Przejdź do treści
Instytut Europy Środkowej/Komentarze IEŚ

Komentarze IEŚ

Komentarze IEŚ 1486
16 grudnia 2025
Spasimir Domaradzki

Bułgaria: dymisja rządu Rosena Żeljazkowa. Społeczeństwo przeciwko państwu zawłaszczonemu

11 grudnia 2025 r. rząd Rosena Żeljazkowa podał się do dymisji. Jej powodem były największe od 1989 r. społeczne protesty, które ogarnęły cały kraj. Bezpośrednią przyczyną społecznego sprzeciwu był kształt budżetu zaplanowanego na przyszły rok. Po prowokacjach wobec uczestników ze strony liderów GERB – Bojko Borisowa i DPS-NP – Deljana Peewskiego kolejne...

Więcej: Bułgaria: dymisja rządu Rosena Żeljazkowa. Społeczeństwo przeciwko państwu zawłaszczonemu
Komentarze IEŚ 1485
10 grudnia 2025
Szczepan Czarnecki

Republika Czeska: formowanie rządu w Czechach i perspektywa wotum zaufania

Proces formowania nowego rządu po zwycięstwie ANO cechuje się dużą dynamiką, ale też wyraźnymi napięciami politycznymi. Według zapowiedzi przewodniczącego Izby Poselskiej, Tomia Okamury (SPD), gabinet tworzony przez ANO, SPD i Zmotoryzowanych ma zostać powołany kilka dni po mianowaniu Andreja Babiša na stanowisko premiera, zaś głosowanie nad wotum zaufania...

Więcej: Republika Czeska: formowanie rządu w Czechach i perspektywa wotum zaufania
Komentarze IEŚ 1484
9 grudnia 2025
Szczepan Czarnecki

Republika Czeska: nowy premier i jego konflikt interesów

9 grudnia 2025 r. prezydent Republiki Czeskiej Petr Pavel powołał Andreja Babiša na stanowisko premiera. Nominacja była uzależniona od definitywnego oddzielenia władzy publicznej Babiša od jego interesów biznesowych, tj. rozwiązania wieloletniego konfliktu interesów dotyczącego holdingu Agrofert. Pod presją prezydenta oraz w świetle orzecznictwa Sądu Konstytucyjnego...

Więcej: Republika Czeska: nowy premier i jego konflikt interesów
Komentarze IEŚ 1483
1 grudnia 2025
Robert Rajczyk

Kolejne nieuzgodnione z Unią Europejską i NATO spotkanie Viktora Orbána z Władimirem Putinem

Czwarta od wybuchu wojny bezpośrednia rozmowa węgierskiego premiera i rosyjskiego prezydenta, przeprowadzona podczas spotkania w Moskwie 28 listopada 2025 r., przyniosła Viktorowi Orbánowi realizację doraźnych celów politycznych i gospodarczych. Natomiast Władimir Putin po raz kolejny zaprezentował się jako przywódca, który ma wpływ na politykę jednego z państw...

Więcej: Kolejne nieuzgodnione z Unią Europejską i NATO spotkanie Viktora Orbána z Władimirem Putinem
Komentarze IEŚ 1482
30 listopada 2025
Robert Rajczyk

Decydująca faza prekampanii wyborczej węgierskiej opozycji

Borykająca się z kryzysem wizerunkowym, ale ciesząca największą popularnością w sondażach opinii publicznej partia Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) próbuje odzyskać przewagę w dyskursie publicznym, organizując prawybory kandydatów do ubiegania się o mandaty poselskie w jednomandatowych okręgach wyborczych w wyborach parlamentarnych...

Więcej: Decydująca faza prekampanii wyborczej węgierskiej opozycji
Komentarze IEŚ 1481
29 listopada 2025
Jędrzej Jander

Nowa strategia polityki narodowościowej Federacji Rosyjskiej: postępująca sekurytyzacja kwestii tożsamościowych

25 listopada 2025 r. prezydent Federacji Rosyjskiej Władimir Putin podpisał dekret nr 858, mocą którego zatwierdził nową strategię polityki narodowościowej Rosji na lata 2026-2036. W porównaniu z poprzednimi wersjami dokument zawiera zapisy, które świadczą o postępującej sekurytyzacji kwestii narodowościowej w Federacji Rosyjskiej. Można go traktować zarówno jako...

