Komentarze IEŚ | Instytut Europy Środkowej

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1682

14 sierpnia 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

András Baka nowym prezydentem Węgier

11 sierpnia 2026 r. Zgromadzenie Narodowe Węgier wybrało ósmego prezydenta od 1990 r. András Baka obejmie urząd osiem dni po ogłoszeniu wyników wyborów – 19 sierpnia, w przeddzień Święta Narodowego Węgier – Dnia św. Stefana (Szent István napja). Kadencja nowo wybranego prezydenta, zgodnie z postanowieniami 17. nowelizacji Ustawy Zasadniczej Węgier...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1681

13 sierpnia 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Serbia–Stany Zjednoczone: zacieśnianie dwustronnych relacji

Inauguracja Dialogu Strategicznego USA–Serbia w lipcu 2026 r. stanowi ważny krok w rozwoju relacji dwustronnych od czasu objęcia władzy przez Aleksandara Vučicia. Powołanie stałego mechanizmu konsultacji wskazuje na gotowość obu stron do wzmacniania współpracy w obszarach energetyki, bezpieczeństwa, nowych technologii oraz nauki. Jednocześnie charakter podpisanych...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1680

12 sierpnia 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Pierwsza oficjalna wizyta prezydenta Ukrainy w Serbii: sygnał zbliżenia bez przełomowych decyzji

Wizyta Wołodymyra Zełenskiego w Belgradzie nie oznacza zmiany strategii polityki zagranicznej Serbii, lecz pokazuje ewolucję polityki balansowania Aleksandra Vučicia w zmieniających się warunkach geopolitycznych. Serbia rozwija współpracę z Ukrainą i wysyła tym samym sygnał Brukseli i Waszyngtonowi, jednocześnie nie przekraczając zasadniczych czerwonych linii wobec...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1679

11 sierpnia 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Funkcjonowanie rafinerii w Europie Środkowej w okresie niskiego poziomu Dunaju

Niski poziom wód Dunaju doprowadził do zakłóceń logistycznych związanych z transportem paliw w Europie Środkowej i Południowo-Wschodniej. Ograniczenie ładowności barek wymusiło przekierowanie części dostaw na kolej i transport drogowy, co zwiększyło zarówno koszty, jak i presję na poziom zapasów. Mimo tych trudności główne rafinerie położone wzdłuż...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1678

10 sierpnia 2026

Damian Szacawa - Zespół Bałtycki

Islandia i Unia Europejska: stara debata w nowym kontekście

29 sierpnia 2026 r. Islandczycy odpowiedzą na pytanie, czy wznowić negocjacje akcesyjne z Unią Europejską – zawieszone w 2013 r. i nigdy formalnie niezakończone. Referendum jest politycznym punktem zwrotnym: po raz pierwszy obywatele bezpośrednio wypowiedzą się na temat europejskiej przyszłości wyspy. Sondaże wskazują na głęboki podział społeczeństwa, nie...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1677

6 sierpnia 2026

Anton Saifullayeu - Zespół Wschodni

Polityka Białorusi. Przegląd informacyjno-analityczny (lipiec 2026)

Tekst powstał we współpracy z iSANS W analizowanym okresie władze Białorusi skupiły się na kampanii żniwnej oraz skorygowały przekaz dotyczący bezpieczeństwa regionalnego. Po raz pierwszy od wielu miesięcy oficjalnie określiły sytuację jako „stabilną”. Nie zmieniły jednak strategicznej narracji o zagrożeniu ze strony NATO. Jednocześnie kontynuowały...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1676

5 sierpnia 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Czechy wzmacniają obecność gospodarczą w Serbii

Pod koniec lipca 2026 r. oficjalną wizytę w Serbii złożyła delegacja złożona z przedstawicieli czeskich władz i biznesu, której przewodniczył premier Republiki Czeskiej Andrej Babiš. W podróży do Belgradu premierowi Czech towarzyszyli m.in. wicepremier i minister przemysłu i handlu Karel Havlíček oraz przedstawiciele czeskich przedsiębiorstw. Babiš spotkał się...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1675

4 sierpnia 2026

Spasimir Domaradzki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Bułgaria: nowelizacja Kodeksu wyborczego

Wybory pozostają piętą achillesową bułgarskiej demokracji, a Kodeks wyborczy należy do najczęściej nowelizowanych aktów prawnych. Uchwalone obecnie zmiany, obejmujące m.in. przywrócenie głosowania z wykorzystaniem urządzeń elektronicznych, ograniczenie liczby głosów oddawanych do mobilnej urny wyborczej oraz zniesienie ograniczeń dotyczących tworzenia...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1674

3 sierpnia 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Wpływ niskiego poziomu Dunaju na wytwarzanie energii elektrycznej w Europie

Pod koniec lipca 2026 r. rekordowo niski poziom Dunaju, upały i susza ograniczyły funkcjonowanie elektrowni w Europie Środkowej i Południowo-Wschodniej. Kryzys pokazał, że nawet stabilne źródła energii, w tym elektrownie jądrowe, są podatne na skutki ekstremalnych zjawisk pogodowych oraz ograniczoną dostępność wody wykorzystywanej do chłodzenia. W...

