Komentarze IEŚ | Instytut Europy Środkowej

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1694

4 września 2026

Spasimir Domaradzki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Wprowadzenie euro i inflacja w Bułgarii

Po dziewięciu miesiącach od wprowadzenia waluty euro w Bułgarii utrzymuje się trend wzrostowy inflacji. Zaproponowane przez rząd rozwiązania prawne i instytucjonalne jak dotąd nie przynoszą rezultatów. Źródeł wzrostu cen należy szukać zarówno w niestabilnej sytuacji na arenie międzynarodowej, jak i w nieskutecznych działaniach bułgarskich instytucji podczas...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1693

3 września 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Amerykańskie sankcje a postępowanie upadłościowe rafinerii Petrotel w Rumunii

Rafineria Petrotel w Rumunii, należąca do rosyjskiego koncernu Łukoil, z końcem sierpnia 2026 r. została objęta postępowaniem upadłościowym. Decyzja Sądu Okręgowego w Ploeszti, właściwego dla okręgu Prahova, wynika z niemal rocznego postoju zakładu po objęciu Łukoilu sankcjami USA jesienią 2025 r. Państwowy nadzór nad aktywami oraz czasowe odstępstwa sankcyjne...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1692

2 września 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

25 lat od porozumienia z Ochrydy: konflikt między Macedończykami a Albańczykami zakończony, podziały nie

25 lat temu podpisano Porozumienie Ramowe z Ochrydy, kończące konflikt zbrojny między Albańczykami a Macedończykami w Macedonii. Dokument, wypracowany przy wsparciu partnerów zagranicznych, stworzył podstawy funkcjonowania państwa wieloetnicznego. Jego dziedzictwo jest dziś jednak odmiennie interpretowane przez macedońskie i albańskie partie polityczne. Okrągły...

Więcej →

Zespół Bałtycki

IEŚ Brief 15

1 września 2026

Damian Szacawa - Zespół Bałtycki

Islandia odrzuca wznowienie negocjacji akcesyjnych z Unią Europejską

29 sierpnia 2026 r. w referendum Islandczycy odrzucili propozycję wznowienia negocjacji akcesyjnych z Unią Europejską. Przeciw głosowało 52,8% obywateli (118 040 osób), za – 47,2% (105 399 osób), przy frekwencji wynoszącej 82,6%. Wynik ma charakter doradczy, ale rząd Kristrún Frostadóttir zapowiedział, że go uszanuje i nie wznowi negocjacji do końca kadencji w 2028...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1691

1 września 2026

Agata Tatarenko - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Koalicja chętnych po spotkaniu w Kijowie: ciągłość bez przełomu

Spotkanie koalicji chętnych, które odbyło się 24 sierpnia 2026 r. w Kijowie, miało przede wszystkim potwierdzić trwałość europejskiego wsparcia dla Ukrainy. Wzięło w nim udział ponad 30 państw, a przywódcy ponownie zadeklarowali zwiększenie pomocy wojskowej, wzmocnienie ukraińskiej obrony powietrznej, wsparcie sektora energetycznego oraz dalsze prace nad...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1690

31 sierpnia 2026

Jędrzej Piekara - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Rosyjska kampania dezinformacyjna: próba osłabienia relacji polsko-czeskich

16 sierpnia 2026 r. nieustaleni sprawcy uzyskali dostęp do systemu redakcyjnego portalu Polskiego Radia PiK w Bydgoszczy i zamieścili tekst o rzekomym planie przejęcia przez Polskę około 600 hektarów terytorium Republiki Czeskiej. 25 sierpnia 2026 r. serwis Seznam Zprávy ujawnił, że incydent stanowił element szerszej operacji, obejmującej klon domeny czeskiego radia...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1689

28 sierpnia 2026

Bartłomiej Krzysztan | Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Perspektywa Korytarza Środkowego: szanse i wyzwania

Po 2022 r. inicjatywa polityczna dotycząca rozwoju Korytarza Środkowego nabrała rozpędu. Jakkolwiek w wymiarach transportowym, ekonomicznym i energetycznym jest on projektem o dużym potencjale, jego realna rozbudowa i konkurencyjność uwarunkowane są mnogością wyzwań i zagrożeń. W wymiarze energetycznym znaczenie korytarza polega przede wszystkim na dywersyfikacji tras...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1688

27 sierpnia 2026

Jędrzej Piekara - Zespół Wschodni

Globalne Południe jako zaplecze mobilizacyjne Rosji

16 sierpnia 2026 r. Ministerstwo Spraw Zagranicznych Ukrainy przekazało, że w szeregach Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej służy co najmniej 2982 obywateli z niemal 40 państw afrykańskich. Blisko 500 z nich zginęło, a 35 przebywa w niewoli[1]. Według szacunków od lutego 2022 r. Rosja zwerbowała do wojny w Ukrainie co najmniej 27 tys. cudzoziemców z ponad 130 państw....

