Komentarze IEŚ | Instytut Europy Środkowej

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1348

8 maja 2025

Agata Tatarenko - Zespół Pamięci Zbiorowej

Od Praskiej Wiosny do Buczy: jak czeska pamięć zbiorowa współtworzy społeczną percepcję Rosji i solidarność z Ukrainą

Wizyta prezydenta Wołodymyra Zełenskiego w Pradze w maju 2025 r. symbolicznie potwierdziła bliskie relacje czesko-ukraińskie oraz konsekwentne wsparcie udzielane Ukrainie przez czeskie władze, zarówno polityczne, jak i militarne. Od początku pełnoskalowej inwazji Rosji w 2022 r. Republika Czeska była jednym z najbardziej zaangażowanych państw w regionie, dostarczając...

Więcej →

Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Komentarze Brief IEŚ 1347

5 maja 2025

Piotr Oleksy - Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Rumunia: lider skrajnej prawicy wygrywa pierwszą turę

4 maja 2025 r. odbyła się pierwsza tura wyborów prezydenckich w Rumunii. Jej zwycięzcą został lider prawicowego Związku Jedności Rumunów (Alianța pentru Unirea Românilor, AUR) – George Simion, którego poparło 41% wyborców. W drugiej turze, która odbędzie się 18 maja 2025 r., zwycięzca zmierzy się z Nicușorem Danem, bezpartyjnym burmistrzem Bukaresztu, który...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1346

5 maja 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Kontrowersyjna nowelizacja Ustawy zasadniczej Węgier

14 kwietnia 2025 r. 140 głosami „za” i 21 „przeciw” w Ustawie zasadniczej Węgier wprowadzono zmiany. Nowe zapisy dotyczą m.in. istnienia tylko dwóch płci, ograniczenia wolności zgromadzeń w celu wzmocnienia ochrony dzieci oraz bezprecedensowej możliwości zawieszenia węgierskiego obywatelstwa. Kontrowersyjna, 15. nowelizacja kolejny raz podyktowana była...

Więcej →

Zespół narracji historycznych i historii stosowanej

Komentarze IEŚ 1345

30 kwietnia 2025

Jędrzej Piekara - Zespół narracji historycznych i historii stosowanej

Przygotowania do Dnia Zwycięstwa 9 maja w Moskwie – kto przyjedzie świętować razem z Władimirem Putinem?

Zbliżająca się osiemdziesiąta rocznica zakończenia II wojny światowej będzie kulminacyjnym momentem w rozpoczętym na początku tego roku procesie „normalizacji” Rosji na arenie międzynarodowej. Władimir Putin dąży do tego, by jak najwięcej państw dotąd opowiadających się za izolacją Rosji oddało hołd armii rosyjskiej, która od 2022 r. prowadzi agresję...

Więcej →

Zespół Studiów Obywatelskich

Komentarze IEŚ 1344

30 kwietnia 2025

Szczepan Czarnecki - Zespół Studiów Obywatelskich

Republika Czeska: siła populizmu w kampanii wyborczej

Nadchodzące wybory parlamentarne w Republice Czeskiej będą miały kluczowe znaczenie dla dalszego kształtowania kierunków polityki wewnętrznej i zagranicznej tego państwa. Aktualne wyniki sondaży wskazują na realną możliwość powrotu do władzy byłego premiera Czech Andreja Babiša i partii ANO, zarówno w formule samodzielnych rządów, jak i w potencjalnej koalicji...

Więcej →

Zespół narracji historycznych i historii stosowanej

Komentarze IEŚ 1343

29 kwietnia 2025

Jędrzej Piekara - Zespół narracji historycznych i historii stosowanej

Czy Chiny boją się „odwróconego Kissingera”? Chińska dyplomacja wobec Rosji po zmianie amerykańskiej polityki zagranicznej

Po objęciu urzędu przez Donalda Trumpa Chiny zareagowały na zmiany w polityce zagranicznej USA wzmożeniem aktywności dyplomatycznej i silnym podkreśleniem własnego bliskiego związku z Rosją. Administracja Trumpa postrzega Chiny jako głównego konkurenta w rywalizacji globalnej i jedno z największych zagrożeń dla interesów Stanów Zjednoczonych. W tym kontekście w...