Więcej: Nowa strategia polityki narodowościowej Federacji Rosyjskiej: postępująca sekurytyzacja kwestii tożsamościowych
Komentarze IEŚ 1480
29 listopada 2025
Agata Domachowska

Kosowo: między wyborami lokalnymi a przedterminowymi wyborami parlamentarnymi

Od początku 2025 r. w Kosowie trwa przedłużająca się niestabilność polityczna, wynikająca z impasu w procesie konstytuowania parlamentu oraz braku możliwości utworzenia nowego rządu. W rezultacie 28 grudnia odbędą się drugie w tym roku wybory parlamentarne. Zostaną one zorganizowane po niedawnych wyborach lokalnych, które potwierdziły głęboką polaryzację...

Więcej: Kosowo: między wyborami lokalnymi a przedterminowymi wyborami parlamentarnymi
Komentarze IEŚ 1479
28 listopada 2025
Michał Paszkowski

Słowackie wyzwania dotyczące zapewnienia dostępności gazu ziemnego

Słowacja znajduje się w trudnym momencie procesu zabezpieczania dostaw gazu ziemnego, co wynika z zakończenia tranzytu surowca z Rosji przez Ukrainę na początku 2025 r., przesunięcia rosyjskich dostaw na gazociąg TurkStream oraz sankcji Unii Europejskiej w zakresie zakazu importu tego surowca ze Wschodu w kolejnych latach. Wyzwanie stanowi nie tylko zmiana źródła...

Więcej: Słowackie wyzwania dotyczące zapewnienia dostępności gazu ziemnego
Komentarze Brief IEŚ 1478
28 listopada 2025
Krzysztof Fedorowicz

Łukaszenka uwolnił z więzienia dwóch katolickich księży

20 listopada 2025 r. biuro prasowe Konferencji Biskupów Katolickich Białorusi poinformowało, że tego dnia zostało uwolnionych z więzienia dwóch katolickich księży, odbywających długoletnie wyroki sądowe. Wolność odzyskał ksiądz Henryk Okołotowicz, 65-letni proboszcz kościoła katolickiego w Wołożynie. To znany i szanowany na Białorusi ksiądz, który w czasach...

Więcej: Łukaszenka uwolnił z więzienia dwóch katolickich księży
Komentarze IEŚ 1477
27 listopada 2025
Jędrzej Piekara

Podstawowe pojęcia rosyjskiej geopolityki po 2022 r.: światowa większość i mniejszość

Aby zrozumieć podstawowe pojęcia i założenia współczesnej rosyjskiej geopolityki, musimy sięgnąć zarówno do oficjalnych dokumentów państwowych, jak i do publikacji o charakterze quasi-encyklopedycznym i quasi-naukowym, takich jak Nowy słownik dyplomatyczny, gdzie zarysowane są kluczowe elementy ideologiczne towarzyszące rosyjskiej wizji ładu międzynarodowego[1]....

Więcej: Podstawowe pojęcia rosyjskiej geopolityki po 2022 r.: światowa większość i mniejszość
Komentarze IEŚ 1476
26 listopada 2025
Aleksandra Kuczyńska-Zonik

Litwa: kulminacja miesiąca protestów „Jesteśmy kulturą”

Od września 2025 r. trwają protesty środowisk związanych z kulturą i ich sympatyków, domagających się odsunięcia partii Świt Niemna od procesu nominacji osób w ministerstwie kultury. Rozbieżności w tej kwestii między koalicjantami – Litewską Partią Socjaldemokratyczną i Świtem Niemna – oraz Pałacem Prezydenckim, a następnie zatwierdzenie na stanowisku...

Więcej: Litwa: kulminacja miesiąca protestów „Jesteśmy kulturą”
Komenatrze IEŚ 1475
25 listopada 2025
Agata Domachowska

Albania: konsekwentne wzmacnianie relacji z Włochami

W połowie listopada 2025 r. w Rzymie odbyło się pierwsze w historii spotkanie międzyrządowe Włoch i Albanii, zwołane w celu dalszego zacieśniania współpracy między oboma państwami. Wydarzenie to zaowocowało podpisaniem kilkunastu porozumień, dotyczących współpracy w takich obszarach, jak m.in. (cyber)bezpieczeństwo, zarządzanie migracją, energetyka, inwestycje...

