iSANS Kwestie bezpieczeństwa, ćwiczenia wojskowe W Wojskach Wewnętrznych MSW część jednostek została zreorganizowana. Oddziały specjalne „Buran” (Homel i Mozyrz) oraz „Sztorm” (Brześć) przekształcono w odrębne jednostki wojskowe, co w praktyce oznacza ich rozbudowę z poziomu kompanii do batalionu. Równocześnie 1. brygada...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1576

31 marca 2026

Jakub Olchowski - Zespół Wschodni

Drony nie wygrywają wojen

Wojna w Ukrainie ukazuje rosnącą rolę technologii cyfrowych, systemów bezzałogowych i walki radioelektronicznej. Masowe wykorzystanie dronów, wspierane przez rozwinięty sektor IT oraz sprawną adaptację instytucjonalną, pozwoliło Ukrainie na skuteczne ograniczanie przewagi militarnej przeciwnika. Jednocześnie nawet najbardziej zaawansowane rozwiązania technologiczne...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1574

27 marca 2026

Jędrzej Jander - Zespół Wschodni

Rosyjska gospodarka w obliczu wojny na Bliskim Wschodzie – perspektywy na 2026 r.

Izraelsko-amerykański atak na Iran oraz irańska blokada cieśniny Ormuz spowodowały utrzymujący się do chwili obecnej szok na światowych rynkach surowców energetycznych. Z punktu widzenia Federacji Rosyjskiej, jako jednego z głównych producentów i eksporterów ropy naftowej i gazu ziemnego, wzrost cen wywołany przez wojnę może odsunąć w czasie narastanie nadmiernego...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1571

25 marca 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Kryzys dostępności ropy naftowej na Słowacji i jego skutki dla regionalnego rynku paliw

Na Słowacji turystyka paliwowa w 2026 r. stała się jednym z kluczowych symptomów narastających napięć na regionalnym rynku paliw, wynikających z zaburzeń po stronie podaży ropy naftowej. Relatywnie niskie ceny oleju napędowego, utrzymywane mimo wstrzymania dostaw ropy naftowej rurociągiem Przyjaźń oraz konfliktu na Bliskim Wschodzie, stworzyły silne bodźce popytowe...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1569

24 marca 2026

Bartłomiej Krzysztan - Zespół Wschodni

Śmierć patriarchy

Śmierć Eliasza II, stojącego na czele Gruzińskiej Cerkwi Prawosławnej od 1977 r., jest wydarzeniem o dużym znaczeniu nie tylko w kontekście zmian czekających sam patriarchat. Społeczny autorytet i silna pozycja patriarchy powodują, że nieuniknione będą również szersze konsekwencje polityczne. Eliasz II – który przez 48 lat stał na czele gruzińskiej Cerkwi –...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze Brief IEŚ 1567

20 marca 2026

Anton Saifullayeu - Zespół Wschodni

Wizyta Johna Coale’a w Mińsku. Główne wnioski

Tekst powstał we współpracy z iSANS 19 marca w Mińsku odbyły się rozmowy z amerykańską delegacją pod przewodnictwem specjalnego wysłannika USA Johna Coale’a. Wizyta trwała jeden dzień. Coale przybył do stolicy Białorusi bezpośrednio z Litwy. Najważniejszym rezultatem dla strony białoruskiej jest uzgodnienie zniesienia sankcji wobec sektora potasowego (tj....

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1560

13 marca 2026

Jakub Olchowski | Andrzej Szabaciuk - Zespół Wschodni

Ukraina wobec eskalacji konfliktu na Bliskim Wschodzie

Eskalacja konfliktu na Bliskim Wschodzie stawia Ukrainę w nowej, złożonej sytuacji geopolitycznej. Poparcie Kijowa dla amerykańsko-izraelskich działań przeciwko Iranowi wynika nie tylko z politycznej i pragmatycznej solidarności z partnerami z Zachodu, lecz także z doświadczeń wojny z Rosją i współpracy militarno-technologicznej między Teheranem a Moskwą....

Więcej →