Więcej →

Zespół Wschodni

IEŚ Brief 12

31 lipca 2026

Jakub Olchowski - Zespół Wschodni

Zełenski w Lublinie – pragmatyzm między historią a bezpieczeństwem

29 lipca 2026 r. w Lublinie odbyły się robocze konsultacje premiera Polski Donalda Tuska i prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego. Według komunikatów rozmowy koncentrowały się przede wszystkim na kwestiach bezpieczeństwa, tj. współpracy wojskowo-przemysłowej, zwłaszcza w kontekście wizyty Zełenskiego w Waszyngtonie (28 lipca) oraz dalszego zaangażowania USA,...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1673

29 lipca 2026

Jakub Bornio | Agata Tatarenko - Zespół Wschodni

Koalicja chętnych i zmiany w architekturze bezpieczeństwa w Europie. Implikacje dla Europy Środkowo-Wschodniej

13 lipca 2026 r. w Paryżu odbył się kolejny szczyt tzw. koalicji chętnych. Konsolidacja tego formatu stanowi kolejny sygnał zmiany sposobu organizowania bezpieczeństwa w Europie. Coraz większe znaczenie zyskują elastyczne formaty współpracy skupiające państwa gotowe do podejmowania konkretnych zobowiązań wojskowych, niezależnie od formalnych mechanizmów NATO czy...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1672

28 lipca 2026

Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Zielona tarcza – naturalna infrastruktura dla bezpieczeństwa. Część 3 – Finlandia i Rumunia

Przykład Finlandii i Rumunii pokazuje, że w polityce bezpieczeństwa naturalne ekosystemy mogą pełnić wielorakie funkcje. W Finlandii elementy krajobrazu przyrodniczego zostały zintegrowane z planowaniem obronnym, natomiast w Rumunii szlaki wodne Dunaju mogą być wykorzystane do transportu wojskowego lub tworzyć alternatywne trasy do eksportu towarów. Choć potencjał...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1671

27 lipca 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Koniec stagnacji węgierskiej gospodarki?

Wzrost PKB w pierwszym kwartale 2026 r. (do 1,7%), niska inflacja oraz napływ 10 mld EUR z funduszy UE pozwalają szacować tegoroczny wzrost gospodarczy na Węgrzech na 1,3-2,0%. Oznacza to, że po trzech latach gospodarka może wyjść ze stagnacji, przede wszystkim dzięki wyższej konsumpcji wewnętrznej oraz ożywieniu w przemyśle. Zagrożenie stanowią jednak rosnące ceny...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1670

24 lipca 2026

Jakub Olchowski - Zespół Wschodni

Ukraina: cena centralizacji władzy

Rekonstrukcja rządu Ukrainy z lipca 2026 r. okazała się czymś znacznie więcej niż zmianą personalną. Dymisja ministra obrony Mychajła Fedorowa uruchomiła największy od początku pełnoskalowej wojny kryzys polityczny, ujawniając narastające napięcia między efektywnością państwa a logiką koncentracji władzy w ośrodku prezydenckim. Wydarzenia te mogą mieć...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1669

23 lipca 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Projekt Neptun Deep a zmiana architektury rynku gazu ziemnego w Europie Południowo-Wschodniej

Neptun Deep jest jednym z najważniejszych projektów energetycznych rozwijanych obecnie w europejskiej części Morza Czarnego. Jego uruchomienie, planowane na 2027 r., może istotnie zmienić pozycję Rumunii na rynku gazu ziemnego. Projekt realizowany przez spółki OMV Petrom i Romgaz ma zwiększyć krajowe wydobycie, wzmocnić bezpieczeństwo energetyczne Rumunii oraz...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1668

22 lipca 2026

Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Zielona tarcza – naturalna infrastruktura dla bezpieczeństwa. Część 2 – Polska i państwa bałtyckie

W ostatnich latach państwa wschodniej flanki NATO coraz częściej postrzegają środowisko naturalne nie tylko jako zasób ekologiczny, lecz także jako element infrastruktury bezpieczeństwa. Szczególnie istotną rolę w Polsce i państwach bałtyckich odgrywają torfowiska, mokradła i kompleksy leśne, które mogą wspierać zdolności obronne poprzez ograniczanie...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ BRIEF 11

21 lipca 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Węgry: wygaszenie kadencji prezydenta

Zgodnie z 17. poprawką do Ustawy zasadniczej Węgier (Magyarország Alaptörvénye), od 20 lipca obowiązki prezydenta państwa pełni przewodnicząca parlamentu Ágnes Forsthoffer. Zgromadzenie Narodowe w ciągu 30 dni wybierze nową głowę państwa, jednak tylko do czasu wejścia w życie nowej konstytucji i nie dłużej niż na 5 lat. Dysponująca konstytucyjną...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1667

