Wydawca: Instytut Europy Środkowej
ISSN: 2657-6996
  • Grzegorz Gil
  • Anton Saifullayeu
  • Agnieszka Zajdel
  • Spasimir Domaradzki
  • Aleksandra Kuczyńska-Zonik
  • Damian Szacawa
  • Agata Tatarenko

Komentarze IEŚ

Komentarze IEŚ 1721
15 października 2026

Mołdawia przygotowana do zimy: zabezpieczone dostawy gazu ziemnego przy rosnącej presji cenowej

Mołdawia wchodzi w sezon zimowy 2026/2027 z zabezpieczonymi dostawami gazu ziemnego dla odbiorców indywidualnych, ale przy wyraźnie wyższych kosztach zakupu. Państwowa spółka energetyczna Energocom zakontraktowała z wyprzedzeniem ilość gazu ziemnego odpowiadającą prognozowanemu zapotrzebowaniu na surowiec w okresie od października 2026 r. do marca 2027 r....

Więcej →
Komentarze IEŚ 1720
14 października 2026

Widmo nowego „kryzysu zbożowego” w Ukrainie i jego konsekwencje

Blokada swobodnej żeglugi na Morzu Czarnym przekształciła prognozowaną nadpodaż ukraińskich płodów rolnych w krytyczny problem logistyczny. W połączeniu z deficytem pojemności magazynowych oraz spadkiem cen skupu wewnątrz Ukrainy, sytuacja ta zmusza tamtejszych producentów rolnych do sprzedaży produktów poniżej kosztów wytworzenia. Kryzys pogłębia...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1719
13 października 2026

Wybory samorządowe i senackie w Republice Czeskiej

W dniach 9-10 października 2026 r. w Republice Czeskiej odbyły się wybory samorządowe oraz pierwsza tura częściowych wyborów do Senatu. Obywatele Republiki Czeskiej zdecydowali o składzie władz lokalnych na kolejne cztery lata, a także rozpoczęli proces wyłaniania jednej trzeciej składu izby wyższej parlamentu. W wyborach samorządowych tradycyjnie dominowały...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1718
9 października 2026

Wzrost cen paliw w Europie Środkowej: jak reagują Austria, Czechy, Słowacja i Węgry

Wzrost cen paliw ponownie wystawia na próbę politykę gospodarczą państw Europy Środkowej. We wrześniu i październiku 2026 r. wzrost ten, napędzany napięciami geopolitycznymi na Bliskim Wschodzie, a dodatkowo wzmacniany przez ograniczoną dostępność produktów rafineryjnych (brak paliw z Rosji na międzynarodowym rynku), niski poziom zapasów i przestoje kilku...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1717
8 października 2026

Bośnia i Hercegowina: bez znaczących zmian po wyborach powszechnych

Wstępne wyniki wyborów w Bośni i Hercegowinie nie wskazują na zasadniczą zmianę układu politycznego, lecz raczej na utrwalenie istniejących podziałów społeczno-politycznych. Ugrupowania odwołujące się do interesów poszczególnych wspólnot narodowych nadal odgrywają kluczową rolę w polityce państwa. Kampania wyborcza po raz kolejny pokazała, że mobilizacja...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1716
7 października 2026

Węgierska ofensywa dyplomatyczna na forum ONZ

81. sesja Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych stanowiła forum intensywnych działań dyplomatycznych zarówno ze strony prezydenta Węgier Andrása Baki, jak i wicepremier oraz minister spraw zagranicznych Anity Orbán. Węgierska delegacja odbyła m.in. ponad 25 spotkań dwu- i wielostronnych w ciągu pięciu dni, a wymiernym efektem pobytu w Nowym Jorku...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1715
6 października 2026

Czarnogóra: trzecia próba odwołania Andriji Mandicia i narastający kryzys parlamentarny

Trzecia próba odwołania Andriji Mandicia z funkcji przewodniczącego parlamentu Czarnogóry, podjęta 24 września, nie przyniosła rozstrzygnięcia z powodu braku kworum. Powtarzający się spór wskazuje, że konflikt ten wykracza poza kwestię personalną i obejmuje także sposób funkcjonowania parlamentu, przejrzystość procedur oraz relacje między większością a...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1714
5 października 2026

Wybory parlamentarne na Łotwie: społeczeństwo głosuje za zmianą

Wybory do 15. Saeimy, przeprowadzone 3 października 2026 r., przyniosły wyraźne przetasowanie na łotewskiej scenie politycznej. O poparcie wyborców rywalizowało 14 partii lub sojuszy politycznych. Zdecydowane zwycięstwo odniosła centroprawicowa Zjednoczona Lista (AS), ugrupowanie dotychczasowego premiera Andrisa Kulbergsa, uzyskując ponad jedną trzecią głosów. Jest to...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1713
2 października 2026

