Przejdź do treści
Instytut Europy Środkowej/Komentarze IEŚ

Komentarze IEŚ

Komentarze IEŚ 1411
14 sierpnia 2025
Jakub Bornio

Nadzwyczajne spotkanie europejskich liderów z Donaldem Trumpem przed szczytem Rosja-USA na Alasce

Zapowiedź spotkania prezydentów USA i Rosji na Alasce doprowadziła do kolejnej wzmożonej aktywności dyplomatycznej europejskich liderów politycznych. Rozmowy z 13 sierpnia 2025 r. z Donaldem Trumpem, zorganizowane przez kanclerza Niemiec, były okazją do zaprezentowania stanowiska tzw. europejskiej wielkiej piątki i Finlandii wobec wojny na Ukrainie oraz w kontekście...

Więcej: Nadzwyczajne spotkanie europejskich liderów z Donaldem Trumpem przed szczytem Rosja-USA na Alasce
Komentarze IEŚ 1410
13 sierpnia 2025
Krzysztof Fedorowicz

Coraz więcej dronów rozbija się na Białorusi. Narastający problem i bezradność władz

Wykorzystywanie przez Federację Rosyjską białoruskiej przestrzeni powietrznej do ataków na Ukrainę sprawia coraz więcej problemów białoruskim władzom. Liczne incydenty z rosyjskimi i ukraińskimi dronami, które przelatują, a także rozbijają się na terytorium Białorusi, wywołują coraz więcej pytań i budzą zaniepokojenie białoruskiego społeczeństwa. Może...

Więcej: Coraz więcej dronów rozbija się na Białorusi. Narastający problem i bezradność władz
Komentarze IEŚ 1409
8 sierpnia 2025
Robert Rajczyk

Strategie prekampanii wyborczej na Węgrzech

Dwa ugrupowania polityczne cieszące się największym poparciem w sondażach opinii publicznej na Węgrzech: Fidesz-KDNP oraz partia Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) intensywnie mobilizują i aktywizują swoich zwolenników oraz starają się poszerzyć bazę wyborczą przed planowanymi na przyszły rok wyborami parlamentarnymi. Zgodnie z Ustawą...

Więcej: Strategie prekampanii wyborczej na Węgrzech
Komentarze IEŚ 1408
31 lipca 2025
Spasimir Domaradzki

Bułgaria: zawłaszczanie państwa w cieniu euro

Za parawanem politycznej stabilności i międzynarodowego sukcesu związanego z zakończeniem procesu przystępowania do strefy euro, w Bułgarii postępuje konsolidacja „państwa zawłaszczonego”. Politycznie motywowany areszt burmistrza Warny Błagomira Kocewa ponownie doprowadził do społecznych protestów. Jednak jak dotąd nie są one w stanie powstrzymać procesu...

Więcej: Bułgaria: zawłaszczanie państwa w cieniu euro
Komentarze IEŚ 1407
24 lipca 2025
Michał Paszkowski

Polska i państwa bałtyckie za obniżeniem price cap na rosyjską ropę naftową

Od czasu rosyjskiej inwazji na Ukrainę państwa członkowskie Unii Europejskiej, w tym szczególnie Polska, Litwa, Łotwa i Estonia, należą do najaktywniejszych orędowników stanowczej polityki sankcyjnej wobec agresora. Jej kluczowym instrumentem stał się mechanizm ograniczenia ceny sprzedaży rosyjskiej ropy naftowej (tzw. price cap), którego celem było zmniejszenie...

Więcej: Polska i państwa bałtyckie za obniżeniem price cap na rosyjską ropę naftową
Komentarze IEŚ 1406
21 lipca 2025
Aleksandra Kuczyńska-Zonik

Strategiczne znaczenie stosunków litewsko-niemieckich

Z perspektywy Litwy partnerstwo z Niemcami ma wyjątkowe znaczenie – zarówno w kontekście stosunków dwustronnych, jak i wielostronnych. Potwierdzają to niedawne wizyty wysokich przedstawicieli Niemiec na Litwie. Po pierwsze, Niemcy stanowią drugi – po USA – filar jej bezpieczeństwa militarnego dzięki stałemu stacjonowaniu niemieckiej brygady. Po drugie, Niemcy są...

