Przejdź do treści
Instytut Europy Środkowej/Komentarze IEŚ

Komentarze IEŚ

Komentarze IEŚ 1361
22 maja 2025
Jędrzej Jander

25 lat rządów Władimira Putina: propagandowy portret prezydenta Rosji

Rosyjska telewizja państwowa wyemitowała film dokumentalny „Rosja. Kreml. Putin. 25 lat”, poświęcony Władimirowi Putinowi i jego rządom. Produkcja, oparta na rozmowach z prezydentem Federacji Rosyjskiej i licznych materiałach archiwalnych, stanowi przypomnienie jego zasług i uzasadnia jego obecną politykę. Film prezentuje poglądy Putina na relacje Rosji z Zachodem...

Więcej: 25 lat rządów Władimira Putina: propagandowy portret prezydenta Rosji
Komentarze IEŚ 1360
21 maja 2025
Robert Rajczyk

Groźba likwidacji społeczeństwa obywatelskiego i niezależnych mediów na Węgrzech?

Złożony do parlamentu przez posła Fideszu projekt ustawy „O przejrzystości życia publicznego” to – obok ustawowego zakazu organizowania zgromadzeń promujących homoseksualność i operacje korekty płci, ustanowienia pełnomocnika rządu do identyfikacji węgierskich beneficjentów funduszy USAID i utworzenia w 2024 r. Urzędu Ochrony Suwerenności – kolejna decyzja,...

Więcej: Groźba likwidacji społeczeństwa obywatelskiego i niezależnych mediów na Węgrzech?
Komentarze IEŚ 1359
20 maja 2025
Aleksandra Kuczyńska-Zonik | Andrzej Szabaciuk

Prawosławie w Estonii: między autonomią a bezpieczeństwem narodowym

Odzyskanie niepodległości przez Estonię przyniosło podział miejscowego prawosławia na Cerkiew podległą Patriarchatowi Konstantynopolitańskiemu i Cerkiew zależną od Patriarchatu Moskiewskiego. Agresja Rosji na Ukrainę w 2022 r. zaostrzyła stosunek Estonii do Estońskiej Cerkwi Prawosławnej Patriarchatu Moskiewskiego, co przełożyło się na decyzje administracyjne,...

Więcej: Prawosławie w Estonii: między autonomią a bezpieczeństwem narodowym
Komentarze IEŚ 1358
19 maja 2025
Łukasz Lewkowicz

Wielowektorowość po słowacku: premier Fico świętuje w Moskwie zakończenie wojny

9 maja 2025 r. premier Słowacji Robert Fico (Smer-SSD) wziął udział w uroczystościach upamiętniających 80. rocznicę zwycięstwa nad nazistowskimi Niemcami w II wojnie światowej, zorganizowanych w Moskwie. Był jedynym przywódcą państwa UE, który uczestniczył w tym wydarzeniu. Podczas delegacji Fico spotkał się z prezydentem Rosji Władimirem Putinem, a także m.in....

Więcej: Wielowektorowość po słowacku: premier Fico świętuje w Moskwie zakończenie wojny
Komentarze IEŚ 1357
19 maja 2025
Jakub Bornio | Łukasz Lewkowicz

Dziesiąty szczyt Inicjatywy Trójmorza w Warszawie – główne postanowienia i perspektywy rozwoju

W dniach 28-29 kwietnia 2025 r. w Warszawie odbył się jubileuszowy, dziesiąty szczyt Inicjatywy Trójmorza (Three Seas Initative, 3SI), którego gospodarzem był prezydent Andrzej Duda i któremu tradycyjnie towarzyszyło Forum Biznesowe. W wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele 23 państw i podmiotów. Do głównych osiągnięć szczytu można zaliczyć poszerzenie 3SI o...

Więcej: Dziesiąty szczyt Inicjatywy Trójmorza w Warszawie – główne postanowienia i perspektywy rozwoju
Komentarze IEŚ 1356
16 maja 2025
Michał Paszkowski

Renesans technologii jądrowej w Europie Środkowej

Po inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 r. państwa Europy Środkowej stanęły przed bezprecedensowym wyzwaniem przeprowadzenia pilnej i trwałej redefinicji źródeł zaopatrzenia w energię elektryczną. Dotychczasowa zależność od surowców z Federacji Rosyjskiej stała się zagrożeniem nie tylko gospodarczym, ale i strategicznym. W tym kontekście technologia jądrowa, która...