20 lipca 2026

Andrzej Szabaciuk - Zespół Wschodni

Zmiana systemu ochrony czasowej obywateli Ukrainy w Unii Europejskiej

Od 24 lutego 2022 r. polityka Unii Europejskiej wobec uchodźców wojennych z Ukrainy podlegała stałej ewolucji. Obecnie jednak wchodzimy w nową fazę, w której ochrona uchodźców wojennych, o charakterze bezwarunkowym, zderza się z realiami wojny na wyczerpanie oraz narastającymi nastrojami antyimigracyjnymi. W konsekwencji coraz więcej państw UE oraz Europejskiego...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1666

17 lipca 2026

Jakub Bornio - Zespół Bałtycki

NATO po szczycie w Ankarze – pogłębianie europeizacji Sojuszu w warunkach trwałej niestabilności

Szczyt Sojuszu Północnoatlantyckiego w Ankarze, który odbył się w dniach 7-8 lipca 2026 r., należy uznać za umiarkowany sukces. Podtrzymano główne kierunki ewolucji NATO, których centralnym elementem pozostaje stopniowa europeizacja Sojuszu. Jednocześnie spotkanie potwierdziło, że NATO nadal mierzy się z wyzwaniami strukturalnymi – zarówno wewnętrznymi, jak i...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

IEŚ Brief 10

17 lipca 2026

Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Liberalny technokrata – kandydat na premiera Mołdawii

Rządząca w Mołdawii Partia Działania i Solidarności (Partidul Acțiune și Solidaritate, PAS) ogłosiła 10 lipca 2026 r., że jej kandydatem na premiera jest przedsiębiorca i finansista Vasile Tofan. Wybór nowego szefa rządu stał się konieczny po tym, jak 3 lipca ze stanowiska ustąpił Alexandru Munteanu („IEŚ Brief”, nr 9). Kandydat na premiera ma 15 dni na...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1665

16 lipca 2026

Jędrzej Piekara - Zespół Wschodni

Muzeum Pamięci w Moskwie: budowa nowej tożsamości historycznej

W 85. rocznicę ataku Niemiec hitlerowskich na Związek Radziecki, 22 czerwca 2026 r., w Moskwie otworzono nowe Muzeum Pamięci. Placówka zajęła budynek i domenę internetową dawnego Muzeum Historii Gułagu (zob. „Komentarze IEŚ”, nr 1538). Ekspozycję obejmującą 1700 metrów kwadratowych i osiemnaście modułów tematycznych przygotował w ciągu zaledwie trzech...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1664

15 lipca 2026

Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Zielona tarcza – naturalna infrastruktura dla bezpieczeństwa. Część 1 – Ukraina

Koncepcja zielonej granicy zakłada wykorzystanie naturalnych ekosystemów jako elementu infrastruktury bezpieczeństwa państwa. Jej skuteczność potwierdzają zarówno doświadczenia historyczne, jak i współczesna wojna w Ukrainie, pokazując, że bagna, lasy i rzeki mogą istotnie ograniczać mobilność przeciwnika, wspierać działania obronne, ale także być elementem...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1663

15 lipca 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Rekonstrukcja rządu w Macedonii Północnej

13 lipca parlament Macedonii Północnej zatwierdził rekonstrukcję rządu premiera Hristijana Mickoskiego, powołując ośmiu nowych ministrów. Zmiany objęły kluczowe resorty, m.in. sprawiedliwości, zdrowia i stosunków między wspólnotami. Rekonstrukcja ma przede wszystkim wzmocnić pozycję premiera, poprawić wizerunek rządu oraz przygotować gabinet do realizacji...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1662

14 lipca 2026

Andrzej Szabaciuk - Zespół Wschodni

Operacja krymska Ukrainy i jej potencjalne konsekwencje

Krym, symbol neoimperialnej polityki Rosji, stał się celem ukraińskiej wielodomenowej wojny asymetrycznej. Kijów systematycznie niszczy Flotę Czarnomorską, obronę przeciwlotniczą i przeprawy promowe, dążąc do całkowitej izolacji półwyspu i przekształcenia go w odciętą od zaopatrzenia „wyspę”. Celem tej strategii nie jest obecnie deokupacja, lecz...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1661

14 lipca 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Razem, ale osobno. Szczyt NATO w Ankarze a wyzwania w polityce bezpieczeństwa Republiki Czeskiej

Szczyt NATO w Ankarze, który odbył się w dniach 7-8 lipca br. i był poświęcony wzmacnianiu zdolności obronnych państw Sojuszu, stanowił dla Czech przede wszystkim test gotowości do realizacji zobowiązań sojuszniczych oraz określenia dalszego wsparcia dla Ukrainy. Debatę nad tymi wyzwaniami zdominował jednak konflikt między prezydentem Petrem Pavlem a koalicyjnym...

Więcej →