Więcej: Strategiczne znaczenie stosunków litewsko-niemieckich
Komentarze IEŚ 1405
18 lipca 2025
Agata Domachowska

Czarnogóra: spór wokół laureatów najważniejszego odznaczenia państwowego

Wybór tegorocznych laureatów najważniejszego odznaczenia państwowego w Czarnogórze – nagrody 13 lipca – wywołał kontrowersje w społeczeństwie i przyczynił się do dalszego pogłębiania podziałów, w szczególności pomiędzy Czarnogórcami a Serbami. Wiąże się to z faktem, że jedna z uhonorowanych osób podważa fakt istnienia narodu czarnogórskiego. Dalsze...

Więcej: Czarnogóra: spór wokół laureatów najważniejszego odznaczenia państwowego
Komentarze IEŚ 1404
17 lipca 2025
Jakub Olchowski

Konflikt bliskowschodni – reperkusje dla Ukrainy

Eskalacja konfliktu na Bliskim Wschodzie wpływa na międzynarodowe położenie Ukrainy, odwracając uwagę świata od rosyjskiej agresji i rzutując na zachodnie zaangażowanie w pomoc dla Kijowa. Ukraina wykorzystuje konfrontację Izraela z Iranem, by podkreślić rolę Teheranu jako sojusznika Moskwy i zaakcentować potrzebę wspólnej odpowiedzi Zachodu na zagrożenia...

Więcej: Konflikt bliskowschodni – reperkusje dla Ukrainy
Komentarze IEŚ 1403
17 lipca 2025
Krzysztof Fedorowicz

Ćwiczenia wojskowe Zapad-2025 na Białorusi – czy warto się bać?

We wrześniu 2025 r. na terytorium Białorusi odbędą się wielkie manewry wojskowe Zapad-2025. Wywołują one duże zaniepokojenie państw zachodnich, gdyż poprzednie ćwiczenia Zapad miały miejsce bezpośrednio przed atakiem Rosji na Ukrainę. W maju 2025 r. strona białoruska nieoczekiwanie zapowiedziała przeniesienie ćwiczeń w głąb kraju, sugerując ich wyraźnie...

Więcej: Ćwiczenia wojskowe Zapad-2025 na Białorusi – czy warto się bać?
Komentarze IEŚ 1402
16 lipca 2025
Robert Rajczyk

Polityczne implikacje problemów węgierskiej gospodarki

Rosnąca inflacja i dług publiczny oraz spadający poziom sprzedaży detalicznej stanowią ekonomiczne wyzwanie dla koalicji rządzącej przed zaplanowanymi na kwiecień 2026 r. wyborami parlamentarnymi na Węgrzech. Z kolei politycznym wyzwaniem jest trwała sondażowa przewaga najpopularniejszej partii opozycyjnej Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA),...

Więcej: Polityczne implikacje problemów węgierskiej gospodarki
Komentarze IEŚ 1401
15 lipca 2025
Michał Paszkowski

Serbia wobec wyzwań energetycznych

Serbia, położona strategicznie na skrzyżowaniu korytarzy energetycznych Europy Południowo-Wschodniej, od lat tworzy skomplikowany układ geopolityczny, łącząc tradycyjnie bliskie relacje z Federacją Rosyjską z ambicjami integracji z Unią Europejską. Szczególnie istotny wymiar tej polityki stanowi sektor gazowy. Choć Rosja pozostaje dominującym dostawcą gazu ziemnego...

Więcej: Serbia wobec wyzwań energetycznych
Komentarze Brief IEŚ 1400
14 lipca 2025
Piotr Oleksy

Mołdawia: burmistrz Kiszyniowa z zakazem wjazdu do Rumunii

9 lipca 2025 r. mołdawskie media poinformowały, że burmistrz Kiszyniowa, Ion Ceban, otrzymał zakaz wjazdu na terytorium Rumunii. Następnie Ministerstwo Spraw Zagranicznych tego państwa potwierdziło tę informację, dodając, że decyzja została podjęta ze względów bezpieczeństwa narodowego. Nie podano jednak więcej szczegółów. Ten sam zakaz ma dotyczyć jeszcze...

Więcej: Mołdawia: burmistrz Kiszyniowa z zakazem wjazdu do Rumunii
Komentarze Brief IEŚ 1399
9 lipca 2025
Piotr Oleksy

Szczyt pocieszenia. Unia Europejska i Mołdawia celebrują bliskie relacje

4 lipca 2025 r. w Kiszyniowie odbył się pierwszy szczyt Unia Europejska – Mołdawia. Na spotkaniu UE reprezentowali przewodniczący Rady Europejskiej António Costa i przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen, natomiast Mołdawię prezydentka Maia Sandu, przewodniczący parlamentu Igor Grosu oraz premier Dorin Recean. Rozmowy trwały około godziny....