Więcej: Albania: konsekwentne wzmacnianie relacji z Włochami
Komentarze IEŚ 1474
24 listopada 2025
Michał Paszkowski

Sankcje USA wobec Lukoil: implikacje dla bezpieczeństwa energetycznego Bułgarii, Rumunii oraz Serbii

Sankcje USA wobec rosyjskich koncernów energetycznych, w tym Lukoil, które weszły w życie w listopadzie 2024 r., stały się punktem zwrotnym dla bezpieczeństwa energetycznego państw Europy Środkowej. Państwa dotychczas silnie powiązane z aktywami Lukoil oraz logistyką dostaw z Rosji, m.in. Bułgaria, Rumunia oraz Serbia, zostały zmuszone do podjęcia...

Więcej: Sankcje USA wobec Lukoil: implikacje dla bezpieczeństwa energetycznego Bułgarii, Rumunii oraz Serbii
Komentarze IEŚ 1473
20 listopada 2025
Krzysztof Fedorowicz

Nowelizacje ustaw o bezpieczeństwie wojskowym i obronności Republiki Białorusi

W wyniku przeprowadzonych w ostatnich latach zmian aktów prawnych dotyczących obrony narodowej, bezpieczeństwa Państwa Związkowego oraz koncepcji bezpieczeństwa narodowego Białorusi, pod koniec 2025 r. rozpoczęto proces nowelizacji wszystkich ustaw o bezpieczeństwie wojskowym i obronności. Nowe regulacje mają być dostosowane do bieżącej sytuacji geopolitycznej....

Więcej: Nowelizacje ustaw o bezpieczeństwie wojskowym i obronności Republiki Białorusi
Komentarze IEŚ 1472
19 listopada 2025
Agata Domachowska

Czarnogóra: utrzymujący się konflikt pamięci o wydarzeniach z 1918 r.

Zaproponowane zmiany w ustawie dotyczącej statusu potomków dynastii Petrović-Njegoš ponownie uwidoczniły silne podziały utrzymujące się w czarnogórskim społeczeństwie. Współczesne spory toczą się wokół interpretacji wydarzeń z końca I wojny światowej oraz powstania Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców. Podziały między Czarnogórcami a Serbami...

Więcej: Czarnogóra: utrzymujący się konflikt pamięci o wydarzeniach z 1918 r.
Komentarze IEŚ 1471
18 listopada 2025
Aleksandra Kuczyńska-Zonik

Łotwa: protesty przeciwko propozycji wycofania się z konwencji stambulskiej (cz. 2)

Od początku października 2025 r. na Łotwie odbyło się kilka masowych protestów przeciwko propozycji wycofania się państwa z konwencji stambulskiej (Konwencji o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej). Ostatni z nich, zorganizowany 6 listopada 2025 r., zgromadził 10 tys. osób – największą liczbę uczestników w tego typu wydarzeniu w ciągu...

Więcej: Łotwa: protesty przeciwko propozycji wycofania się z konwencji stambulskiej (cz. 2)
Komentarze IEŚ 1470
17 listopada 2025
Aleksandra Kuczyńska-Zonik

Łotwa: protesty przeciwko propozycji wycofania się z konwencji stambulskiej (cz. 1)

Od początku października 2025 r. na Łotwie odbyło się kilka masowych protestów przeciwko propozycji wycofania się państwa z konwencji stambulskiej (Konwencji o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej). Przyczyną stała się inicjatywa partii opozycyjnych, do których dołączył także będący w koalicji rządowej Związek Zielonych i...

Więcej: Łotwa: protesty przeciwko propozycji wycofania się z konwencji stambulskiej (cz. 1)
Komentarze IEŚ 1469
17 listopada 2025
Robert Rajczyk

Rosnąca rola nowoczesnych technologii teleinformatycznych w komunikowaniu politycznym na Węgrzech

Deep fake, obrazy generowane przez sztuczną inteligencję czy specjalna aplikacja do prowadzenia działalności politycznej to najnowsze przykłady wykorzystania technologii internetowych w prekampanii wyborczej na Węgrzech przed planowanymi na wiosnę 2026 r. wyborami parlamentarnymi. Przy pomocy wideo wygenerowanego przez sztuczną inteligencję (AI) promowana...

Więcej: Rosnąca rola nowoczesnych technologii teleinformatycznych w komunikowaniu politycznym na Węgrzech
Komentarze IEŚ 1468
17 listopada 2025
Łukasz Lewkowicz

Polityka zagraniczna Słowacji na półmetku rządów Roberta Ficy

Objęcie rządów przez Roberta Ficę (Smer-SSD) na jesieni 2023 r. oznaczało istotne przeorientowanie głównych kierunków polityki zagranicznej Słowacji. W miejsce konsekwentnego prozachodniego kursu, który od końca lat 90. stanowił fundament bezpieczeństwa i rozwoju państwa, pojawiła się narracja o „suwerennej” polityce zagranicznej, rozumianej przede wszystkim...