Więcej: Renesans technologii jądrowej w Europie Środkowej
Komentarze IEŚ 1355
16 maja 2025
Piotr Oleksy

Walcząc o godność. Wybory prezydenckie w Rumunii w perspektywie aksjologicznej

W drugiej turze wyborów prezydenckich w Rumunii, która odbędzie się 18 maja 2025 r., zmierzy się dwóch kandydatów reprezentujących siły opozycyjne wobec partii głównego nurtu. Zarówno Nicușor Dan, jak i George Simion podkreślają, że dążą do głębokich reform i odnowienia elit politycznych. Obaj politycy odwołują się przy tym do odmiennego zestawu wartości....

Więcej: Walcząc o godność. Wybory prezydenckie w Rumunii w perspektywie aksjologicznej
Komentarze IEŚ 1354
16 maja 2025
Jędrzej Piekara

Nowe otwarcie na świat? Rosja po 9 maja 2025 r.

Na zaproszenie Władimira Putina do Moskwy przybyli przedstawiciele wielu regionów i organizacji międzynarodowych, by wziąć udział w uroczystościach z okazji osiemdziesiątej rocznicy zakończenia II wojny światowej w Europie. Kontrowersje wzbudziła obecność premiera Słowacji oraz kilku europosłów, jednak najliczniejszą delegacją było Globalne Południe....

Więcej: Nowe otwarcie na świat? Rosja po 9 maja 2025 r.
Komentarze IEŚ 1353
15 maja 2025
Oleksandr Avramchuk

Ukraińska odpowiedź na rosyjskie obchody Dnia Zwycięstwa

Osiemdziesiąta rocznica zakończenia II wojny światowej stała się dla świata cywilizowanego okazją do refleksji nad straszliwym dziedzictwem totalitarnych ideologii i praktyk XX w. Dla putinowskiej Rosji natomiast była to kolejna próba powrotu na scenę „wielkich mocarstw” – tym razem za pomocą zmanipulowanej i doprowadzonej do absurdu propagandy związanej z tzw....

Więcej: Ukraińska odpowiedź na rosyjskie obchody Dnia Zwycięstwa
Komentarze Brief IEŚ 1352
15 maja 2025
Agata Domachowska

Albania: przewidywalne zwycięstwo Partii Socjalistycznej w wyborach parlamentarnych

Zgodnie z przewidywaniami w wyborach parlamentarnych w Albanii, które zostały zorganizowane 11 maja 2025 r., zwyciężyła Partia Socjalistyczna. Zaskakująca jest jednak skala zwycięstwa, tj. zdobycie ponad 50% poparcia, co stanowi rekordowy wynik tego ugrupowania. Oznacza to, że to właśnie na Partii Socjalistycznej i na jej niekwestionowanym liderze (oraz jednocześnie...

Więcej: Albania: przewidywalne zwycięstwo Partii Socjalistycznej w wyborach parlamentarnych
Komentarze IEŚ 1351
14 maja 2025
Jakub Olchowski

Perspektywa pokoju po 100 dniach prezydentury Trumpa – marchewka bez kija

Po 100 dniach prezydentury Donalda Trumpa amerykańska polityka wobec wojny na Ukrainie ujawnia brak spójnej strategii i realnych narzędzi nacisku. Chaos decyzyjny Waszyngtonu oraz jednostronne ustępstwa wobec Rosji wzmacniają jej pozycję negocjacyjną, mimo braku deeskalacji działań zbrojnych. Moskwa konsekwentnie wykorzystuje sytuację, pozorując gotowość do rozmów,...

Więcej: Perspektywa pokoju po 100 dniach prezydentury Trumpa – marchewka bez kija
Komentarze IEŚ 1350
9 maja 2025
Agata Domachowska

Czarnogóra: sprzeciw wobec umowy ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi

Prezydent Czarnogóry Jakov Milatović podjął decyzję o niepodpisaniu ustawy ratyfikującej jedną z kontrowersyjnych umów zawartych przez rząd premiera Milojko Spajicia ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi. Umowa ta ma umożliwić realizację inwestycji na obszarze Wielkiej Plaży, co wzbudziło sprzeciw nie tylko opozycji, społeczności lokalnej, ale także licznych...

Więcej: Czarnogóra: sprzeciw wobec umowy ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi
Komentarze IEŚ 1349
9 maja 2025
Andrzej Szabaciuk

Odessa w neoimperialnych planach Władimira Putina po 2014 r.

Odessa, określana jako „perła w koronie” Cesarstwa Rosyjskiego, była kluczowym portem przeładunkowym płodów rolnych, które stanowiły jeden z filarów gospodarki chylącego się ku upadkowi imperium Romanowów. Jej strategiczne położenie i wielokulturowa historia uczyniły z niej tygiel różnych tradycji i wpływów. Dziś miasto zajmuje szczególne miejsce w...

