Komentarze IEŚ | Instytut Europy Środkowej

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1542

3 marca 2026

Damian Szacawa | Jakub Bornio | Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Reakcje państw bałtyckich i nordyckich na amerykańsko-izraelski atak na Iran

Skoordynowane uderzenia USA i Izraela na Iran, które rozpoczęły się 28 lutego 2026 r., wymierzone w ośrodki decyzyjne oraz infrastrukturę wojskową i krytyczną reżimu, wywołały zróżnicowane reakcje w państwach nordyckich i bałtyckich. Dla nordyckich demokracji, przywiązanych do norm multilateralnego porządku, operacja Epic Fury stała się testem granic...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1541

2 marca 2026

Robert Rajczyk | Szczepan Czarnecki | Agata Tatarenko - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Reakcje państw Europy Środkowej na amerykańsko-izraelski atak na Iran

Amerykańsko-izraelski atak na Iran zmusił państwa Europy Środkowej do zajęcia stanowisk. Premier Słowacji wykorzystał okazję do krytyki Unii Europejskiej, a szef węgierskiego rządu wkomponował potencjalne negatywne skutki interwencji w kampanię przedwyborczą i stosunki z Ukrainą. Z kolei Czechy zajęły konsekwentnie proizraelskie i proamerykańskie stanowisko, choć...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1540

1 marca 2026

Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Dylematy polityki zagranicznej Litwy: stosunki z Chinami

Obecne dylematy polityki zagranicznej Litwy koncentrują się na pogodzeniu dotychczasowego podejścia opartego na wartościach z rosnącą potrzebą pragmatyzmu w relacjach nie tylko z Białorusią, ale również z Chińską Republiką Ludową. W odniesieniu do ChRL przedmiotem sporu pozostaje kwestia zmiany nazwy lub – w dłuższej perspektywie – formuły funkcjonowania...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1539

27 lutego 2026

Agata Tatarenko - Zespół Pamięci Zbiorowej

Czesi wobec wojny: ewolucja postaw społecznych

Cztery lata po wybuchu pełnoskalowej wojny Rosji przeciwko Ukrainie czeskie społeczeństwo pozostaje solidarne z Kijowem, lecz jego postawy wyraźnie ewoluowały. Od spontanicznej mobilizacji i akceptacji szerokiego wsparcia w 2022 r. Czesi przeszli do bardziej pragmatycznego i selektywnego podejścia – preferując pomoc humanitarną i dyplomatyczną, przy rosnącym...

Więcej →

Zespół narracji historycznych i historii stosowanej

Komentarze IEŚ 1538

27 lutego 2026

Jędrzej Piekara - Zespół narracji historycznych i historii stosowanej

Kremlowski monopol na przeszłość: zamknięcie Muzeum Historii Gułagu i powołanie Muzeum Pamięci

Ostateczna likwidacja moskiewskiego Muzeum Historii Gułagu i zastąpienie go nowym Muzeum Pamięci to symboliczny moment domknięcia w Rosji procesu przepisywania przeszłości oraz zmiany tożsamości społecznej. Decyzja ta oznacza fizyczne usunięcie niewygodnych dowodów stalinowskiego terroru z przestrzeni publicznej oraz świadczy o wyraźnej reorientacji państwowej...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1537

27 lutego 2026

Andrzej Szabaciuk - Zespół Wschodni

Wyzwania mobilizacyjne Ukrainy pod koniec czwartego roku wojny

Obecnie Ukraina mierzy się z głębokim kryzysem mobilizacyjnym i demograficznym. Deficyt żołnierzy sprawia, że oddziały liniowe zmagają się z poważnymi brakami kadrowymi, co drastycznie utrudnia rotację wojsk i stwarza realne ryzyko przełamania frontu. Władze w Kijowie stoją przed dylematem: mobilizować najmłodsze roczniki, ryzykując pogłębienie kryzysu...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1536

26 lutego 2026

Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Dylematy polityki zagranicznej Litwy: stosunki z Białorusią

Zmieniające się uwarunkowania geopolityczne, polityka sankcyjna UE oraz rekalkulacja polityczna mają istotny wpływ na kształt przyszłych relacji Litwy z Białorusią. W obliczu przedłużającego się kryzysu na granicy litewsko-białoruskiej część socjaldemokratów proponuje podniesienie rangi rozmów z reżimem Alaksandra Łukaszenki, co może sygnalizować możliwą...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1535

26 lutego 2026

Łukasz Lewkowicz | Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Gospodarczy wymiar wizyty szefa dyplomacji USA na Słowacji i Węgrzech

Zacieśnienie współpracy w dziedzinie energetyki jądrowej i bezpieczeństwa ze Słowacją oraz polityczne, a także strategiczne wsparcie dla Węgier to bezpośrednie rezultaty wizyty w Bratysławie i Budapeszcie sekretarza stanu Marco Rubio. Słowacja chce być regionalnym pośrednikiem w relacjach z USA, częściowo równoważąc wpływy UE. Dla premiera Viktora Orbána...

