Instytut Europy Środkowej/Komentarze

Komentarze

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1518
2 lutego 2026
Robert Rajczyk | Łukasz Lewkowicz - Zespół Pamięci Zbiorowej

Dekrety Beneša: nierozwiązany problem w relacjach węgiersko-słowackich

Polityczna instrumentalizacja nowelizacji kodeksu karnego, penalizującej kwestionowanie tzw. dekretów Beneša, jest wspólna dla słowackiej opozycyjnej partii Postępowa Słowacja (Progresívne Slovensko, PS) oraz węgierskiego opozycyjnego ugrupowania Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA), cieszącego się obecnie największym poparciem sondażowym. Obie...

Więcej →

Zespół Studiów Obywatelskich

Komentarze IEŚ 1517
30 stycznia 2026
Jędrzej Jander - Zespół Studiów Obywatelskich

Perspektywa tegorocznych wyborów do Dumy Państwowej w Rosji

We wrześniu 2026 r. w Federacji Rosyjskiej odbędą się wybory do Dumy Państwowej, czyli izby niższej Zgromadzenia Federalnego. Mimo że system władzy w Rosji oparty jest na prerogatywach i autorytecie prezydenta, Duma pozostaje jednym z najważniejszych organów formalnie demokratycznej federacji. Na przestrzeni dwóch i pół dekady rządów Władimira Putina wybory do Dumy...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1516
30 stycznia 2026
Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Gdzie znajduje się dziś centrum białoruskiej opozycji? Decyzja o relokacji biura Swiatłany Cichanouskiej

Białoruska liderka opozycji Swiatłana Cichanouska od wyborów prezydenckich w 2020 r. – ze względu na obawy przed represjami politycznymi w państwie – przebywała na Litwie. W połowie stycznia 2026 r. poinformowała, że wraz z biurem przenosi się do Warszawy. Głównym powodem tej decyzji było postanowienie władz litewskich o obniżeniu statusu ochronnego...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1515
28 stycznia 2026
Jakub Bornio - Zespół Bałtycki

Strategia obrony narodowej USA a bezpieczeństwo Europy Środkowo-Wschodniej

Strategia obrony narodowej USA, opublikowana przez Departament Wojny, operacjonalizuje i doprecyzowuje założenia polityki międzynarodowej USA, zawarte w Strategii bezpieczeństwa narodowego. Wizja środowiska międzynarodowego, jaką przyjmuje Pentagon, zakłada kierowanie się przez USA doktryną „praktycznego realizmu”, priorytetyzowanie Indo-Pacyficznego teatru wojny,...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1514
28 stycznia 2026
Agata Tatarenko - Zespół Pamięci Zbiorowej

Bezsilni w Davos: środkowoeuropejskie wątki wystąpienia Marka Carneya

Wystąpienie premiera Kanady Marka Carneya na forum w Davos stanowiło przykład współczesnej interpretacji myśli Václava Havla, zwłaszcza zawartej w eseju Siła bezsilnych. Carney, diagnozując zmiany w światowym porządku, odwołał się do havlowskiej krytyki życia w pozorze i konformizmie. W tej perspektywie przemówienie premiera Kanady miało nie tylko wymiar...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1513
28 stycznia 2026
Michał Paszkowski - Zespół Bałtycki

Rynek gazu ziemnego w Europie Środkowej w 2026 r.

Rynek gazu ziemnego w Europie Środkowej w 2026 r. będzie odgrywać kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego regionu w ogóle. Po szoku podażowym wywołanym pełnoskalową agresją Rosji na Ukrainę w 2022 r., państwa regionu stopniowo dostosowały swoje modele zaopatrzenia do nowych realiów geopolitycznych. Kluczowym elementem tej transformacji stał się...

Więcej →

Zespół Studiów Obywatelskich

Komentarze IEŚ 1512
27 stycznia 2026
Agata Domachowska - Zespół Studiów Obywatelskich

Czarnogóra: polityczny wymiar konfliktu lokalnego w Botun

Rząd w Czarnogórze od tygodni mierzy się z konfliktem społecznym wokół realizacji projektu, który zakłada budowę nowoczesnego kolektora ściekowego we wsi Botun. Protestujący uważają, że będzie on miał negatywne skutki dla środowiska oraz zdrowia ludzi. Wraz z zaangażowaniem się części polityków w kwestię kolektora, lokalny problem infrastrukturalny...

Więcej →

Zespół Studiów Obywatelskich

Komentarze Brief IEŚ 1511
26 stycznia 2026
Agata Domachowska - Zespół Studiów Obywatelskich

Albania i Kosowo dołączyły do Rady Pokoju

22 stycznia podczas Światowego Forum Ekonomicznego w Davos prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump zainaugurował Radę Pokoju. Kosowo – reprezentowane przez prezydent Vjosę Osmani – dołączyło do niej jako jeden z sygnatariuszy dokumentu założycielskiego Rady, wraz z takimi państwami jak Węgry, Argentyna, Bahrajn, Maroko, Armenia, Azerbejdżan, Bułgaria,...

Więcej →

Zespół narracji historycznych i historii stosowanej

Komentarze IEŚ 1510
26 stycznia 2026
Jędrzej Piekara - Zespół narracji historycznych i historii stosowanej

Russian-Venezuelan Relations as a Factor in Russian Geopolitics[1]

In the decade after the Soviet collapse, Moscow’s room to manoeuvre in Latin America and the Caribbean was limited due to the scarcity of resources and reorientation of Russian diplomacy towards the West, which naturally lowered the region’s strategic weight in Russian thinking. The turn came in the early 2000s as a re-entry organised around reciprocity in the United States...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1509
26 stycznia 2026
Marlena Gołębiowska | Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Małe języki, wielkie modele. Strategie państw bałtyckich w walce o cyfrową suwerenność w erze AI

Rozwój generatywnej sztucznej inteligencji zależy od jakości i objętości korpusów, na których trenowane są modele. W przypadku państw z mniejszymi zasobami danych językowych w przestrzeni cyfrowej niska reprezentacja w globalnych zbiorach grozi technologiczną marginalizacją. Aby temu zapobiec, państwa bałtyckie wdrażają różnego rodzaju strategie w walce o...

Więcej →