Komentarze IEŚ | Instytut Europy Środkowej

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1640

16 czerwca 2026

Bartłomiej Krzysztan - Zespół Wschodni

Armenia po wyborach: zmiana strategiczna i perspektywa dla pokoju

Wybory w Armenii najczęściej przedstawione są w kontekście międzynarodowym jako rywalizacja prozachodniej władzy oraz prorosyjskiej opozycji. Analogicznie – dwuwymiarowo – interpretowane są możliwości rekonstrukcji architektury bezpieczeństwa i długofalowa geostrategia państwa. Niemniej perspektywa dalszej zmiany regionalnej jest znacznie bardziej skomplikowana....

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1639

12 czerwca 2026

Agata Tatarenko - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Trianon po zmianie władzy: obchody Dnia Jedności Narodowej na Węgrzech w 2026 r.

Pierwsze obchody Dnia Jedności Narodowej po zmianie władzy na Węgrzech pokazały, że Trianon pozostaje ponadpartyjnym fundamentem węgierskiej tożsamości politycznej. Wystąpienie premiera Pétera Magyara potwierdziło ciągłość podstawowych elementów tej narracji, jednocześnie wskazując na próbę zmiany sposobu jej wykorzystania. Pamięć o Trianon ma dziś służyć...

Więcej →

Zespół Bałtycki

IEŚ Brief 7

11 czerwca 2026

Damian Szacawa - Zespół Bałtycki

Spotkanie ministerialne RPMB w Sopocie: RPMB jako forum bezpieczeństwa regionalnego

Na zaproszenie wicepremiera i ministra spraw zagranicznych RP Radosława Sikorskiego w dniach 28-29 maja 2026 r. w Sopocie obradowała 23. sesja ministerialna Rady Państw Morza Bałtyckiego (RPMB). Przedstawiciele dziesięciu państw członkowskich oraz Komisji Europejskiej przyjęli Deklarację sopocką. Dokument koncentruje się na bezpieczeństwie regionalnym, wsparciu Ukrainy...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1638

10 czerwca 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Republika Czeska: szczyt NATO w Ankarze w cieniu konfliktu rządu z prezydentem

Spór między prezydentem Petrem Pavlem a rządem premiera Andreja Babiša o udział głowy państwa w szczycie NATO zaplanowanym na 7-8 lipca w Ankarze jest kolejnym przejawem pogłębiającego się konfliktu na szczycie władzy w Republice Czeskiej. Choć formalnie punktem spornym jest skład czeskiej delegacji, w rzeczywistości odzwierciedla on szerszy konflikt, dotyczący...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 6

9 czerwca 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Kosowo po przedterminowych wyborach parlamentarnych: kolejne zwycięstwo ugrupowania rządzącego

7 czerwca w Kosowie odbyły się kolejne przedterminowe wybory parlamentarne – trzecie w ciągu zaledwie 18 miesięcy. Największe poparcie ponownie uzyskało rządzące ugrupowanie Ruch „Samostanowienie!” (Lëvizja VETËVENDOSJE!, LVV), jednak jego wynik wyborczy okazał się gorszy w porównaniu z poprzednimi wyborami. Jednocześnie niska frekwencja wyborcza może być...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1637

8 czerwca 2026

Bartłomiej Krzysztan - Zespół Wschodni

Wybory w Armenii. Kontynuacja rządów Nikola Pasziniana

W niedzielę, 7 czerwca, w Armenii odbyły się wybory parlamentarne. Po raz trzeci z rzędu zwycięstwo odniosła partia premiera Nikola Pasziniana – Umowa Społeczna. Wynik ten najprawdopodobniej oznacza kontynuację kursu politycznego przyjętego przez Armenię w ostatnich latach, zarówno w polityce zagranicznej, jak też krajowej. Niemniej wyniki potwierdzają głęboką...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1636

8 czerwca 2026

Jędrzej Piekara - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

SPIEF-2026: rusofuturyzm i próba prowadzenia „pragmatycznego dialogu”

Dwudziesta dziewiąta edycja Petersburskiego Międzynarodowego Forum Ekonomicznego (3-6 czerwca 2026 r.) zakończyła się deklaracją 1084 porozumień o wartości 6,642 bln rubli i udziałem przedstawicieli 142 państw. Forum, obradujące pod hasłem „Pragmatyczny dialog – droga do stabilnej przyszłości”, swoim charakterem wykracza poza wymiar gospodarczy – jest...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1635

5 czerwca 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Odbudowa debaty publicznej na Węgrzech

Przywrócenie standardów deliberatywnej demokracji to jedna z linii narracyjnych kampanii wyborczej partii Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA), która w wyborach parlamentarnych 12 kwietnia 2026 r. uzyskała większość konstytucyjną umożliwiającą sanację systemu politycznego na Węgrzech. Instytucjonalną emanacją tego postulatu jest powołanie...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1634

4 czerwca 2026

Anton Saifullayeu - Zespół Wschodni

Polityka Białorusi. Przegląd informacyjno-analityczny (maj 2026)

Tekst powstał we współpracy z iSANS Kwestie bezpieczeństwa, ćwiczenia wojskowe Reżim ocenia sytuację bezpieczeństwa regionalnego jako stabilnie napiętą i rozwijającą się w negatywnym kierunku. Do obecnych czynników napięcianależą kwestia nuklearna, wzrost liczby niekontrolowanych lotów BSP, pogorszenie relacji Mińska z Kijowem oraz sytuacja graniczna....