Dekolonizacja pamięci i tożsamości politycznej w Kazachstanie

15 marca 2026 r. w referendum konstytucyjnym mieszkańcy Kazachstanu opowiedzieli się za nową ustawą zasadniczą, która od 1 lipca 2026 r. obniżyła status języka rosyjskiego z formuły „na równych prawach” do „używanego obok” kazachskiego. Jest to kolejny etap procesu dekolonizacji pamięci oraz budowania podmiotowości państwowej i narodowej, rozpoczętego po...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1712
2 października 2026

Prezydent Pellegrini na forum ONZ: Ukraina, reformy i sztuczna inteligencja

Wystąpienie prezydenta Słowacji Petera Pellegriniego z 23 września 2026 r. podczas 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ było okazją do przedstawienia najważniejszych elementów stanowiska Słowacji wobec współczesnych wyzwań międzynarodowych. Najwięcej uwagi prezydent poświęcił wojnie rosyjsko-ukraińskiej, łącząc postulat dyplomatycznego zakończenia konfliktu z...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1711
1 października 2026

„Z nami Bóg” – wykorzystanie przez Rosję relikwii i ikon w wojnie przeciwko Ukrainie

Od początku pełnoskalowej wojny z Ukrainą władze Rosji oraz Patriarchat Moskiewski systematycznie przekształcają prawosławne sacrum w narzędzie prowadzenia wojny. Masowe wysyłanie na front kopii ikon i relikwii świętych przestało pełnić wyłącznie funkcję wsparcia duchowego, a stało się zinstytucjonalizowanym mechanizmem legitymizacji wojny. Kreml i Cerkiew...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1710
1 października 2026

Państwa Europy Południowo-Wschodniej na debacie generalnej 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ

Debata generalna 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ stała się dla państw Europy Południowo-Wschodniej przestrzenią do zasygnalizowania najważniejszych wyzwań i problemów we współczesnych stosunkach międzynarodowych. Szeroki wachlarz kwestii podnoszonych przez przywódców państw pokazuje, jak odmiennie postrzegają one dynamikę międzynarodową. Jednocześnie...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1709
30 września 2026

„Kolejna Specjalna Operacja Wojskowa”. Groźby Rosji wobec Litwy i próba dyskredytowania stosunków polsko-litewskich

25 września 2026 r. rosyjska państwowa agencja RIA Nowosti opublikowała na swojej stronie głównej felieton Aleksandra Nosowicza pod tytułem „Rosję czeka kolejna Specjalna Operacja Wojskowa. Będzie bardzo krótka”[1]. Autor sugerował w nim potrzebę uderzenia rakietowego na Litwę. Po kilku godzinach redakcja usunęła tekst jako niezgodny z polityką państwową...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1708
30 września 2026

Rosyjska presja na Europę. Między sabotażem a dezinformacją

Rosyjskie działania wobec Europy coraz wyraźniej wykraczają poza pojedyncze akty sabotażu, cyberataki czy operacje dezinformacyjne. Ich znaczenie wynika z łączenia różnych instrumentów w ramach szerszej strategii osłabiania Zachodu i ograniczania jego wsparcia dla Ukrainy. Działania państw europejskich pozostają jednak w dużej mierze reaktywne – inicjatywa jest po...

Więcej →
IEŚ Brief 21
29 września 2026

Stanowisko państw bałtyckich podczas 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku

Podczas odbywającej się w dniach 22-28 września 2026 r. debaty generalnej 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ (ZO ONZ) w Nowym Jorku światowi przywódcy dyskutowali o pokoju i bezpieczeństwie, zrównoważonym rozwoju oraz wyzwaniach współczesnego świata. Państwa bałtyckie reprezentowali prezydenci Litwy (Gitanas Nausėda), Łotwy (Edgars Rinkēvičs) oraz Estonii (Alar...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1707
29 września 2026

Republika Czeska wobec transformacji porządku międzynarodowego. Stanowisko prezydenta Petra Pavla na 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ

Występując 23 września 2026 r. podczas sesji Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych, prezydent Petr Pavel odniósł się do przemian zachodzących we współczesnym porządku międzynarodowym. Prezydent Republiki Czeskiej podkreślił, że zmiany w globalnym układzie sił są nieuniknione, przy czym powinny one przebiegać w ramach zasad prawa...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1706
28 września 2026

Edukacja wobec dezinformacji w Republice Czeskiej

W czeskim systemie edukacji kompetencje związane z oceną informacji są stopniowo włączane do różnych obszarów nauczania i uzupełniane przez rozbudowany ekosystem organizacji społecznych. W efekcie uczeń ma przede wszystkim nauczyć się samodzielnie oceniać źródła, rozpoznawać mechanizmy manipulacji i rozumieć środowisko cyfrowe. Problemem pozostaje jednak...

