Komentarze IEŚ | Instytut Europy Środkowej

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1603

30 kwietnia 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Symboliczne wymiary przetasowań powyborczych na Węgrzech

Akcentowanie znaczenia symboli węgierskiej państwowości w polityce, zwiększona reprezentacja kobiet w Zgromadzeniu Narodowym, otwarcie na współpracę z dziennikarzami i utworzenie dodatkowych komisji parlamentarnych – to zapowiedzi nowej jakości w węgierskiej polityce. Zmiany zadeklarował Péter Magyar, przyszły premier i jednocześnie lider partii Szacunek i Wolność...

Więcej →

Zespół Wschodni

IEŚ Brief 3

29 kwietnia 2026

Andrzej Szabaciuk - Zespół Wschodni

Uwolnienie Andrzeja Poczobuta z białoruskiego więzienia

28 kwietnia 2026 r. z białoruskiego więzienia uwolniony został Andrzej Poczobut, jeden z liderów polskiej mniejszości w Białorusi. Wydarzenie to jest zwieńczeniem wieloletnich zabiegów dyplomatycznych Polski, mających na celu oswobodzenie tego znanego polskiego i białoruskiego dziennikarza oraz działacza społecznego, przetrzymywanego przez reżim Alaksandra...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1602

29 kwietnia 2026

Aida Topić - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Od wyników wyborów do niepewności politycznej: tworzenie koalicji po wyborach w Słowenii w 2026 roku

Wybory parlamentarne w Słowenii w 2026 r. nie wyłoniły jednoznacznego zwycięzcy, otwierając tym samym przestrzeń dla złożonych negocjacji koalicyjnych. Niewielka różnica między dwiema głównymi partiami, Svobodą i SDS, w połączeniu z ich znaczącymi różnicami ideologicznymi, ogranicza możliwe opcje koalicyjne i przyczynia się do zwiększonej niepewności...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 2

28 kwietnia 2026

Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Rumunia: rozpad koalicji rządzącej

Partia Socjaldemokratyczna (Partidul Social Democrat, PSD) opuściła koalicję rządzącą i zapowiedziała złożenie wniosku o wotum nieufności wobec rządu. Zostanie on przygotowany we współpracy z opozycyjnym Związkiem Jedności Rumunów (Alianța pentru Unirea Românilor, AUR). Głosowanie nad wotum nieufności odbędzie się 5 maja 2026 r. 20 kwietnia 2026 r. PSD...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1601

28 kwietnia 2026

Jędrzej Piekara - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Ustawa nr 1181659-8. Instytucjonalizacja pretekstu zbrojnej interwencji Kremla

19 marca 2026 r. Ministerstwo Obrony Federacji Rosyjskiej wniosło do Dumy Państwowej projekt ustawy nr 1181659-8 „O zmianie artykułu 6 ustawy federalnej o obywatelstwie Federacji Rosyjskiej i artykułu 10 ustawy federalnej o obronie”. 14 kwietnia 2026 r. izba niższa parlamentu przyjęła go w pierwszym czytaniu bez żadnego głosu sprzeciwu czy wstrzymującego się....

Więcej →

Zespół Bałtycki, Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1600

24 kwietnia 2026

Aleksandra Kuczyńska-Zonik | Jędrzej Piekara - Zespół Bałtycki, Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Rosyjska dezinformacja w państwach bałtyckich nadal aktualna – casus republik separatystycznych

Historyczne doświadczenia państw bałtyckich związane z ruchami autonomicznymi mniejszości narodowych po rozpadzie ZSRR tworzą podatny grunt dla obecnych operacji informacyjnych. Współczesna propaganda rosyjska próbuje rekonstruować i aktualizować dawne napięcia, nadając im pozór ciągłości. W ten sposób odległe historycznie wydarzenia wykorzystywane są jako...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1599

24 kwietnia 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IV Szczyt Albańskiej Diaspory: polityczne gesty bez konkretnych decyzji

W dniach 13-15 kwietnia 2026 r. w Tiranie odbył się z inicjatywy premiera Ediego Ramy IV Szczyt Albańskiej Diaspory, zorganizowany przez albańskie Ministerstwo ds. Europy i Spraw Zagranicznych, mający na celu wzmocnienie współpracy i więzi między Albanią a jej społecznościami za granicą. Czwarty Szczyt Albańskiej Diaspory (Samiti IV i Diasporës Shqiptare)[1],...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1598

23 kwietnia 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Odbudowa zapasów gazu ziemnego w Europie Środkowej w trudnych uwarunkowaniach geopolitycznych

Odbudowa zapasów gazu ziemnego w Europie w 2026 r. odbywa się w warunkach podwyższonej niepewności, wynikającej z jednoczesnych zaburzeń dostępności gazu ziemnego w formie skroplonej (LNG) oraz napięć geopolitycznych na Bliskim Wschodzie. Niski poziom wypełnienia pojemności magazynowych po sezonie zimowym (ok. 29%) zwiększa skalę wyzwania, a niekorzystne sygnały...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1597

