Podcasty

17 sierpnia 2020

Wielowymiarowa rosyjska dezinformacja w czasie pandemii

Rozmowa nr 52

W czasie pandemii COVID-19 byliśmy świadkami wielu rosyjskich działań dezinformacyjnych. Dotyczyły one m.in. sytuacji na Białorusi, Ukrainie, Estonii czy Łotwie. Narracja Moskwy wskazywała na szereg negatywnych zjawisk, do których miało dochodzić w tych państwach. Podkreślano jednocześnie, że sytuacja z pewnością byłaby zupełnie inna, gdyby prowadzono w nich politykę zbieżną z interesami Rosji. O przyczynach takiego stanu rzeczy opowiada dr Jakub Olchowski, kierownik Zespołu Europy Wschodniej.

17 sierpnia 2020

Sukces albańskich partii w wyborach w Macedonii Północnej

Rozmowa nr 51

W nowym parlamencie Macedonii Północnej znalazły się trzy albańskie partie polityczne. W wyniku ostatnich wyborów zdobyły one rekordową liczbę 32 mandatów. I to właśnie o tych parlamentarzystów będzie zabiegać Socjalistyczny Związek Macedonii, który co prawda wygrał wybory, ale do utworzenia rządu potrzebuje koalicjantów. Jakie są szanse na porozumienie? Wyjaśnia starszy analityk w Zespole Bałkańskim, dr hab. Agata Domachowska.

17 sierpnia 2020

Spontaniczny protest Serbów zmienia decyzje władz w sprawie walki z pandemią

Rozmowa nr 50

Zapowiedź wprowadzenia godziny policyjnej – w ramach walki z pandemią – spowodowała intensywne protesty w Serbii. Na ulice Belgradu wyszli mieszkańcy miasta, sprzeciwiający się pomysłom władz. Doszło do starć z policją. Pojawiły się też informacje, że demonstracje zostały sprowokowane przez inne państwa. Z takim twierdzeniem nie zgadza się jednak dr hab. Konrad Pawłowski, kierownik Zespołu Bałkańskiego IEŚ.

17 sierpnia 2020

Prezydent Putin zapewnił sobie kolejne lata prezydentury

Rozmowa nr 49

Władimir Putin może być prezydentem Rosji praktycznie do 2036 roku. To efekt ogólnorosyjskiego głosowania dotyczącego zmian w konstytucji, które odbywało się od 25 czerwca do 1 lipca. Głosować można było zarówno w lokalach wyborczych, jak i zdalnie. Sposób przeprowadzenia głosowania – w tym m.in. ograniczenie działalności obserwatorów, przypadki naruszania zasady tajności oraz fałszerstwa – uniemożliwia uznanie jego wyników za wiarygodne i zgodne z prawem. O tych zagadnieniach red. Marcin Superczyński rozmawia ze starszym analitykiem w Zespole Europy Wschodniej IEŚ dr. Andrzejem Szabaciukiem.

17 sierpnia 2020

Pracownicy z Ukrainy w większości powrócą do Polski

Rozmowa nr 48

Pracownicy z Ukrainy chcą wrócić do Polski. Pandemia spowodowała ich odpływ, jednak teraz sytuacja powoli zaczyna się zmieniać. Większość z nich z pewnością woli przyjechać do Polski, niż wybrać np. Czechy lub Niemcy. Co prawda w tych państwach mogliby liczyć na większe zarobki, jednak w tym wypadku nie jest to decydujące – wyjaśnia dr Marta Drabczuk.

17 sierpnia 2020

Zaskakujące Zwycięstwo Chorwackiej Wspólnoty Demokratycznej

Rozmowa nr 47

Chorwacka Wspólnota Demokratyczna wygrała wybory parlamentarne. Zdobyła nawet o kilka mandatów więcej niż w poprzednich wyborach. To dosyć zaskakujące – oceniają eksperci. Rząd Chorwacji będzie miał z pewnością mocną pozycję i będzie mógł się skoncentrować na dużych wyzwaniach, szczególnie gospodarczych – ocenia starszy analityk w Zespole Bałkańskim IEŚ dr Jan Muś.