Więcej →

Zespół narracji historycznych i historii stosowanej

Komentarze IEŚ 1342

28 kwietnia 2025

Sławomir Łukasiewicz - Zespół narracji historycznych i historii stosowanej

Trójmorze – prefiguracja geopolitycznej kapitulacji?

Rok 1939 dobitnie uświadomił zarówno Polakom, jak i Środkowoeuropejczykom, że przetrwanie naszych państw zależy w pierwszej kolejności od mądrych sojuszy. Do żelaznego arsenału polskich propozycji geopolitycznych w tym zakresie przynajmniej od dziesięciolecia należy Trójmorze – koncepcja, która obejmuje geograficzny obszar pomiędzy Morzem Bałtyckim, Morzem...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1341

28 kwietnia 2025

Michał Paszkowski - Zespół Bałtycki

Elastyczność vs. bezpieczeństwo: przyszłość systemu magazynowania gazu ziemnego w Unii Europejskiej

W ostatnich latach system magazynowania gazu ziemnego w Unii Europejskiej stał się jednym z kluczowych elementów bezpieczeństwa energetycznego. Szczególne znaczenie zyskał po 2022 r., kiedy agresja Rosji na Ukrainę uwidoczniła wrażliwość państw UE na zakłócenia w dostawach surowców energetycznych. W odpowiedzi UE przyjęła szereg nadzwyczajnych środków...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1340

25 kwietnia 2025

Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Strategia na rzecz unii gotowości dla ochrony ludności i obrony cywilnej

Rosnące napięcia geopolityczne, zagrożenie atakami hybrydowymi, dezinformacja, zmiany klimatyczne i klęski żywiołowe wymagają skoordynowanych działań zarówno instytucji w obrębie poszczególnych państw, jak i na poziomie unijnym, a także zwiększenia świadomości obywateli i ich odporności na liczne wyzwania. Aby temu sprostać, Komisja Europejska oraz wysoki...

Więcej →

Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Komentarze IEŚ 1339

25 kwietnia 2025

Krzysztof Fedorowicz - Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Pakistan w polityce zagranicznej Białorusi. W poszukiwaniu nowych możliwości współpracy

W kwietniu 2025 r. oficjalną wizytę w Mińsku złożył premier Pakistanu Shehbaz Sharif. Była ona potwierdzeniem stopniowo rozwijających się od kilkunastu lat relacji białorusko-pakistańskich. Główną przestrzenią współpracy, istotną zwłaszcza dla strony białoruskiej, jest gospodarka. Władze w Mińsku zapowiedziały realizację wspólnych przedsięwzięć w...

Więcej →

Zespół Studiów Obywatelskich

Komentarze IEŚ 1338

24 kwietnia 2025

Agata Domachowska - Zespół Studiów Obywatelskich

Albania przed wyborami parlamentarnymi (cz. 2)

W Albanii rozpoczęła się kampania wyborcza przed planowanymi na 11 maja 2025 r. wyborami parlamentarnymi. Rządząca od 2013 r. Partia Socjalistyczna będzie walczyła o uzyskanie czwartego z rzędu zwycięstwa. Ugrupowanie zapowiada przyspieszenie gospodarcze w państwie, kolejne wzrosty wynagrodzeń w sferze publicznej oraz dalszy rozwój turystyki. Z podobnymi hasłami...

Więcej →

Zespół Studiów Obywatelskich

Komentarze IEŚ 1337

23 kwietnia 2025

Agata Domachowska - Zespół Studiów Obywatelskich

Albania przed wyborami parlamentarnymi (cz. 1)

W Albanii rozpoczęła się kampania wyborcza przed planowanymi na 11 maja 2025 r. wyborami parlamentarnymi. Rządząca od 2013 r. Partia Socjalistyczna premiera Ediego Ramy zmierza ku czwartemu z rzędu zwycięstwu. Choć ugrupowanie to sprawuje władzę już od ponad dekady, nadal stanowi najbardziej znaczącą siłę polityczną. Niewiadomą pozostaje jednak skala zwycięstwa...