22 kwietnia 2026

Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Dwie prędkości. Adopcja AI w transporcie Polski i Litwy na tle Europy Środkowej

Sektor transportu należy do tych, w których argumenty za wdrożeniem sztucznej inteligencji są wyjątkowo przekonujące: ogromne ilości danych operacyjnych, niskie marże i silna presja konkurencyjna sprawiają, że nawet niewielka poprawa efektywności przekłada się bezpośrednio na wyniki przedsiębiorstw. Tymczasem zdecydowana większość firm transportowych w Europie...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1596

21 kwietnia 2026

Agata Tatarenko - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Polityka pamięci jako narzędzie władzy na Węgrzech

W ostatnich latach na Węgrzech doszło do wyraźnej centralizacji polityki pamięci. Poprzez kontrolę nad instytucjami badawczymi, muzeami oraz narracją historyczną w przestrzeni publicznej państwo uzyskało dominującą pozycję w kształtowaniu obrazu przeszłości. Proces ten wpływał nie tylko na sposób interpretacji przeszłości, lecz także na funkcjonowanie debaty...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1595

21 kwietnia 2026

Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Reżim hybrydowy? Mołdawia obniża pozycję w rankingu demokracji

Democracy Index zmienił klasyfikację Mołdawii – państwo, uznawane w ostatnich latach za „wadliwą demokrację”, zostało zaliczone do grupy „reżimów hybrydowych”. Jest to pokłosie działań będących odpowiedzią na rosyjską ingerencję w proces wyborczy w 2025 r. Zmiana ta nie wpłynie istotnie na relacje z zachodnimi partnerami. Władze Mołdawii muszą jednak...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 1

20 kwietnia 2026

Spasimir Domaradzki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Zdecydowane zwycięstwo Postępowej Bułgarii

19 kwietnia 2026 r. w Bułgarii odbyły się ósme (od kwietnia 2021 r.) przedterminowe wybory parlamentarne. Według niepełnych wyników Centralnej Komisji Wyborczej (dane z godz. 9.00 obejmujące 91,68% głosów) najlepszy rezultat uzyskała partia Postępowa Bułgaria, która zdobyła ok. 45% głosów. O drugi wynik rywalizują GERB-SDS Bojko Borisowa oraz koalicja partii...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1594

20 kwietnia 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Wygrana partii TISZA i potencjalna zmiana polityki energetycznej Węgier

Wygrana partii TISZA (Tisztelet és Szabadság Párt) w wyborach parlamentarnych na Węgrzech w 2026 r. może zainicjować korektę polityki energetycznej państwa, która w ostatnich latach opierała się na zależności od dostaw rosyjskich surowców (ropa naftowa i gaz ziemny) oraz na współpracy jądrowej w ramach projektu Paks II. Skala i tempo ewentualnych zmian będą...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1593

17 kwietnia 2026

Jędrzej Piekara - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Zachód – organizacja niepożądana w Rosji

10 kwietnia 2026 r. Prokuratura Generalna Federacji Rosyjskiej wpisała Uniwersytet Stanforda na listę „organizacji niepożądanych”. Dziesięć dni wcześniej, 31 marca, ten sam los spotkał Uniwersytet Tuftsa wraz z jego prestiżową Fletcher School of Law and Diplomacy. Obie decyzje są zwieńczeniem procesu eliminowania zachodnich instytucji akademickich z rosyjskiej...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1592

17 kwietnia 2026

Jędrzej Jander - Zespół Wschodni

Rosja: uderzenie w VPN jako kolejny krok w budowie „suwerennego Internetu”

W marcu i kwietniu 2026 r. władze Federacji Rosyjskiej zainicjowały nowy etap działań wymierzonych w usługi VPN[1], stanowiące kluczowe narzędzie omijania cenzury i uzyskiwania dostępu do domen internetowych zablokowanych w standardowym trybie połączenia. Dotychczasowa strategia państwa opierała się przede wszystkim na blokowaniu VPN na poziomie infrastruktury...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1591

16 kwietnia 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Wyzwania dla nowego rządu Węgier

Oficjalne wyniki wyborów parlamentarnych na Węgrzech z 12 kwietnia 2026 r. mają zostać ogłoszone najpóźniej do 4 maja. Zgodnie z ustawą zasadniczą, prezydent zwołuje sesję inauguracyjną nowego parlamentu w ciągu trzydziestu dni od wyborów. Rząd Pétera Magyara – lidera partii Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) – który ma powstać,...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1590

