Wydawca: Instytut Europy Środkowej
ISSN: 2657-6996
  • Grzegorz Gil
  • Anton Saifullayeu
  • Agnieszka Zajdel
  • Spasimir Domaradzki
  • Aleksandra Kuczyńska-Zonik
  • Damian Szacawa
  • Agata Tatarenko

Komentarze IEŚ

Komentarze IEŚ 1711
1 października 2026

„Z nami Bóg” – wykorzystanie przez Rosję relikwii i ikon w wojnie przeciwko Ukrainie

Od początku pełnoskalowej wojny z Ukrainą władze Rosji oraz Patriarchat Moskiewski systematycznie przekształcają prawosławne sacrum w narzędzie prowadzenia wojny. Masowe wysyłanie na front kopii ikon i relikwii świętych przestało pełnić wyłącznie funkcję wsparcia duchowego, a stało się zinstytucjonalizowanym mechanizmem legitymizacji wojny. Kreml i Cerkiew...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1708
30 września 2026

Rosyjska presja na Europę. Między sabotażem a dezinformacją

Rosyjskie działania wobec Europy coraz wyraźniej wykraczają poza pojedyncze akty sabotażu, cyberataki czy operacje dezinformacyjne. Ich znaczenie wynika z łączenia różnych instrumentów w ramach szerszej strategii osłabiania Zachodu i ograniczania jego wsparcia dla Ukrainy. Działania państw europejskich pozostają jednak w dużej mierze reaktywne – inicjatywa jest po...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1699
14 września 2026

Metafizyka wojny patriarchy Cyryla i jej nowe wymiary

W 2026 r. Rosyjska Cerkiew Prawosławna ostatecznie porzuciła misję duszpasterską na rzecz kremlowskiej propagandy, stając się ideologicznym ramieniem państwa. Patriarcha Cyryl aktywnie promuje nową „teologię wojny”, w której agresja na Ukrainę nabiera wymiaru metafizycznego, a Rosja pełni rolę mitycznego obrońcy przed złem z Zachodu. Od publikacji monografii...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1697
10 września 2026

Niski poziom zapasów gazu ziemnego w Europie przed sezonem zimowym

Na początku września 2026 r. europejski rynek gazu ziemnego wszedł w końcową fazę sezonu zatłaczania z wyraźnie niższym poziomem zapasów niż w poprzednich latach. 1 września magazyny tego surowca w Unii Europejskiej były wypełnione na poziomie 65,4%, podczas gdy rok wcześniej wskaźnik ten wynosił 77,7%, a dwa lata wcześniej 92,4%. Oznacza to, że Europa zbliża...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1695
8 września 2026

Polityka Białorusi. Przegląd informacyjno-analityczny (sierpień 2026)

Tekst powstał we współpracy z iSANS 1-31 sierpnia 2026 r. W sierpniu władze Białorusi utrzymały łagodniejszą retorykę w kwestiach bezpieczeństwa regionalnego. Jednocześnie rozpoczęły kolejny etap kontroli gotowości bojowej armii i rozwijały system bezpieczeństwa wewnętrznego. Gospodarka przyspieszyła, głównie dzięki konsumpcji i rosnącemu popytowi ze strony...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1693
3 września 2026

Amerykańskie sankcje a postępowanie upadłościowe rafinerii Petrotel w Rumunii

Rafineria Petrotel w Rumunii, należąca do rosyjskiego koncernu Łukoil, z końcem sierpnia 2026 r. została objęta postępowaniem upadłościowym. Decyzja Sądu Okręgowego w Ploeszti, właściwego dla okręgu Prahova, wynika z niemal rocznego postoju zakładu po objęciu Łukoilu sankcjami USA jesienią 2025 r. Państwowy nadzór nad aktywami oraz czasowe odstępstwa sankcyjne...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1689
28 sierpnia 2026

Perspektywa Korytarza Środkowego: szanse i wyzwania

Po 2022 r. inicjatywa polityczna dotycząca rozwoju Korytarza Środkowego nabrała rozpędu. Jakkolwiek w wymiarach transportowym, ekonomicznym i energetycznym jest on projektem o dużym potencjale, jego realna rozbudowa i konkurencyjność uwarunkowane są mnogością wyzwań i zagrożeń. W wymiarze energetycznym znaczenie korytarza polega przede wszystkim na dywersyfikacji tras...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1686
26 sierpnia 2026

Rosyjskie ataki na ukraińskie porty czarnomorskie i infrastrukturę eksportową płodów rolnych

Intensyfikacja konfliktu zbrojnego na Morzu Czarnym w połowie 2026 r. doprowadziła do znaczącego załamania ukraińskiego eksportu żywności. W odpowiedzi na uderzenia Kijowa na Krym i okręty na Morzu Azowskim i Czarnym Moskwa zwiększyła skalę ataków na cywilne statki handlowe. Sparaliżowało to transport morski, znacząco zmniejszając wywóz płodów rolnych z Ukrainy....