Więcej: Polityka zagraniczna Słowacji na półmetku rządów Roberta Ficy
Komentarze IEŚ 1467
17 listopada 2025
Bartłomiej Krzysztan

Armeńsko-azerbejdżański proces pokojowy. Implikacje polityczne

Podpisane na początku sierpnia 2025 r. pod auspicjami Stanów Zjednoczonych porozumienie o ustanowieniu pokoju i stosunków stanowi punkt kluczowy dla intensyfikacji procesu pokojowego między Armenią i Azerbejdżanem, mimo braku wiążących decyzji[1]. Sama umowa, wbrew temu, w jaki sposób została spozycjonowana, nie jest wyłącznie efektem działań prezydenta Donalda...

Więcej: Armeńsko-azerbejdżański proces pokojowy. Implikacje polityczne
Komentarze Brief IEŚ 1466
14 listopada 2025
Jakub Olchowski

Ukraina – skandal korupcyjny uderza w elity polityczne

Na Ukrainie coraz szerszym echem odbija się afera korupcyjna, ujawniona 10 listopada 2025 r. dzięki trwającemu niemal półtora roku dochodzeniu (pod kryptonimem „Operacja Midas”), prowadzonemu przez służby antykorupcyjne[1]. Nie jest to pierwsza w historii Ukrainy tego rodzaju afera, stanowi jednak największy skandal korupcyjny od czasu, gdy w 2019 r. władzę objęli...

Więcej: Ukraina – skandal korupcyjny uderza w elity polityczne
Komentarze IEŚ 1465
13 listopada 2025
Szczepan Czarnecki

Republika Czeska: postępująca polaryzacja polityczna

Decyzją nowej większości parlamentarnej 5 listopada 2025 r. posłowie niższej izby Parlamentu Republiki Czeskiej wybrali przewodniczącego, którym został lider ugrupowania Wolność i Demokracja Bezpośrednia (SPD) Tomio Okamura. Jego wybór symbolicznie potwierdził zmianę układu sił w czeskim parlamencie i zarazem zapowiedział przesunięcie debaty publicznej w kierunku...

Więcej: Republika Czeska: postępująca polaryzacja polityczna
Komentarze IEŚ 1464
13 listopada 2025
Szczepan Czarnecki

Republika Czeska: dymisja rządu Petra Fiali i powrót Andreja Babiša

6 listopada 2025 r. prezydent Republiki Czeskiej Petr Pavel przyjął dymisję rządu Petra Fiali (ODS) i jednocześnie powierzył mu tymczasowe pełnienie obowiązków do momentu powołania nowego gabinetu. Decyzja ta formalnie zamyka okres rządów centroprawicowej koalicji SPOLU i otwiera drogę do nowej konfiguracji politycznej pod przywództwem Andreja Babiša z ANO. Pod...

Więcej: Republika Czeska: dymisja rządu Petra Fiali i powrót Andreja Babiša
Komentarze IEŚ 1463
4 listopada 2025
Jędrzej Piekara

Historia w służbie wojny: wałdajska lekcja Putina dla świata

Podczas tegorocznego spotkania Klubu Wałdajskiego (2 października 2025 r.), którego głównym tematem był „The Polycentric World: Instructions for Use”, Władimir Putin ponownie uczynił historię głównym narzędziem legitymizacji rosyjskiej polityki. Jego wystąpienie, utrzymane w tonie ideologicznego manifestu, potwierdziło, że Klub Wałdajski pozostaje kluczową...

Więcej: Historia w służbie wojny: wałdajska lekcja Putina dla świata
Komentarze IEŚ 1462
3 listopada 2025
Agata Tatarenko

Czesi wobec dnia niepodległości: między historią a obywatelstwem

Obchody Dnia Powstania Niepodległej Republiki Czechosłowackiej, które 28 października 2025 r. odbyły się w Pradze z udziałem prezydenta Petra Pavla i najwyższych władz państwa, ukazały znaczenie tradycji Pierwszej Republiki dla współczesnej czeskiej tożsamości. Uroczystości na Vítkovie oraz na Zamku Praskim, podczas których wręczono odznaczenia państwowe i...

Więcej: Czesi wobec dnia niepodległości: między historią a obywatelstwem
Informacje z kraju i świata