17 sierpnia 2020

Szansa na uregulowanie relacji pomiędzy Serbią a Kosowem

Rozmowa nr 46

Nowe rozdanie polityczne w Serbii i Kosowie może ułatwić uregulowanie wzajemnych relacji pomiędzy tymi państwami. Jest to warunek konieczny, aby w przyszłości Serbia i Kosowo znalazły się w Unii Europejskiej. Rozmowy serbsko-kosowskie zostały zawieszone prawie dwa lata temu, po wprowadzeniu przez władze w Prisztinie wysokich ceł na serbskie towary. Obecnie, po zmianie rządu w Kosowie i zakończonych wyborach w Serbii, zapowiadane jest wznowienie rozmów w Brukseli – zauważa kierownik Zespołu Bałkańskiego IEŚ dr hab. Konrad Pawłowski.

17 sierpnia 2020

Estońskie wybory internetowe inspiracją w czasie pandemii

Rozmowa nr 45

W czasie pandemii COVID-19 zagadnienia związane z bezpieczeństwem zdrowotnym stały się kluczowe. Dlatego też wybory w takich państwach, jak np. Macedonia Północna, Polska czy Serbia, trzeba było przesunąć. Jak się wydaje, rozwiązania bezpieczne – i to pod różnymi względami – stosuje się od lat w Estonii, o czym przypomina kierownik Zespołu Bałtyckiego IEŚ dr Aleksandra Kuczyńska-Zonik.

17 sierpnia 2020

Niskie ceny paliw rujnują Rosję

Rozmowa nr 44

Niskie ceny na rynkach paliw to bardzo duży problem dla Rosji. Mniejsze zapotrzebowanie na te produkty, spowodowane pandemią, mocno osłabia rosyjską gospodarkę. W najbliższym czasie trudno oczekiwać poprawy tej sytuacji – uważa dr Michał Paszkowski, analityk rynku ropy naftowej i paliw w Grupie LOTOS S.A.

17 sierpnia 2020

Nowy kosowski rząd z minimalną większością

Rozmowa nr 43

Kosowo ma nowy rząd. Na jego czele stanął Avdullah Hoti z Demokratycznej Ligii Kosowa, były wicepremier i minister finansów. Trudno jednak mówić o mocnej pozycji nowej koalicji rządzącej, która ma minimalną przewagę w parlamencie – wyjaśnia dr hab. Agata Domachowska, starszy analityk w Zespole Bałkańskim IEŚ.

17 sierpnia 2020

Ukraina zacieśnia współpracę z NATO

Rozmowa nr 42

Ukraina została członkiem Programu Rozszerzonych Możliwości NATO. Oznacza to docenienie jej zaangażowania w działalność tej organizacji. Z drugiej jednak strony udział w programie nie wiąże się z pełnym członkostwem w Sojuszu Północnoatlantyckim. Aby to nastąpiło, muszą zostać spełnione określone warunki, o czym mówią: zastępca dyrektora IEŚ ds. badawczo-analitycznych dr hab. Tomasz Stępniewski oraz dr Piotr Andrusieczko, dziennikarz, korespondent z Ukrainy.

17 sierpnia 2020

Prezydent Łukaszenka rozprawia się z konkurentami politycznymi

Rozmowa nr 41

Kandydaci na prezydenta Białorusi mają coraz większe problemy. Oczywiście poza obecnie urzędującym Alaksanderm Łukaszenką. W ostatnich dniach zatrzymano Wiktara Babarykę, cieszącego się dużym poparciem społecznym. Wszystko wskazuje na to, że prezydent Łukaszenka, powołując się na łamanie prawa przez kontrkandydatów, uniemożliwi niektórym z nich start w wyborach. Opinię na ten temat przygotował starszy analityk w Zespole Europy Wschodniej IEŚ dr Andrzej Szabaciuk.

17 sierpnia 2020

Dezinformacja – wyzwaniem dla państw Europy Środkowej i Wschodniej

Rozmowa nr 40

Pandemii wirusa COVID-19 towarzyszy globalna dezinformacja. Niejednokrotnie stykamy się z nieprawdziwymi informacjami, celowo zmanipulowanymi, za pomocą których pewne środowiska czy nawet państwa chcą osiągnąć określone cele. Za przykład może służyć narracja rosyjska dotycząca zwalczania pandemii w Unii Europejskiej. Odróżnienie prawdziwej informacji od zmanipulowanej nie jest proste. Indywidualni odbiorcy są w bardzo trudnej sytuacji – podkreśla dr Jakub Olchowski, kierownik Zespołu Europy Wschodniej IEŚ.