Więcej: Szczyt pocieszenia. Unia Europejska i Mołdawia celebrują bliskie relacje
Komentarze IEŚ 1398
9 lipca 2025
Michał Paszkowski

Eskalacja roszczeń arbitrażowych wobec Gazpromu w państwach Europy Środkowej

W wyniku przemian geopolitycznych po agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę z lutego 2022 r. rosyjska spółka Gazprom, która przez dekady była kluczowym partnerem energetycznym wielu państw europejskich, znalazła się w centrum wielowymiarowego kryzysu. Przerwanie dostaw, zerwanie kontraktów, a przede wszystkim odmowa realizacji wieloletnich zobowiązań doprowadziły do...

Więcej: Eskalacja roszczeń arbitrażowych wobec Gazpromu w państwach Europy Środkowej
Komentarze IEŚ 1397
8 lipca 2025
Robert Rajczyk

Nowe formy i pola rywalizacji politycznej w prekampanii wyborczej na Węgrzech

Intensyfikuje się prekampania wyborcza przed planowanymi na wiosnę 2026 r. wyborami parlamentarnymi na Węgrzech. Część partii dotychczasowej opozycji zmienia taktykę działań politycznych, rezygnując z wyścigu wyborczego, a lider sondaży opinii publicznej – partia Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) – próbuje poszerzyć swój elektorat o...

Więcej: Nowe formy i pola rywalizacji politycznej w prekampanii wyborczej na Węgrzech
Komentarze IEŚ 1396
7 lipca 2025
Jędrzej Jander

Kontrolowane „chłodzenie” czy recesja? Rosyjskie debaty o gospodarce

W dniach 18-21 czerwca 2005 r. odbyła się 28 edycja Petersburskiego Międzynarodowego Forum Ekonomicznego. Wydarzeniu towarzyszyły debaty o stanie rosyjskiej gospodarki, która po trzech latach nadzwyczaj dynamicznego wzrostu weszła w okres spowolnienia. W toku tych rozmów ujawniły się istotne różnice zdań w gronie najważniejszych osób odpowiedzialnych za kierowanie...

Więcej: Kontrolowane „chłodzenie” czy recesja? Rosyjskie debaty o gospodarce
Komentarze IEŚ 1395
4 lipca 2025
Marlena Gołębiowska

Program AI Leap. Sztuczna inteligencja w estońskich szkołach

Od przyszłego roku szkolnego Estonia wprowadza nową inicjatywę – program AI Leap, który stanowi przełomowy krok w integracji sztucznej inteligencji z krajowym systemem edukacji. Do 2027 r. program obejmie 58 tys. uczniów i 5 tys. nauczycieli, oferując bezpłatny dostęp do narzędzi AI w ramach partnerstwa z globalnymi liderami technologicznymi, takimi jak OpenAI i...

Więcej: Program AI Leap. Sztuczna inteligencja w estońskich szkołach
Komentarze IEŚ 1394
3 lipca 2025
Agata Domachowska

Bałkany Zachodnie a polityka migracyjna Wielkiej Brytanii oraz Stanów Zjednoczonych

W ostatnich miesiącach pojawiły się informacje na temat przygotowywania przez władze Wielkiej Brytanii oraz Stanów Zjednoczonych nowych strategii zarządzania nielegalną migracją i przyspieszenia procesów deportacyjnych. Państwa Bałkanów Zachodnich miałyby stać się miejscem, gdzie trafiałyby osoby, których wniosek o azyl został odrzucony. Obecnie jedynym państwem...

Więcej: Bałkany Zachodnie a polityka migracyjna Wielkiej Brytanii oraz Stanów Zjednoczonych
Komentarze IEŚ 1393
3 lipca 2025
Agata Tatarenko

Republika Czeska i rosyjska dezinformacja historyczna: reakcje Pragi na kampanię pamięciową Kremla

Wiosną 2025 r. Republika Czeska po raz kolejny stała się celem rosyjskiej kampanii dezinformacyjnej, służącej podważeniu zaufania społecznego i destabilizacji debaty wokół historii XX w. Kulminacją operacji była seria zmanipulowanych przekazów dotyczących rzekomego przywrócenia pomnika marszałka Koniewa w Pradze. Choć dezinformację szybko zdementowano, jej...