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1633

3 czerwca 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Republika Czeska: nierozwiązany problem konfliktu interesów premiera

Kilka miesięcy po objęciu funkcji premiera przez Andreja Babiša kwestia dotyczącego go konfliktu interesów ponownie znalazła się w centrum debaty politycznej w Republice Czeskiej oraz zainteresowania instytucji Unii Europejskiej. Warunkiem nominacji lidera ANO na stanowisko szefa rządu było przedstawienie nowego modelu zarządzania holdingiem Agrofert. Ujawnione...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1632

2 czerwca 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Działania Czech w kierunku wzmocnienia bezpieczeństwa paliwowego państwa

Czeski sektor naftowy w ostatnich latach znalazł się pod silną presją geopolityczną i infrastrukturalną, co skłoniło rząd do działań na rzecz wzmocnienia bezpieczeństwa paliwowego. Podjęte działania koncentrowały się na odejściu od rosyjskiej ropy naftowej, dywersyfikacji dostaw, rozbudowie infrastruktury przesyłowej oraz większej roli państwa w zarządzaniu...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1631

1 czerwca 2026

Jędrzej Piekara - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Pekiński szczyt 20 maja 2026 r. – wymiar historyczny i geopolityczny

20 maja 2026 r. w Pekinie Władimir Putin i Xi Jinping sygnowali dwa dokumenty programowe: Wspólne oświadczenie Federacji Rosyjskiej i Chińskiej Republiki Ludowej o dalszym umacnianiu wszechstronnego partnerstwa i strategicznego współdziałania oraz odrębną, liczącą niemal 50 stron, Wspólną deklarację o budowie ładu wielobiegunowego i nowego typu stosunków...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1630

29 maja 2026

Spasimir Domaradzki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Bułgaria: polityka zagraniczna pierwszych tygodni funkcjonowania rządu Radewa

Po dwóch tygodniach sprawowania władzy przez rząd Rumena Radewa można dostrzec zarys nowej bułgarskiej polityki zagranicznej. Zauważalne jest deprecjonowanie współpracy w formatach regionalnych (takich jak B9 czy Inicjatywa Trójmorza) przy neutralnej postawie wobec działań Federacji Rosyjskiej w Ukrainie. Nowe władze oczekują spełnienia przez Macedonię Północną...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1629

29 maja 2026

Bartłomiej Krzysztan | Jakub Olchowski - Zespół Wschodni

Nowe otwarcie? Relacje gruzińsko-ukraińskie

Relacje gruzińsko-ukraińskie pozostają napięte od początku pełnoskalowej wojny w Ukrainie w konsekwencji ambiwalentnej postawy Tbilisi wobec rosyjskiej agresji. Na początku maja 2026 r. nawiązany został dialog bilateralny, jednak perspektywa normalizacji pozostaje odległa. Rozmowy gruzińsko-ukraińskie. W pierwszych dniach maja 2026 r. w trakcie szczytu Europejskiej...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1628

28 maja 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Między pojednaniem a konfliktem pamięci. Zjazd Niemców sudeckich w Brnie

W dniach 21-25 maja w Brnie pod hasłem „Życie jest spotykaniem” odbył się 76. zjazd Związku Wypędzonych Niemców Sudeckich, który po raz pierwszy w powojennej historii zorganizowany został na terytorium Republiki Czeskiej. Wydarzenie poruszyło jedną z najbardziej wrażliwych kwestii w relacjach czesko-niemieckich. Podczas gdy organizatorzy podkreślali znaczenie...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1627

28 maja 2026

Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Eesti.ai – kolejny etap estońskiej transformacji cyfrowej

Estonia uruchomiła w 2026 r. Eesti.ai – program, w którym adopcja sztucznej inteligencji traktowana jest jako instrument polityki gospodarczej. Deklarowany cel jest ambitny: podwojenie wydajności pracy do 2035 r. oraz wzrost PKB o 50% w ciągu dziesięciu lat. Zatwierdzona pula piętnastu projektów flagowych operacjonalizuje tę ambicję, otwierając zarazem szereg pytań...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1626

27 maja 2026

Agata Tatarenko - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Grupa Wyszehradzka: od współpracy politycznej do współpracy sektorowej