Więcej →
IEŚ Brief 20
25 września 2026

Bułgaria: początek kampanii przed wyborami prezydenckimi

25 października 2026 r. odbędą się wybory prezydenckie w Bułgarii. Główna oś rywalizacji będzie przebiegała między obecnie urzędującą prezydent Ilianą Jotową a kandydatem środowisk reformatorskich Andrejem Gjurowem. Tradycyjne i największe partie – GERB oraz DPS – nie wystawiły swoich kandydatów. 25 września oficjalnie rozpoczyna się kampania przed...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1705
24 września 2026

Domy Rosyjskie na Globalnym Południu – rosyjska infrastruktura wpływu

8 września 2026 r. szef Rossotrudniczestwa Igor Czajka podpisał porozumienia o utworzeniu jedenastu nowych partnerskich Domów Rosyjskich, rozszerzając globalną sieć placówek do trzydziestu sześciu. Tydzień wcześniej, 1 września 2026 r., władze Niemiec ogłosiły wypowiedzenie umowy regulującej działalność Domu Rosyjskiego w Berlinie – z terminem opuszczenia...

Więcej →
IEŚ Brief 19
23 września 2026

Rumunia: kolejna próba wyjścia z kryzysu rządowego

Prezydent Rumunii Nicușor Dan powierzył misję utworzenia rządu Siegfriedowi Mureșanowi z Partii Narodowo-Liberalnej (Partidul Național Liberal, PNL). Jest to trzeci kandydat na premiera w czasie trwającego sześć miesięcy kryzysu rządowego. Jeśli Mureșan nie zdobędzie większości głosów w parlamencie, prezydent będzie miał prawo skrócenia jego kadencji i...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1704
22 września 2026

„Tempowanie” AI. Europa Środkowa wobec sporu o tempo rozwoju sztucznej inteligencji

W orędziu o stanie Unii Europejskiej z 16 września 2026 r. przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen poparła postulat spowolnienia prac nad najbardziej zaawansowanymi modelami sztucznej inteligencji (AI). Deklaracja wpisuje się w obecny zwrot w globalnej debacie: apel o „tempowanie”, czyli stopniowe budowanie mechanizmów kontroli tempa rozwoju, płynie od...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1703
18 września 2026

Rosyjska eskalacja wobec NATO – cele i mechanizmy kampanii

W ostatnich tygodniach Rosja przeprowadziła szereg działań mających na celu dalszą eskalację w relacjach z Sojuszem Północnoatlantyckim. Spełniały one zarówno funkcje polityczne, jak i stricte wojskowe. Obejmowały m.in. akty sabotażu, operacje kognitywne i charakterystyczną dla Rosji presję z wykorzystaniem instrumentarium zbrojnego. Działania te podporządkowane...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1702
17 września 2026

Zwiększenie obecności gospodarczej Republiki Czeskiej w Ukrainie

Minister przemysłu i handlu Republiki Czeskiej Karel Havlíček (ANO) zapowiedział organizację dużej misji gospodarczej na Ukrainę. Inicjatywa ta jest odpowiedzią na rosnące zainteresowanie czeskich przedsiębiorstw ukraińskim rynkiem oraz postulaty środowisk gospodarczych dotyczące większego wsparcia państwa dla czesko-ukraińskiej współpracy gospodarczej....

Więcej →
Komentarze IEŚ 1701
16 września 2026

Sprawiedliwa kartografia: rezolucja ONZ w sprawie nowej mapy świata

4 września 2026 r. 164 państwa poparły projekt rezolucji Organizacji Narodów Zjednoczonych zatytułowany „Poprawić mapę”: przywracanie równowagi w globalnym przedstawieniu kartograficznym oraz promowanie sprawiedliwej reprezentacji regionów świata, ze szczególnym uwzględnieniem Afryki. Jego celem było stworzenie mapy, która dokładniej odzwierciedlałaby...

Więcej →
Komentarze IEŚ 1700
15 września 2026

Polityczne echa pogrzebu Ratka Mladicia

27 sierpnia 2026 r. w Hadze zmarł Ratko Mladić, dowódca Armii Republiki Serbskiej, skazany na karę dożywocia za ludobójstwo przez Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii. Jego ciało sprowadzono do Serbii, a w pogrzebie wzięły udział tysiące zwolenników, dla których Mladić nie jest zbrodniarzem wojennym, lecz bohaterem. Pogrzeb Mladicia, w którym...

Więcej →
Informacje z kraju i świata