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1687

27 sierpnia 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Zmiana paradygmatu w węgierskiej polityce

Zwrot w polityce zagranicznej, nowelizacje Ustawy zasadniczej, reformy instytucjonalne oraz wzrost znaczenia partycypacji społecznej to najistotniejsze elementy zmiany paradygmatu węgierskiej polityki. Efekty stu dni funkcjonowania rządu większości parlamentarnej partii Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) wskazują na trwałość kierunku realizowanych...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1686

26 sierpnia 2026

Andrzej Szabaciuk - Zespół Wschodni

Rosyjskie ataki na ukraińskie porty czarnomorskie i infrastrukturę eksportową płodów rolnych

Intensyfikacja konfliktu zbrojnego na Morzu Czarnym w połowie 2026 r. doprowadziła do znaczącego załamania ukraińskiego eksportu żywności. W odpowiedzi na uderzenia Kijowa na Krym i okręty na Morzu Azowskim i Czarnym Moskwa zwiększyła skalę ataków na cywilne statki handlowe. Sparaliżowało to transport morski, znacząco zmniejszając wywóz płodów rolnych z Ukrainy....

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 14

25 sierpnia 2026

Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Detonacja mitu. Mołdawski wywiad o składzie amunicji w Naddniestrzu

Służby wywiadowcze Republiki Mołdawii zaprezentowały raport opisujący stan poradzieckiego składu amunicji usytuowanego na terytorium nieuznawanego Naddniestrza. Według przedstawionych informacji znajduje się tam obecnie 2,8 tys. ton materiałów wybuchowych. To znacznie mniej, niż dotychczas szacowano. Szefowie służb wskazali, że wbrew powszechnemu mniemaniu...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1685

21 sierpnia 2026

Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Rząd mniejszościowy w Estonii

Rezygnacja dwóch parlamentarzystów z członkostwa w Partii Reform i Eesti 200 oznacza, że rząd Estonii utracił większość parlamentarną. W praktyce ograniczy to zdolność do sprawnego realizowania programu w przededniu wyborów prezydenckich i parlamentarnych. Utrzymanie stabilności będzie wymagało doraźnych porozumień w parlamencie, a obecne napięcia mogą...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 13

20 sierpnia 2026

Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Port niezgody. Rosja krytykuje rumuńską inwestycję w Mołdawii

Ministerstwo Spraw Zagranicznych Federacji Rosyjskiej skrytykowało zakup portu w Giurgileşti, znajdującego się na terenie Republiki Mołdawii, przez rumuńską spółkę skarbu państwa. Transakcja ta została sfinalizowana w lutym 2026 r. Natomiast 9 sierpnia Jurij Pilipson, dyrektor Drugiego Departamentu Europejskiego w rosyjskim MSZ, określił ten zakup jako krok w stronę...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1684

19 sierpnia 2026

Jędrzej Piekara - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Rosyjska dezinformacja w Europie Zachodniej. Francja

5 sierpnia 2026 r. otoczenie kandydata na prezydenta Francji Gabriela Attala przekazało, że francuskie służby wykryły osiem sfałszowanych filmów imitujących materiały mediów tradycyjnych. Filmy przedstawiały polityka jako osobę używającą narkotyków i atakującą społeczność muzułmańską oraz sugerowały, że choruje na Parkinsona. Była to już trzecia w...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1683

18 sierpnia 2026

Jędrzej Piekara - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Rosyjska dezinformacja w Europie Zachodniej. Niemcy

5 sierpnia 2026 r. rzeczniczka niemieckiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych określiła kampanię dezinformacyjną poprzedzającą wybory samorządowe w niemieckich landach jako „stałą, trwającą ofensywę, sankcjonowaną i kierowaną przez państwo rosyjskie”. Od czerwca 2026 r. w sieci krążą dziesiątki filmów podszywających się pod materiały BBC, ARD, FAZ i...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1682

14 sierpnia 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

András Baka nowym prezydentem Węgier

11 sierpnia 2026 r. Zgromadzenie Narodowe Węgier wybrało ósmego prezydenta od 1990 r. András Baka obejmie urząd osiem dni po ogłoszeniu wyników wyborów – 19 sierpnia, w przeddzień Święta Narodowego Węgier – Dnia św. Stefana (Szent István napja). Kadencja nowo wybranego prezydenta, zgodnie z postanowieniami 17. nowelizacji Ustawy Zasadniczej Węgier...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1681

13 sierpnia 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Serbia–Stany Zjednoczone: zacieśnianie dwustronnych relacji

Inauguracja Dialogu Strategicznego USA–Serbia w lipcu 2026 r. stanowi ważny krok w rozwoju relacji dwustronnych od czasu objęcia władzy przez Aleksandara Vučicia. Powołanie stałego mechanizmu konsultacji wskazuje na gotowość obu stron do wzmacniania współpracy w obszarach energetyki, bezpieczeństwa, nowych technologii oraz nauki. Jednocześnie charakter podpisanych...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1680