Więcej: Odessa w neoimperialnych planach Władimira Putina po 2014 r.
Komentarze IEŚ 1348
8 maja 2025
Agata Tatarenko

Od Praskiej Wiosny do Buczy: jak czeska pamięć zbiorowa współtworzy społeczną percepcję Rosji i solidarność z Ukrainą

Wizyta prezydenta Wołodymyra Zełenskiego w Pradze w maju 2025 r. symbolicznie potwierdziła bliskie relacje czesko-ukraińskie oraz konsekwentne wsparcie udzielane Ukrainie przez czeskie władze, zarówno polityczne, jak i militarne. Od początku pełnoskalowej inwazji Rosji w 2022 r. Republika Czeska była jednym z najbardziej zaangażowanych państw w regionie, dostarczając...

Więcej: Od Praskiej Wiosny do Buczy: jak czeska pamięć zbiorowa współtworzy społeczną percepcję Rosji i solidarność z Ukrainą
Komentarze Brief IEŚ 1347
5 maja 2025
Piotr Oleksy

Rumunia: lider skrajnej prawicy wygrywa pierwszą turę

4 maja 2025 r. odbyła się pierwsza tura wyborów prezydenckich w Rumunii. Jej zwycięzcą został lider prawicowego Związku Jedności Rumunów (Alianța pentru Unirea Românilor, AUR) – George Simion, którego poparło 41% wyborców. W drugiej turze, która odbędzie się 18 maja 2025 r., zwycięzca zmierzy się z Nicușorem Danem, bezpartyjnym burmistrzem Bukaresztu, który...

Więcej: Rumunia: lider skrajnej prawicy wygrywa pierwszą turę
Komentarze IEŚ 1346
5 maja 2025
Robert Rajczyk

Kontrowersyjna nowelizacja Ustawy zasadniczej Węgier

14 kwietnia 2025 r. 140 głosami „za” i 21 „przeciw” w Ustawie zasadniczej Węgier wprowadzono zmiany. Nowe zapisy dotyczą m.in. istnienia tylko dwóch płci, ograniczenia wolności zgromadzeń w celu wzmocnienia ochrony dzieci oraz bezprecedensowej możliwości zawieszenia węgierskiego obywatelstwa. Kontrowersyjna, 15. nowelizacja kolejny raz podyktowana była...

Więcej: Kontrowersyjna nowelizacja Ustawy zasadniczej Węgier
Komentarze IEŚ 1345
30 kwietnia 2025
Jędrzej Piekara

Przygotowania do Dnia Zwycięstwa 9 maja w Moskwie – kto przyjedzie świętować razem z Władimirem Putinem?

Zbliżająca się osiemdziesiąta rocznica zakończenia II wojny światowej będzie kulminacyjnym momentem w rozpoczętym na początku tego roku procesie „normalizacji” Rosji na arenie międzynarodowej. Władimir Putin dąży do tego, by jak najwięcej państw dotąd opowiadających się za izolacją Rosji oddało hołd armii rosyjskiej, która od 2022 r. prowadzi agresję...

Więcej: Przygotowania do Dnia Zwycięstwa 9 maja w Moskwie – kto przyjedzie świętować razem z Władimirem Putinem?
Komentarze IEŚ 1344
30 kwietnia 2025
Szczepan Czarnecki

Republika Czeska: siła populizmu w kampanii wyborczej

Nadchodzące wybory parlamentarne w Republice Czeskiej będą miały kluczowe znaczenie dla dalszego kształtowania kierunków polityki wewnętrznej i zagranicznej tego państwa. Aktualne wyniki sondaży wskazują na realną możliwość powrotu do władzy byłego premiera Czech Andreja Babiša i partii ANO, zarówno w formule samodzielnych rządów, jak i w potencjalnej koalicji...

Więcej: Republika Czeska: siła populizmu w kampanii wyborczej
Komentarze IEŚ 1343
29 kwietnia 2025
Jędrzej Piekara

Czy Chiny boją się „odwróconego Kissingera”? Chińska dyplomacja wobec Rosji po zmianie amerykańskiej polityki zagranicznej

Po objęciu urzędu przez Donalda Trumpa Chiny zareagowały na zmiany w polityce zagranicznej USA wzmożeniem aktywności dyplomatycznej i silnym podkreśleniem własnego bliskiego związku z Rosją. Administracja Trumpa postrzega Chiny jako głównego konkurenta w rywalizacji globalnej i jedno z największych zagrożeń dla interesów Stanów Zjednoczonych. W tym kontekście w...