Więcej →
Komentarze IEŚ 1679
11 sierpnia 2026

Funkcjonowanie rafinerii w Europie Środkowej w okresie niskiego poziomu Dunaju

Niski poziom wód Dunaju doprowadził do zakłóceń logistycznych związanych z transportem paliw w Europie Środkowej i Południowo-Wschodniej. Ograniczenie ładowności barek wymusiło przekierowanie części dostaw na kolej i transport drogowy, co zwiększyło zarówno koszty, jak i presję na poziom zapasów. Mimo tych trudności główne rafinerie położone wzdłuż...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1677
6 sierpnia 2026

Polityka Białorusi. Przegląd informacyjno-analityczny (lipiec 2026)

Tekst powstał we współpracy z iSANS W analizowanym okresie władze Białorusi skupiły się na kampanii żniwnej oraz skorygowały przekaz dotyczący bezpieczeństwa regionalnego. Po raz pierwszy od wielu miesięcy oficjalnie określiły sytuację jako „stabilną”. Nie zmieniły jednak strategicznej narracji o zagrożeniu ze strony NATO. Jednocześnie kontynuowały...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1674
3 sierpnia 2026

Wpływ niskiego poziomu Dunaju na wytwarzanie energii elektrycznej w Europie

Pod koniec lipca 2026 r. rekordowo niski poziom Dunaju, upały i susza ograniczyły funkcjonowanie elektrowni w Europie Środkowej i Południowo-Wschodniej. Kryzys pokazał, że nawet stabilne źródła energii, w tym elektrownie jądrowe, są podatne na skutki ekstremalnych zjawisk pogodowych oraz ograniczoną dostępność wody wykorzystywanej do chłodzenia. W...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1670
24 lipca 2026

Ukraina: cena centralizacji władzy

Rekonstrukcja rządu Ukrainy z lipca 2026 r. okazała się czymś znacznie więcej niż zmianą personalną. Dymisja ministra obrony Mychajła Fedorowa uruchomiła największy od początku pełnoskalowej wojny kryzys polityczny, ujawniając narastające napięcia między efektywnością państwa a logiką koncentracji władzy w ośrodku prezydenckim. Wydarzenia te mogą mieć...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1669
23 lipca 2026

Projekt Neptun Deep a zmiana architektury rynku gazu ziemnego w Europie Południowo-Wschodniej

Neptun Deep jest jednym z najważniejszych projektów energetycznych rozwijanych obecnie w europejskiej części Morza Czarnego. Jego uruchomienie, planowane na 2027 r., może istotnie zmienić pozycję Rumunii na rynku gazu ziemnego. Projekt realizowany przez spółki OMV Petrom i Romgaz ma zwiększyć krajowe wydobycie, wzmocnić bezpieczeństwo energetyczne Rumunii oraz...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1667
20 lipca 2026

Zmiana systemu ochrony czasowej obywateli Ukrainy w Unii Europejskiej

Od 24 lutego 2022 r. polityka Unii Europejskiej wobec uchodźców wojennych z Ukrainy podlegała stałej ewolucji. Obecnie jednak wchodzimy w nową fazę, w której ochrona uchodźców wojennych, o charakterze bezwarunkowym, zderza się z realiami wojny na wyczerpanie oraz narastającymi nastrojami antyimigracyjnymi. W konsekwencji coraz więcej państw UE oraz Europejskiego...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1665
16 lipca 2026

Muzeum Pamięci w Moskwie: budowa nowej tożsamości historycznej

W 85. rocznicę ataku Niemiec hitlerowskich na Związek Radziecki, 22 czerwca 2026 r., w Moskwie otworzono nowe Muzeum Pamięci. Placówka zajęła budynek i domenę internetową dawnego Muzeum Historii Gułagu (zob. „Komentarze IEŚ”, nr 1538). Ekspozycję obejmującą 1700 metrów kwadratowych i osiemnaście modułów tematycznych przygotował w ciągu zaledwie trzech...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1662
14 lipca 2026

Operacja krymska Ukrainy i jej potencjalne konsekwencje

Krym, symbol neoimperialnej polityki Rosji, stał się celem ukraińskiej wielodomenowej wojny asymetrycznej. Kijów systematycznie niszczy Flotę Czarnomorską, obronę przeciwlotniczą i przeprawy promowe, dążąc do całkowitej izolacji półwyspu i przekształcenia go w odciętą od zaopatrzenia „wyspę”. Celem tej strategii nie jest obecnie deokupacja, lecz...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1659
10 lipca 2026

Polityka Białorusi. Przegląd informacyjno-analityczny (czerwiec 2026)