12 sierpnia 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Pierwsza oficjalna wizyta prezydenta Ukrainy w Serbii: sygnał zbliżenia bez przełomowych decyzji

Wizyta Wołodymyra Zełenskiego w Belgradzie nie oznacza zmiany strategii polityki zagranicznej Serbii, lecz pokazuje ewolucję polityki balansowania Aleksandra Vučicia w zmieniających się warunkach geopolitycznych. Serbia rozwija współpracę z Ukrainą i wysyła tym samym sygnał Brukseli i Waszyngtonowi, jednocześnie nie przekraczając zasadniczych czerwonych linii wobec...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1679

11 sierpnia 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Funkcjonowanie rafinerii w Europie Środkowej w okresie niskiego poziomu Dunaju

Niski poziom wód Dunaju doprowadził do zakłóceń logistycznych związanych z transportem paliw w Europie Środkowej i Południowo-Wschodniej. Ograniczenie ładowności barek wymusiło przekierowanie części dostaw na kolej i transport drogowy, co zwiększyło zarówno koszty, jak i presję na poziom zapasów. Mimo tych trudności główne rafinerie położone wzdłuż...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1678

10 sierpnia 2026

Damian Szacawa - Zespół Bałtycki

Islandia i Unia Europejska: stara debata w nowym kontekście

29 sierpnia 2026 r. Islandczycy odpowiedzą na pytanie, czy wznowić negocjacje akcesyjne z Unią Europejską – zawieszone w 2013 r. i nigdy formalnie niezakończone. Referendum jest politycznym punktem zwrotnym: po raz pierwszy obywatele bezpośrednio wypowiedzą się na temat europejskiej przyszłości wyspy. Sondaże wskazują na głęboki podział społeczeństwa, nie...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1677

6 sierpnia 2026

Anton Saifullayeu - Zespół Wschodni

Polityka Białorusi. Przegląd informacyjno-analityczny (lipiec 2026)

Tekst powstał we współpracy z iSANS W analizowanym okresie władze Białorusi skupiły się na kampanii żniwnej oraz skorygowały przekaz dotyczący bezpieczeństwa regionalnego. Po raz pierwszy od wielu miesięcy oficjalnie określiły sytuację jako „stabilną”. Nie zmieniły jednak strategicznej narracji o zagrożeniu ze strony NATO. Jednocześnie kontynuowały...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1676

5 sierpnia 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Czechy wzmacniają obecność gospodarczą w Serbii

Pod koniec lipca 2026 r. oficjalną wizytę w Serbii złożyła delegacja złożona z przedstawicieli czeskich władz i biznesu, której przewodniczył premier Republiki Czeskiej Andrej Babiš. W podróży do Belgradu premierowi Czech towarzyszyli m.in. wicepremier i minister przemysłu i handlu Karel Havlíček oraz przedstawiciele czeskich przedsiębiorstw. Babiš spotkał się...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1675

4 sierpnia 2026

Spasimir Domaradzki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Bułgaria: nowelizacja Kodeksu wyborczego

Wybory pozostają piętą achillesową bułgarskiej demokracji, a Kodeks wyborczy należy do najczęściej nowelizowanych aktów prawnych. Uchwalone obecnie zmiany, obejmujące m.in. przywrócenie głosowania z wykorzystaniem urządzeń elektronicznych, ograniczenie liczby głosów oddawanych do mobilnej urny wyborczej oraz zniesienie ograniczeń dotyczących tworzenia...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1674

3 sierpnia 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Wpływ niskiego poziomu Dunaju na wytwarzanie energii elektrycznej w Europie

Pod koniec lipca 2026 r. rekordowo niski poziom Dunaju, upały i susza ograniczyły funkcjonowanie elektrowni w Europie Środkowej i Południowo-Wschodniej. Kryzys pokazał, że nawet stabilne źródła energii, w tym elektrownie jądrowe, są podatne na skutki ekstremalnych zjawisk pogodowych oraz ograniczoną dostępność wody wykorzystywanej do chłodzenia. W...

Więcej →

Zespół Wschodni

IEŚ Brief 12

31 lipca 2026

Jakub Olchowski - Zespół Wschodni

Zełenski w Lublinie – pragmatyzm między historią a bezpieczeństwem

29 lipca 2026 r. w Lublinie odbyły się robocze konsultacje premiera Polski Donalda Tuska i prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego. Według komunikatów rozmowy koncentrowały się przede wszystkim na kwestiach bezpieczeństwa, tj. współpracy wojskowo-przemysłowej, zwłaszcza w kontekście wizyty Zełenskiego w Waszyngtonie (28 lipca) oraz dalszego zaangażowania USA,...

Więcej →