Więcej: Republika Czeska i rosyjska dezinformacja historyczna: reakcje Pragi na kampanię pamięciową Kremla
Komentarze IEŚ 1392
2 lipca 2025
Łukasz Lewkowicz

Słowacja: środkowoazjatyckie tournée premiera Fico

W dniach 8-11 czerwca 2025 r. odbyła się oficjalna wizyta delegacji rządowej Słowacji, na czele z premierem Robertem Fico (Smer-SSD), w dwóch środkowoazjatyckich państwach – Uzbekistanie i Kazachstanie. Politykom towarzyszyła misja gospodarcza składająca się z grupy słowackich przedsiębiorców. Celem wizyty, poza dążeniem do zbliżenia politycznego Bratysławy z...

Więcej: Słowacja: środkowoazjatyckie tournée premiera Fico
Komentarze IEŚ 1391
30 czerwca 2025
Piotr Oleksy | Spasimir Domaradzki

Unijna strategia dla Morza Czarnego

Unii Europejska opracowuje nową strategię wobec regionu Morza Czarnego. Inwestycje w sferze militarnej, transportowej i społeczno-środowiskowej mają zwiększyć siłę jej oddziaływania na region. Koncepcja nowej strategii jest reakcją na geopolityczne przemiany we wschodniej części kontynentu i prowadzi do zdefiniowania nowych priorytetów, szans i zagrożeń. Filary...

Więcej: Unijna strategia dla Morza Czarnego
Komentarze IEŚ 1390
30 czerwca 2025
Andrzej Szabaciuk

Problem statusu Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej jako instrument w rozgrywce geostrategicznej Rosji

Po rosyjskiej pełnoskalowej inwazji na Ukrainę 24 lutego 2022 r. kwestia statusu Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej (dalej: UCP) związanej z Rosją stała się istotnym elementem rosyjskiej propagandy, mającym uzasadniać agresję jako obronę „kanonicznego” prawosławia. Była ona również częścią szerszej negatywnej kampanii informacyjnej, koordynowanej przez...

Więcej: Problem statusu Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej jako instrument w rozgrywce geostrategicznej Rosji
Komentarze IEŚ 1389
30 czerwca 2025
Szczepan Czarnecki

Republika Czeska: afera bitcoinowa osłabia rząd

Czerwcowe sondaże przedwyborcze w Republice Czeskiej wskazują, że największe szanse na zwycięstwo w nadchodzących wyborach parlamentarnych ma ugrupowanie ANO byłego premiera Andreja Babiša. Koalicja rządowa SPOLU (ODS, KDU-ČSL, TOP 09), mimo wcześniejszego wzrostu poparcia, zajęłaby drugie miejsce, notując obecnie umiarkowany spadek. Osłabienie pozycji SPOLU wiąże...

Więcej: Republika Czeska: afera bitcoinowa osłabia rząd
Komentarze IEŚ 1388
30 czerwca 2025
Agata Tatarenko | Łukasz Lewkowicz

Między solidarnością a sympatią: społeczne i polityczne źródła zwrotu Słowacji ku Rosji

Po rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 r. Słowacja jednoznacznie opowiedziała się po stronie Kijowa, oferując szerokie wsparcie polityczne, militarne i humanitarne. Jednak z czasem, pod wpływem społecznego zmęczenia wojną, obecności prorosyjskich narracji w debacie publicznej oraz narastających podziałów wewnętrznych, wsparcie to zaczęło słabnąć. Powrót...

Więcej: Między solidarnością a sympatią: społeczne i polityczne źródła zwrotu Słowacji ku Rosji
Komentarze IEŚ 1387
27 czerwca 2025
Jakub Bornio

Szczyt NATO w Hadze – rezultaty i znaczenie dla bezpieczeństwa Europy

Tegoroczny szczyt NATO w Hadze był wydarzeniem przełomowym. Doprowadził do przyjęcia przez sojuszników zobowiązania do zwiększenia w perspektywie dekady wydatków na twardą obronność do 3,5% PKB i dodatkowego 1,5% PKB na wydatki związane z bezpieczeństwem. Wydaje się, że był również kamieniem milowym dla relacji transatlantyckich w wymiarze bezpieczeństwa, które...

Więcej: Szczyt NATO w Hadze – rezultaty i znaczenie dla bezpieczeństwa Europy
Informacje z kraju i świata