16 kwietnia 2026

Bartłomiej Krzysztan - Zespół Wschodni

Paszinian jedzie do Moskwy. Relacje rosyjsko-armeńskie w przededniu wyborów

1 kwietnia 2026 r. premier Armenii Nikol Paszinian odbył oficjalną wizytę w Moskwie. Wizyta robocza, której agenda obejmowała głównie sprawy bieżące – porozumienia dotyczące rekonstrukcji infrastruktury oraz przyszłości energetycznej kaukaskiej republiki – jest również probierzem relacji armeńsko-rosyjskich w dłuższej perspektywie. Ekonomia,...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1589

15 kwietnia 2026

Jędrzej Piekara - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

„Polska rusofobia” i Katyń: wystawa RVIO przy Memoriale Katyńskim

W dniach 9-10 kwietnia 2026 r. Rosyjskie Towarzystwo Wojskowo-Historyczne (RVIO) otworzyło plenerową wystawę zatytułowaną „Dziesięć wieków polskiej rusofobii”. Ekspozycję ulokowano na terenie Państwowego Kompleksu Memorialnego „Katyń” w obwodzie smoleńskim – w bezpośrednim sąsiedztwie polskiego cmentarza wojennego, gdzie spoczywają ofiary sowieckich...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1588

14 kwietnia 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Macedonia Północna: protesty albańskich studentów prawa

Grupa macedońskich studentów prawa domaga się możliwości składania egzaminu prawniczego w języku albańskim. Obecnie jest to możliwe jedynie w języku macedońskim. Studenci powołują się na konstytucję państwa oraz ustawę o użyciu języków, przyjętą w 2018 r. W odpowiedzi na postulat premier Hristijan Mickoski zapowiada powołanie specjalnej grupy ekspertów....

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze Brief IEŚ 1587

13 kwietnia 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Alternacja władzy politycznej na Węgrzech

Nieoficjalne wciąż wyniki wyborów parlamentarnych z 12 kwietnia wskazują na bezprecedensowe zwycięstwo partii Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) nad dotychczasową koalicją rządzącą. Przyczyn wyborczej porażki Fidesz-KDNP upatrywać można w skutecznej komunikacji politycznej oraz trafnej diagnozie problemów społecznych ze strony opozycyjnej – jak...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1586

13 kwietnia 2026

Damian Szacawa - Zespół Bałtycki

Dania po wyborach parlamentarnych: pat koalicyjny i fragmentacja sceny politycznej

Przedterminowe wybory parlamentarne w Danii z 24 marca 2026 r. nie przyniosły czytelnego rozstrzygnięcia. Socjaldemokraci uzyskali najwyższy wynik (21,8% głosów), lecz paradoksalnie ponieśli jednocześnie historyczną porażkę, osiągając najgorszy rezultat od 1903 r. Ani blok lewicowy (84 mandaty), ani prawicowy (77 mandatów) nie przekroczył progu 90 mandatów...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1585

10 kwietnia 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Polityczna ofensywna premiera Węgier na finiszu kampanii wyborczej

Organizacja konwencji populistycznej prawicy z frakcji Patrioci dla Europy, konferencji środowisk konserwatywnych CPAC oraz wizyta na Węgrzech amerykańskiego wiceprezydenta stanowią elementy budowania międzynarodowej pozycji przez Viktora Orbána, a przede wszystkim służą mobilizacji bazy wyborczej przed zaplanowanymi na 12 kwietnia wyborami parlamentarnymi. Sondaże...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1584

10 kwietnia 2026

Agata Tatarenko - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Oblicza rosyjskich działań w Europie Środkowej: między dezinformacją a wywiadem

Afera wokół portalu Voice of Europe pokazała, że rosyjskie operacje wpływu wchodzą w Europie w nową fazę. Coraz częściej przybierają formę skoordynowanych działań, łączących propagandę, dezinformację, wsparcie finansowe i bezpośrednią ingerencję w procesy polityczne. Potwierdza to szereg innych operacji dezinformacyjnych ujawnionych przez czeskie służby, a...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1583

9 kwietnia 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Planowane zmiany w polityce migracyjnej Republiki Czeskiej

Koalicyjny rząd Republiki Czeskiej pod przewodnictwem premiera Andreja Babiša w marcu 2026 r. zatwierdził projekt nowej ustawy regulującej wjazd i pobyt cudzoziemców, której głównym celem jest systemowa modernizacja zarządzania migracją na poziomie administracyjnym. Proponowane rozwiązania stanowią odpowiedź na dotychczasową fragmentaryczność regulacji prawnych,...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1582

8 kwietnia 2026

Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Skokowy wzrost adopcji AI w UE – czy Europa Środkowa nadąża za zmianą?

Najnowsze dane Eurostatu przynoszą wyraźny sygnał: adopcja sztucznej inteligencji w przedsiębiorstwach państw Unii Europejskiej wyraźnie przyspiesza. W 2025 r. średnio 20% firm korzystało z technologii AI – to wzrost o 6,5 punktu procentowego w ciągu zaledwie jednego roku. Za tym zagregowanym wynikiem kryją się jednak głębokie dysproporcje: wiele państw Europy...

Więcej →