17 sierpnia 2020

Białorusko-węgierska wspólnota interesów

Rozmowa nr 39

Na początku czerwca doszło do pierwszej w historii oficjalnej wizyty premiera Węgier na Białorusi. Jak się okazuje, niektóre tematy zbliżyły przywódców tych państw, na przykład problematyka europejskiego bezpieczeństwa czy energetyka atomowa. Białorusi bardzo zależy na rozwijaniu kontaktów z państwami unijnymi i Węgry mogą być tutaj bardzo pomocne – podkreśla dr hab. Krzysztof Fedorowicz, profesor w Katedrze Studiów Wschodnich Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, autor komentarza gościnnego.

17 sierpnia 2020

Podsumowanie estońskiego przewodnictwa w Radzie Bezpieczeństwa ONZ

Rozmowa nr 38

Zakończyło się pierwsze w historii przewodnictwo Estonii w Radzie Bezpieczeństwa ONZ – czas na wnioski i podsumowania. Priorytetem prezydencji, o czym wspominaliśmy przed objęciem przewodnictwa, było zwrócenie uwagi na zagadnienia związane z bezpieczeństwem w cyberprzestrzeni oraz przeciwstawienie się rosyjskiej narracji historycznej dotyczącej II wojny światowej. Rola, jaka przypadła Estonii w czasie pandemii wirusa COVID-19, była sporym wyzwaniem, z którym to państwo sobie poradziło – zauważa kierownik Zespołu Bałtyckiego IEŚ dr Aleksandra Kuczyńska-Zonik.

17 sierpnia 2020

Powrót Rosji do udziału w obradach Rady Państw Morza Bałtyckiego

Rozmowa nr 37

Po raz pierwszy od aneksji Krymu w 2014 roku szef resortu spraw zagranicznych Rosji wziął udział w spotkaniu ministerialnym Rady Państw Morza Bałtyckiego. Obecność Siergieja Ławrowa podczas majowego szczytu tego gremium nie oznacza jednak, że państwa współtworzące Radę pogodziły się z rosyjską polityką wobec Ukrainy i godzą się na łamanie prawa międzynarodowego. Minister Ławrow nawoływał do szerokiego otwarcia na współpracę, jednak na razie nie ma takiej możliwości – podkreśla dr Damian Szacawa, starszy analityk w Zespole Bałtyckim IEŚ.

17 sierpnia 2020

100-lecie traktatu z Trianon – Węgry niepogodzone z przeszłością

Rozmowa nr 36

Mija 100 lat od zawarcia traktatu z Trianon, na mocy którego Węgry utraciły około 2/3 swojego terytorium i 63 procent ludności. Był to skutek porażki państwa austro-węgierskiego w I wojnie światowej. Największą część utraconego terytorium – czyli Siedmiogród – przyłączono do Rumunii. Z kolei dzisiejsza Słowacja, określana jako północne Węgry, weszła w skład Czechosłowacji. Dla Węgrów 4 czerwca 1920 roku jest jedną z najboleśniejszych kart w ich historii. W znacznej mierze determinuje to politykę zagraniczną tego państwa – podkreśla dr Dominik Héjj, starszy analityk w Zespole Wyszehradzkim IEŚ.

17 sierpnia 2020

Rumuńskie „nie” dla autonomii Seklerszczyzny

Rozmowa nr 35

Projekt autonomii Seklerszczyzny spowodował wzrost napięcia w relacjach węgiersko-rumuńskich. Region ten, leżący w Siedmiogrodzie, jest zamieszkany przez ludność o tożsamości węgierskiej, która domaga się większej samodzielności. Znajduje ona wsparcie w Budapeszcie i jednocześnie nie ma poparcia w Bukareszcie. Zdecydowana większość rumuńskich senatorów odrzuciła przedstawiony projekt. Został on także mocno skrytykowany przez prezydenta Rumunii Klausa Iohannisa – zauważa kierownik Zespołu Wyszehradzkiego IEŚ dr Agata Tatarenko.

17 sierpnia 2020

Spór o tożsamość pomiędzy Macedonią Północną a Bułgarią

Rozmowa nr 34

Z pozoru błahy spór o interpretację historii i tożsamości może utrudnić integrację Macedonii Północnej z Unią Europejską. Przez lata państwo to nie mogło przystąpić do NATO z powodu sporu o swoją nazwę z Grecją. Tym razem Bułgaria ma poważne zastrzeżenia co do macedońskiego punktu widzenia dotyczącego m.in. tożsamości bohaterów narodowych. Dialog historyczny przerodził się w spór polityczny – podkreśla dr Jan Muś, starszy analityk w Zespole Bałkańskim IEŚ.