Tekst powstał we współpracy z iSANS Kwestie bezpieczeństwa Minister obrony Wiktar Chrenin oświadczył 3 czerwca, że prawdopodobieństwo konfliktu zbrojnego wymierzonego przeciwko Federacji Rosyjskiej i Republice Białorusi oraz jego przekształcenia się z konfliktu regionalnego w globalny jest „niezwykle wysokie”[1]. Bezpośrednim powodem tej reakcji były wypowiedzi...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1657
9 lipca 2026

Unia Europejska wobec Kaukazu: wizyta Ursuli von der Leyen w Baku i Erywaniu

W pierwszych dniach lipca 2026 r. odbyła się oficjalna wizyta przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen w Baku i Erywaniu. Był to wyraźny sygnał, że Kaukaz Południowy pozostaje ważnym kierunkiem aktywności Unii Europejskiej. Obok doraźnych i długofalowych decyzji ekonomicznych, kolejna w krótkim czasie wizyta przedstawiciela UE tak wysokiego szczebla...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1656
8 lipca 2026

Skuteczność ukraińskich ataków na rosyjską infrastrukturę naftowo-paliwową

Ukraińskie uderzenia na rosyjską infrastrukturę naftowo-paliwową nie ograniczają się już tylko do punktowych działań sabotażowo-wojskowych, ale generują mierzalne skutki gospodarcze i organizacyjne. Seria ataków na rafinerie, bazy paliwowe, terminale przeładunkowe i elementy infrastruktury przesyłowej doprowadziła do ograniczenia pracy części zakładów, zaburzeń...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1652
2 lipca 2026

Sankcje Unii Europejskiej wobec dostaw rosyjskiego gazu ziemnego w kontekście bezpieczeństwa państw Europy Środkowej

Wejście w życie kolejnych ograniczeń UE dotyczących importu rosyjskiego gazu ziemnego ma zakończyć proces odchodzenia od dostaw z Rosji i trwale zmienić strukturę europejskiego rynku tego surowca. Przyjęta na początku 2026 r. regulacja REPowerEU przewiduje stopniowe wygaszanie importu – od zakazu zawierania nowych kontraktów, przez ograniczenie umów...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1647
24 czerwca 2026

Rosnące znaczenie Ukrainy jako „dostawcy bezpieczeństwa”

Wojna z Rosją zmieniła nie tylko ukraińskie Siły Zbrojne, ale także pozycję Ukrainy w europejskim systemie bezpieczeństwa. Dzięki dynamicznemu rozwojowi przemysłu obronnego, technologii wojskowych oraz unikatowym doświadczeniom zdobytym na polu walki Ukraina coraz częściej występuje nie jako odbiorca zachodniej pomocy, lecz jako partner zdolny do współkształtowania...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1646
23 czerwca 2026

Wybory do Dumy Państwowej w 2026 r. – cele Kremla i opozycji

Wybory do Dumy Państwowej zaplanowane na 18-20 września 2026 r. będą pierwszymi do niższej izby rosyjskiego parlamentu od czasu pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę. Odbędą się w warunkach spowolnienia gospodarczego i wojny, która coraz częściej przenosi się w głąb Federacji Rosyjskiej. Celem Kremla jest potwierdzenie ciągłości i stabilności reżimu oraz...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1640
16 czerwca 2026

Armenia po wyborach: zmiana strategiczna i perspektywa dla pokoju

Wybory w Armenii najczęściej przedstawione są w kontekście międzynarodowym jako rywalizacja prozachodniej władzy oraz prorosyjskiej opozycji. Analogicznie – dwuwymiarowo – interpretowane są możliwości rekonstrukcji architektury bezpieczeństwa i długofalowa geostrategia państwa. Niemniej perspektywa dalszej zmiany regionalnej jest znacznie bardziej skomplikowana....

Więcej →
Komentarze IEŚ 1637
8 czerwca 2026

Wybory w Armenii. Kontynuacja rządów Nikola Pasziniana

W niedzielę, 7 czerwca, w Armenii odbyły się wybory parlamentarne. Po raz trzeci z rzędu zwycięstwo odniosła partia premiera Nikola Pasziniana – Umowa Społeczna. Wynik ten najprawdopodobniej oznacza kontynuację kursu politycznego przyjętego przez Armenię w ostatnich latach, zarówno w polityce zagranicznej, jak też krajowej. Niemniej wyniki potwierdzają głęboką...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1634
4 czerwca 2026

Polityka Białorusi. Przegląd informacyjno-analityczny (maj 2026)

Tekst powstał we współpracy z iSANS Kwestie bezpieczeństwa, ćwiczenia wojskowe Reżim ocenia sytuację bezpieczeństwa regionalnego jako stabilnie napiętą i rozwijającą się w negatywnym kierunku. Do obecnych czynników napięcianależą kwestia nuklearna, wzrost liczby niekontrolowanych lotów BSP, pogorszenie relacji Mińska z Kijowem oraz sytuacja graniczna....

Więcej →
Informacje z kraju i świata