Więcej →

Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Komentarze IEŚ 1336

16 kwietnia 2025

Krzysztof Fedorowicz - Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Nowy nuncjusz apostolski w Mińsku. Watykan wobec autorytarnej Białorusi

25 marca 2025 r. papież Franciszek mianował 49-letniego włoskiego arcybiskupa Ignazio Ceffalię nuncjuszem apostolskim na Białorusi. Z kolei w grudniu 2024 r. władze Białorusi podjęły decyzję o otwarciu od 1 września 2025 r. ambasady w Watykanie. Mimo trwających prześladowań i aresztowań osób duchownych reżim Łukaszenki próbuje wszelkimi sposobami symulować...

Więcej →

Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Komentarze IEŚ 1335

15 kwietnia 2025

Spasimir Domaradzki - Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Bułgaria przeciwko Prokuraturze Europejskiej

Zawieszenie w obowiązkach bułgarskiej prokurator Teodory Georgiewej jest precedensem w niedługiej historii Prokuratury Europejskiej. Szefowa Prokuratury Laura Kövesi podjęła taką decyzję po tym, jak Georgiewa wyłączyła się ze śledztwa dotyczącego nadużyć związanych z rozbudową magazynu gazu w Cziren. W tym czasie w bułgarskich mediach pojawiły się...

Więcej →

Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Komentarze IEŚ 1334

15 kwietnia 2025

Piotr Oleksy - Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Rumunia przed wyborami: dynamika na prawicy i konflikty liberałów

4 kwietnia 2025 r. oficjalnie rozpoczęła się kampania przed wyborami prezydenckimi w Rumunii. Pierwsza tura została zaplanowana na 4 maja 2025 r. Centralna Komisja Wyborcza oraz Sąd Konstytucyjny uniemożliwiły start w wyborach Călinowi Georgescu, który wygrał pierwszą turę anulowanych wyborów prezydenckich w listopadzie 2024 r. oraz był liderem sondaży. Eliminacja...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1333

14 kwietnia 2025

Łukasz Lewkowicz - Zespół Pamięci Zbiorowej

Słowacja: debata o przywróceniu obowiązkowej służby wojskowej

22 marca 2025 r. wicemarszałek parlamentu i lider koalicyjnej Słowackiej Partii Narodowej (SNS) Andrej Danko ogłosił w mediach pomysł przywrócenia na Słowacji – po blisko dwóch dekadach – obowiązkowej służby wojskowej. Szkolenie trwałoby trzy miesiące i objęło tylko młodych mężczyzn. Pomysł wicemarszałka spotkał się z ambiwalentną reakcją nie tylko...

Więcej →

Zespół Studiów Obywatelskich

Komentarze IEŚ 1332

14 kwietnia 2025

Jędrzej Jander - Zespół Studiów Obywatelskich

Manipulacja maszyną: sztuczna inteligencja wobec rosyjskiej dezinformacji

6 marca 2025 r. NewsGuard, amerykańska firma specjalizująca się w ocenie wiarygodności serwisów informacyjnych, przedstawiła wyniki przeprowadzonego przez siebie badania podatności popularnych chatbotów AI na rosyjską propagandę. Uzyskane rezultaty pokazały, że w jednej trzeciej zbadanych przypadków odpowiedzi wygenerowane przez sztuczną inteligencję miały...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1331

14 kwietnia 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Polityczny racjonalizm węgierskiej opozycji

Na rok przed wyborami parlamentarnymi część węgierskiej opozycji próbuje aktywnie włączyć się do politycznej rywalizacji, którą zdominowały Fidesz-KDNP oraz partia Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság Párt, TISZA). Katalizatorem działań opozycji stały się nowelizacja ustawy o zgromadzeniach oraz kwestia członkostwa Ukrainy w UE, które umożliwiły...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1330

14 kwietnia 2025

Jakub Bornio - Zespół Bałtycki

Biała Księga Bezpieczeństwa Unii Europejskiej w kontekście nowych wyzwań strategicznych

Pod koniec marca br. Unia Europejska opublikowała Białą Księgę Bezpieczeństwa. Dokument ten stanowi próbę uchwycenia strategicznych uwarunkowań środowiska bezpieczeństwa UE, kształtowanego przez zmiany, jakie dokonały się w nim po rozpoczęciu wielkoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę, ale przede wszystkim w związku z polityką administracji Donalda Trumpa wobec...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1329