Więcej: Czy Chiny boją się „odwróconego Kissingera”? Chińska dyplomacja wobec Rosji po zmianie amerykańskiej polityki zagranicznej
Komentarze IEŚ 1342
28 kwietnia 2025
Sławomir Łukasiewicz

Trójmorze – prefiguracja geopolitycznej kapitulacji?

Rok 1939 dobitnie uświadomił zarówno Polakom, jak i Środkowoeuropejczykom, że przetrwanie naszych państw zależy w pierwszej kolejności od mądrych sojuszy. Do żelaznego arsenału polskich propozycji geopolitycznych w tym zakresie przynajmniej od dziesięciolecia należy Trójmorze – koncepcja, która obejmuje geograficzny obszar pomiędzy Morzem Bałtyckim, Morzem...

Więcej: Trójmorze – prefiguracja geopolitycznej kapitulacji?
Komentarze IEŚ 1341
28 kwietnia 2025
Michał Paszkowski

Elastyczność vs. bezpieczeństwo: przyszłość systemu magazynowania gazu ziemnego w Unii Europejskiej

W ostatnich latach system magazynowania gazu ziemnego w Unii Europejskiej stał się jednym z kluczowych elementów bezpieczeństwa energetycznego. Szczególne znaczenie zyskał po 2022 r., kiedy agresja Rosji na Ukrainę uwidoczniła wrażliwość państw UE na zakłócenia w dostawach surowców energetycznych. W odpowiedzi UE przyjęła szereg nadzwyczajnych środków...

Więcej: Elastyczność vs. bezpieczeństwo: przyszłość systemu magazynowania gazu ziemnego w Unii Europejskiej
Komentarze IEŚ 1340
25 kwietnia 2025
Aleksandra Kuczyńska-Zonik

Strategia na rzecz unii gotowości dla ochrony ludności i obrony cywilnej

Rosnące napięcia geopolityczne, zagrożenie atakami hybrydowymi, dezinformacja, zmiany klimatyczne i klęski żywiołowe wymagają skoordynowanych działań zarówno instytucji w obrębie poszczególnych państw, jak i na poziomie unijnym, a także zwiększenia świadomości obywateli i ich odporności na liczne wyzwania. Aby temu sprostać, Komisja Europejska oraz wysoki...

Więcej: Strategia na rzecz unii gotowości dla ochrony ludności i obrony cywilnej
Komentarze IEŚ 1339
25 kwietnia 2025
Krzysztof Fedorowicz

Pakistan w polityce zagranicznej Białorusi. W poszukiwaniu nowych możliwości współpracy

W kwietniu 2025 r. oficjalną wizytę w Mińsku złożył premier Pakistanu Shehbaz Sharif. Była ona potwierdzeniem stopniowo rozwijających się od kilkunastu lat relacji białorusko-pakistańskich. Główną przestrzenią współpracy, istotną zwłaszcza dla strony białoruskiej, jest gospodarka. Władze w Mińsku zapowiedziały realizację wspólnych przedsięwzięć w...

Więcej: Pakistan w polityce zagranicznej Białorusi. W poszukiwaniu nowych możliwości współpracy
Komentarze IEŚ 1338
24 kwietnia 2025
Agata Domachowska

Albania przed wyborami parlamentarnymi (cz. 2)

W Albanii rozpoczęła się kampania wyborcza przed planowanymi na 11 maja 2025 r. wyborami parlamentarnymi. Rządząca od 2013 r. Partia Socjalistyczna będzie walczyła o uzyskanie czwartego z rzędu zwycięstwa. Ugrupowanie zapowiada przyspieszenie gospodarcze w państwie, kolejne wzrosty wynagrodzeń w sferze publicznej oraz dalszy rozwój turystyki. Z podobnymi hasłami...

Więcej: Albania przed wyborami parlamentarnymi (cz. 2)
Komentarze IEŚ 1337
23 kwietnia 2025
Agata Domachowska

Albania przed wyborami parlamentarnymi (cz. 1)

W Albanii rozpoczęła się kampania wyborcza przed planowanymi na 11 maja 2025 r. wyborami parlamentarnymi. Rządząca od 2013 r. Partia Socjalistyczna premiera Ediego Ramy zmierza ku czwartemu z rzędu zwycięstwu. Choć ugrupowanie to sprawuje władzę już od ponad dekady, nadal stanowi najbardziej znaczącą siłę polityczną. Niewiadomą pozostaje jednak skala zwycięstwa...

Więcej: Albania przed wyborami parlamentarnymi (cz. 1)
Informacje z kraju i świata