Instytut Europy Środkowej/Komentarze

Komentarze

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1514
28 stycznia 2026
Agata Tatarenko - Zespół Pamięci Zbiorowej

Bezsilni w Davos: środkowoeuropejskie wątki wystąpienia Marka Carneya

Wystąpienie premiera Kanady Marka Carneya na forum w Davos stanowiło przykład współczesnej interpretacji myśli Václava Havla, zwłaszcza zawartej w eseju Siła bezsilnych. Carney, diagnozując zmiany w światowym porządku, odwołał się do havlowskiej krytyki życia w pozorze i konformizmie. W tej perspektywie przemówienie premiera Kanady miało nie tylko wymiar...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1513
28 stycznia 2026
Michał Paszkowski - Zespół Bałtycki

Rynek gazu ziemnego w Europie Środkowej w 2026 r.

Rynek gazu ziemnego w Europie Środkowej w 2026 r. będzie odgrywać kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego regionu w ogóle. Po szoku podażowym wywołanym pełnoskalową agresją Rosji na Ukrainę w 2022 r., państwa regionu stopniowo dostosowały swoje modele zaopatrzenia do nowych realiów geopolitycznych. Kluczowym elementem tej transformacji stał się...

Więcej →

Zespół Studiów Obywatelskich

Komentarze IEŚ 1512
27 stycznia 2026
Agata Domachowska - Zespół Studiów Obywatelskich

Czarnogóra: polityczny wymiar konfliktu lokalnego w Botun

Rząd w Czarnogórze od tygodni mierzy się z konfliktem społecznym wokół realizacji projektu, który zakłada budowę nowoczesnego kolektora ściekowego we wsi Botun. Protestujący uważają, że będzie on miał negatywne skutki dla środowiska oraz zdrowia ludzi. Wraz z zaangażowaniem się części polityków w kwestię kolektora, lokalny problem infrastrukturalny...

Więcej →

Zespół Studiów Obywatelskich

Komentarze Brief IEŚ 1511
26 stycznia 2026
Agata Domachowska - Zespół Studiów Obywatelskich

Albania i Kosowo dołączyły do Rady Pokoju

22 stycznia podczas Światowego Forum Ekonomicznego w Davos prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump zainaugurował Radę Pokoju. Kosowo – reprezentowane przez prezydent Vjosę Osmani – dołączyło do niej jako jeden z sygnatariuszy dokumentu założycielskiego Rady, wraz z takimi państwami jak Węgry, Argentyna, Bahrajn, Maroko, Armenia, Azerbejdżan, Bułgaria,...

Więcej →

Zespół narracji historycznych i historii stosowanej

Komentarze IEŚ 1510
26 stycznia 2026
Jędrzej Piekara - Zespół narracji historycznych i historii stosowanej

Russian-Venezuelan Relations as a Factor in Russian Geopolitics[1]

In the decade after the Soviet collapse, Moscow’s room to manoeuvre in Latin America and the Caribbean was limited due to the scarcity of resources and reorientation of Russian diplomacy towards the West, which naturally lowered the region’s strategic weight in Russian thinking. The turn came in the early 2000s as a re-entry organised around reciprocity in the United States...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1509
26 stycznia 2026
Marlena Gołębiowska | Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Małe języki, wielkie modele. Strategie państw bałtyckich w walce o cyfrową suwerenność w erze AI

Rozwój generatywnej sztucznej inteligencji zależy od jakości i objętości korpusów, na których trenowane są modele. W przypadku państw z mniejszymi zasobami danych językowych w przestrzeni cyfrowej niska reprezentacja w globalnych zbiorach grozi technologiczną marginalizacją. Aby temu zapobiec, państwa bałtyckie wdrażają różnego rodzaju strategie w walce o...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1508
22 stycznia 2026
Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Rywalizacja o prawicowego wyborcę na Węgrzech

Lider opozycyjnej partii Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) próbuje poszerzyć elektorat swojego ugrupowania, odwołując się do skrajnie prawicowych wyborców. W tym celu Péter Magyar formułuje postulat zakazu wjazdu pracowników spoza UE od 1 czerwca 2026 r. w przypadku wygranej w wyborach jego partii. Ponadto broni interesów diaspory...

Więcej →

Zespół Studiów Obywatelskich

Komentarze IEŚ 1507
22 stycznia 2026
Agata Domachowska - Zespół Studiów Obywatelskich

Macedonia Północna: dyskusje na temat zniesienia modelu rządu technicznego

Reprezentanci partii politycznych zasiadających w parlamencie Macedonii Północnej rozpoczęli dyskusję na temat kluczowych kwestii systemowych. Rozmowy dotyczyły m.in. zniesienia modelu rządu technicznego, powoływanego przed wyborami parlamentarnymi, oraz wyboru Rzecznika Praw Obywatelskich. Zainicjowane przez premiera Macedonii Północnej spotkanie, które spotkało się...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1506
22 stycznia 2026
Michał Paszkowski - Zespół Bałtycki

Węgierski MOL przejmuje rosyjskie udziały w serbskiej spółce NIS

Wyrażona w liście intencyjnym zgoda Gazprom Nieft na sprzedaż udziałów w serbskiej spółce Naftna Industrija Srbije (NIS) firmie MOL[1] z Węgier stanowi jedno z kluczowych wydarzeń na rynku paliwowym Europy Środkowej ostatnich lat. Wejście MOL w miejsce rosyjskiego właściciela ma przywrócić ciągłość funkcjonowania rafinerii w Panczewie, a jednocześnie zmieni...

Więcej →

Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Komentarze Brief IEŚ 1505
20 stycznia 2026
Spasimir Domaradzki - Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Bułgaria: błyskawiczna dymisja prezydenta Rumena Radewa

19 stycznia w telewizyjnym wystąpieniu prezydent Bułgarii Rumen Radew ogłosił, że następnego dnia poda się do dymisji, nie wskazując przy tym konkretnych powodów. Zapowiedział natomiast, że będzie nadal aktywnie uczestniczył w bułgarskiej polityce. Prezydentem Bułgarii do końca kadencji zostanie dotychczasowa wiceprezydent Iliana Jotowa. Powodem decyzji Radewa jest...

Więcej →