10 kwietnia 2025

Michał Paszkowski - Zespół Bałtycki

Wpływ potencjalnego zniesienia sankcji nałożonych na Rosję na rynek energetyczny w Europie

Obecna sytuacja geopolityczna i trwające rozmowy amerykańsko-rosyjskie w sprawie zamrożenia wojny na Ukrainie mogą w przyszłości doprowadzić do istotnych zmian w europejskiej architekturze energetycznej. Jednym z możliwych scenariuszy jest częściowe lub całkowite zniesienie sankcji nałożonych na rosyjski sektor energetyczny, co mogłoby mieć dalekosiężne...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1328

7 kwietnia 2025

Hanna Bazhenova - Zespół Wschodni

Federacja Rosyjska: od poszukiwania idei narodowej do polityzacji historii

Poszukiwanie idei narodowej w Rosji trwało od pierwszych lat jej niepodległości, jednak dopiero od początku XXI w. temat ten zajął istotne miejsce w retoryce państwowej. Pierwsze dwie kadencje prezydentury Władimira Putina charakteryzowały się instrumentalnym podejściem do formułowania idei narodowej, natomiast od 2012 r. zaczęła ona nabierać w jego narracji...

Więcej →

Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Komentarze IEŚ 1327

31 marca 2025

Krzysztof Fedorowicz - Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Koniec konfliktu o Górski Karabach? Osiągnięto historyczne porozumienie między Armenią i Azerbejdżanem

13 marca 2025 r. ministerstwa spraw zagranicznych Azerbejdżanu i Armenii poinformowały o zakończeniu procesu negocjacji treści „Traktatu o ustanowieniu pokoju i stosunkach międzypaństwowych między Armenią i Azerbejdżanem”. Gotowy do podpisania dokument najprawdopodobniej zakończy jeden z najdłużej trwających konfliktów na obszarze poradzieckim, będący przez...

Więcej →

Zespół Studiów Obywatelskich

Komentarze IEŚ 1326

31 marca 2025

Agata Domachowska - Zespół Studiów Obywatelskich

Tragedia w Macedonii Północnej: reakcje społeczno-polityczne

16 marca 2025 r. w Macedonii Północnej w wyniku pożaru w klubie zginęło 59 osób, a ponad 150 zostało rannych. Macedońskie władze podjęły natychmiastowe działania w celu ustalenia przyczyn katastrofy. Kolejne tygodnie pokażą, czy rząd w Skopje będzie faktycznie zdeterminowany, by wyjaśnić okoliczności tragedii i ukarać wszystkich, którzy się do niej...

Więcej →

Zespół narracji historycznych i historii stosowanej

Komentarze IEŚ 1325

31 marca 2025

Jędrzej Piekara - Zespół narracji historycznych i historii stosowanej

Amnestia w cieniu wojny: kogo nie uwolni Kreml w 2025 roku?

Amnestie jako środek „dialogu” ze społeczeństwem mają w Rosji długą tradycję, sięgającą czasów carskich i starannie kultywowaną w okresie sowieckim. Po upadku ZSRR Rosja podtrzymała zwyczaj ogłaszania amnestii z okazji rocznic historycznych, a nawet uczyniła z nich cykliczne wydarzenia, oczekiwane przez społeczeństwo. Najważniejszą rocznicą historyczną po...

Więcej →

Zespół Studiów Obywatelskich

Komentarze IEŚ 1324

28 marca 2025

Szczepan Czarnecki - Zespół Studiów Obywatelskich

Republika Czeska pół roku przed wyborami parlamentarnymi

Zaplanowane na jesień 2025 r. wybory parlamentarne w Republice Czeskiej budzą coraz większe zainteresowanie opinii publicznej. Według aktualnych prognoz przedwyborczych zdecydowanym faworytem jest ruch ANO byłego premiera Andreja Babiša, utrzymujący wyraźną przewagę nad rządową koalicją premiera Petra Fiali. Poparcie dla obecnej opozycji parlamentarnej stanowi...

Więcej →