Pełnoskalowa agresja Rosji na Ukrainę ujawniła strategiczne różnice pomiędzy państwami V4, wpływając na ograniczenie wspólnej agendy politycznej oraz zmianę charakteru regionalnej współpracy. Jednocześnie kolejne prezydencje państw członkowskich pokazały, że mimo utrzymujących się podziałów, format wyszehradzki nadal pozostaje instrumentem współpracy...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1625

26 maja 2026

Jakub Bornio - Zespół Bałtycki

USA podejmują decyzję ws. kontyngentów w Europie – 6 wniosków dla Polski

Decyzja o wstrzymaniu przerzutu rotacyjnego kontyngentu sił zbrojnych Stanów Zjednoczonych do Polski uwidoczniła strukturalne problemy w relacjach bilateralnych. Niepewność, jaka została nią wywołana, stanowi jedynie egzemplifikację szerszych problemów, charakterystycznych dla asymetrycznego partnerstwa polsko-amerykańskiego. Poprawa kondycji tych relacji wymaga od...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1624

25 maja 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Korekta polityki Węgier wobec diaspory

Odpolitycznienie relacji z diasporą w państwach sąsiednich, audyt dotacji oraz weryfikacja procedur związanych z głosowaniem korespondencyjnym to wizja współpracy nowego węgierskiego rządu z rodakami mieszkającymi w Ukrainie, Słowacji, Rumunii i Serbii. Ochrona praw mniejszości węgierskiej nie tylko determinuje relacje dwustronne Węgier z tymi państwami, ale...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1623

22 maja 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Dwadzieścia lat niepodległości Czarnogóry: między konsolidacją państwa a trwałością podziałów społecznych i międzypaństwowych

Dwadzieścia lat po referendum niepodległościowym Czarnogóra nadal mierzy się z konsekwencjami decyzji z maja 2006 r., która ostatecznie zakończyła istnienie wspólnego państwa z Serbią. Choć wynik głosowania otworzył Podgoricy drogę do budowy własnej państwowości i integracji euroatlantyckiej, to podziały tożsamościowe w społeczeństwie zostały utrwalone...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1622

21 maja 2026

Agata Tatarenko - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Między resetem a redefinicją? Grupa Wyszehradzka po zmianie władzy na Węgrzech

Wizyta premiera Węgier Pétera Magyara w Polsce stała się symbolem politycznego resetu w Europie Środkowej po okresie kryzysu wywołanego prorosyjską polityką Viktora Orbána. Nowy rząd Węgier deklaruje wolę odbudowy relacji z Polską i rewitalizacji współpracy wyszehradzkiej. Wojna rosyjsko-ukraińska, różnice w polityce bezpieczeństwa oraz rosnące znaczenie innych...

Więcej →

Zespół Bałtycki, Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1621

20 maja 2026

Jakub Bornio | Piotr Oleksy | Damian Szacawa - Zespół Bałtycki, Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Połączony szczyt Bukareszteńskiej Dziewiątki i państw nordyckich

13 maja 2026 r. w Bukareszcie odbył się drugi wspólny szczyt Bukareszteńskiej Dziewiątki (B9) i państw nordyckich. Gospodarzami byli prezydenci Rumunii i Polski, zaś wśród uczestników znaleźli się sekretarz generalny NATO Mark Rutte oraz prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski. Szczyt zakończył się przyjęciem wspólnej deklaracji, podpisanej przez wszystkich...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1620

19 maja 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Przebudowa bezpieczeństwa gazowego Europy Południowej

W ostatnich latach architektura bezpieczeństwa energetycznego państw Europy Południowej uległa znacznej przebudowie, co było spowodowane szokami podażowymi oraz zmianą uwarunkowań międzynarodowych. Region, który przez dekady był uzależniony od dostaw surowców energetycznych z Rosji, obecnie odgrywa coraz większą rolę jako obszar tranzytu i bilansowania nowych...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1619

15 maja 2026

Marlena Gołębiowska | Jakub Bornio - Zespół Bałtycki

Inicjatywa Trójmorza po szczycie w Dubrowniku

XI Szczyt Inicjatywy Trójmorza, który odbył się 28-29 kwietnia 2026 r. w Dubrowniku, otworzył drugą dekadę współpracy regionalnej w ramach tego formatu. W deklaracji końcowej potwierdzono kontynuację strategicznego celu platformy, którym pozostaje budowa osi Północ–Południe, łączącej Bałtyk, Adriatyk i Morze Czarne w spójną przestrzeń infrastrukturalną,...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1618

15 maja 2026

Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Łotwa: od kryzysu dronowego do upadku rządu

Incydent z 7 maja, związany z naruszeniem przestrzeni powietrznej Łotwy przez bezzałogowe statki powietrzne, ujawnił ograniczenia w antydronowym systemie bezpieczeństwa państwa oraz koordynacji zarządzania kryzysowego, co wywołało poważne konsekwencje polityczne. Kryzys rządowy, w rezultacie którego minister obrony Andris Sprūds podał się do dymisji, stał się...

Więcej →