17 sierpnia 2020

W dobie pandemii zwiększa się udział państwa w gospodarce

Rozmowa nr 33

Pandemia wirusa COVID-19 wpływa na zmiany własnościowe w gospodarce. Coraz więcej przedsiębiorstw jest wspieranych przez państwa lub też przez nie przejmowanych. Ma to uchronić je przed upadkiem i jednocześnie pomóc w przetrwaniu kryzysu. Widać to bardzo wyraźnie na przykładzie linii lotniczych, które szczególnie ucierpiały w ostatnich miesiącach. Więcej na ten temat w rozmowie z Marleną Gołębiowską z Zespołu Bałtyckiego IEŚ.

17 sierpnia 2020

Pierwszy rok prezydentury Wołodymyra Zełenskiego – plusy i minusy

Rozmowa nr 32

Rok temu urząd prezydenta Ukrainy objął Wołodymyr Zełenski. Ten popularny aktor i satyryk wszedł do polityki przebojowo, pokonując w drugiej turze wyborów dotychczasowego prezydenta Petra Poroszenkę. Zdobył aż 73 procent głosów wyborców. Zapowiadał głębokie zmiany dotyczące funkcjonowania państwa oraz zakończenie konfliktu na wschodzie Ukrainy. Co mu się udało, a co nie – oceniają zastępca dyrektora IEŚ ds. badawczo-analitycznych dr hab. Tomasz Stępniewski oraz dr Piotr Andrusieczko, dziennikarz, korespondent z Ukrainy.

17 sierpnia 2020

Kompromis w sprawie ustawy o obrocie ziemią na Ukrainie

Rozmowa nr 31

Po wielu latach uchwalono na Ukrainie ustawę o obrocie ziemią. Przez długi czas dominujące siły polityczne przekonywały, że umożliwienie obrotu ziemią spowoduje przejęcie jej przez wielki kapitał i spekulantów. Uchwalenie ustawy było jednym z warunków otrzymania przez Ukrainę międzynarodowej pomocy finansowej na rozwój kraju. Ustawa jest niewątpliwie rozwiązaniem ważnym i kompromisowym – podkreśla dr Hanna Bazhenova, starszy analityk w Zespole Europy Środkowej IEŚ.

17 sierpnia 2020

Historyczne rozgrywki Kremla

Rozmowa nr 30

Polityka historyczna Rosji jest poważnym wyzwaniem dla państw naszego regionu. Rosja, wykorzystując swoje bardzo duże możliwości oddziaływania i ogromne zasoby archiwalne, dokonuje manipulacji i przekłamań. Dodatkowo żąda wyjątkowego traktowania oraz wdzięczności za postępowanie Związku Sowieckiego w czasie II wojny światowej i nie godzi się z postrzeganiem go jako agresora i okupanta. W ostatnim czasie widzimy kolejne przykłady przeinaczania faktów, służące uzyskaniu określonych efektów politycznych – zauważa starszy analityk w Zespole Europy Wschodniej IEŚ dr Andrzej Szabaciuk.

17 sierpnia 2020

Sukcesy i porażki chorwackiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej

Rozmowa nr 29

Pandemia COVID-19 radykalnie wpłynęła na chorwacką prezydencję w Radzie Unii Europejskiej. Założenia zaprezentowane kilka miesięcy temu musiały zostać radykalnie zmodyfikowane, łącznie ze szczytem Unii Europejskiej i państw Bałkanów Zachodnich w Zagrzebiu. Plusy i minusy obecnej prezydencji zebrał dr Jan Muś, starszy analityk w Zespole Bałkańskim IEŚ.

17 sierpnia 2020

Niełatwa droga państw bałkańskich do Unii Europejskiej

Rozmowa nr 28

Szczyt Unii Europejskiej i państw Bałkanów Zachodnich zakończył się bez przełomowych decyzji. Można jednak mówić o pewnym sukcesie. Jak się wydaje, Unia otwiera drzwi dla nowych członków, ale to w dużej mierze od ich determinacji zależy końcowy sukces.
Unijni politycy podkreślali ponadto, że to wspólnota udzieliła tym państwom największego wsparcia w dobie pandemii. Miało to uświadomić opinii publicznej, zwłaszcza w Serbii, że to Unia, a nie Chiny, jest najbardziej zaangażowana w regionie. Takie wnioski przedstawia dr Agata Domachowska, starszy analityk w Zespole Bałkańskim IEŚ.