Więcej →

Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Komentarze IEŚ 1534

25 lutego 2026

Spasimir Domaradzki | Piotr Oleksy - Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Odwrócone rozszerzenie – plany fundamentalnych zmian w UE

W Unii Europejskiej trwają prace nad planem reformy reguł przyjmowania nowych członków. Jego celem jest umożliwienie akcesji Albanii, Czarnogóry, Mołdawii i Ukrainy już w 2027 r. Rozgrywka polityczna koncentruje się przede wszystkim na przyspieszonej ścieżce członkostwa dla Ukrainy. Rewolucja w procesie rozszerzenia mogłaby jednak zmienić całą strukturę Unii. Stan...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1533

25 lutego 2026

Michał Paszkowski - Zespół Bałtycki

Węgry i Słowacja w obliczu przerwy w dostawach ropy naftowej rurociągiem Przyjaźń

Rurociąg Przyjaźń stanowi kluczowy element infrastruktury energetycznej państw Europy Środkowej, dostarczając rosyjską ropę naftową do rafinerii na Słowacji i Węgrzech. Po wstrzymaniu dostaw nitką południową w dniu 27 stycznia 2026 r., oba państwa znalazły się w sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa energetycznego, ponieważ należą do ostatnich państw UE wciąż...

Więcej →

Zespół narracji historycznych i historii stosowanej

Komentarze IEŚ 1532

24 lutego 2026

Jędrzej Piekara - Zespół narracji historycznych i historii stosowanej

Podstawowe pojęcia rosyjskiej geopolityki po 2022 roku: Ukraina jako „anty-Rosja”

Współczesna rosyjska myśl strategiczna oraz oficjalny dyskurs państwowy definiują Ukrainę jako kluczowy „zasób geopolityczny” w egzystencjalnym starciu między Federacją Rosyjską a „kolektywnym Zachodem”. Analiza dokumentów programowych i wystąpień przedstawicieli rosyjskiej dyplomacji wskazuje na konsekwentną dekonstrukcję ukraińskiej państwowości, która...

Więcej →

Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Komentarze IEŚ 1531

23 lutego 2026

Spasimir Domaradzki - Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Bułgaria: rząd tymczasowy Andreja Gjurowa

19 lutego 2026 r. w Bułgarii zaprzysiężono rząd tymczasowy, na czele którego stanął Andrej Gjurow. Jednocześnie prezydent Iliana Jotowa ogłosiła datę przedterminowych wyborów parlamentarnych, wyznaczając je na 19 kwietnia 2026 r. Głównym zadaniem rządu tymczasowego jest przygotowanie oraz zapewnienie sprawnego i uczciwego przebiegu wyborów. Tymczasem jednak nowy...

Więcej →

Zespół Studiów Obywatelskich

Komentarze IEŚ 1530

23 lutego 2026

Agata Domachowska - Zespół Studiów Obywatelskich

Kosowo: wsparcie dla byłych członków Armii Wyzwolenia Kosowa

Proces byłych członków Armii Wyzwolenia Kosowa (Ushtria Çlirimtare e Kosovës, UÇK) stanowi istotny punkt odniesienia dla opinii publicznej zarówno w Kosowie, jak i w całym regionie Bałkanów oraz w diasporze. Od początku postępowania, które trwa od 2023 r., można obserwować społeczne wsparcie dla czterech oskarżonych przebywających w Hadze, przy czym w ostatnich...

Więcej →

Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Komentarze IEŚ 1529

19 lutego 2026

Spasimir Domaradzki - Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Bułgaria w Radzie Pokoju

Bułgaria jest jednym z dwóch państw członkowskich Unii Europejskiej (drugim są Węgry), które dołączyły do utworzonej przez Donalda Trumpa międzynarodowej organizacji pod nazwą Rada Pokoju (Peace Council). Jednocześnie Bułgaria nie zamierza ubiegać się o stałe członkostwo ani wpłacać kwoty 1 mld dolarów. Rząd Rosena Żeljazkowa dąży do zbliżenia z...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1528

16 lutego 2026

Jakub Olchowski - Zespół Wschodni

Weterani w ukraińskiej polityce – co dalej z Wałerijem Załużnym

W warunkach przedłużającej się wojny, narastających afer korupcyjnych i spadku zaufania do tradycyjnych elit, wojskowi oraz weterani zyskali istotny kapitał społeczny. Dymisja gen. Wałerija Załużnego i „zesłanie” do Wielkiej Brytanii nie osłabiły jego pozycji – przeciwnie, wzmocniły wizerunek niezależnego lidera, pozostającego poza bieżącą walką...

Więcej →

Zespół Studiów Obywatelskich

Komentarze IEŚ 1527

13 lutego 2026

Agata Domachowska - Zespół Studiów Obywatelskich

Kosowo: powołanie nowego rządu i zakończenie wielomiesięcznego kryzysu politycznego

11 lutego 2026 r. odbyła się sesja inauguracyjna nowego Zgromadzenia Kosowa, wyłonionego w przedterminowych wyborach parlamentarnych z 28 grudnia 2025 r. W trakcie nadzwyczajnego posiedzenia deputowani udzielili wotum zaufania nowemu rządowi, na którego czele – po raz trzeci – stanął Albin Kurti. Decyzja ta stanowi formalne zamknięcie trwającego kilkanaście...

Więcej →

Zespół Studiów Obywatelskich

Komentarze Brief IEŚ 1526

13 lutego 2026

Agata Domachowska - Zespół Studiów Obywatelskich

Macedonia Północna: warunki zmian konstytucyjnych w kontekście procesu akcesyjnego do Unii Europejskiej

29 stycznia premier Macedonii Północnej Hristijan Mickoski, odpowiadając w parlamencie na pytania posłów, podkreślił, że poparcie większości rządzącej dla zmian konstytucyjnych jest uzależnione od spełnienia dwóch określonych warunków. Wypowiedź premiera H. Mickoskiego należy osadzać w kontekście zobowiązań przyjętych przez państwo w 2022 r. w ramach...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1525

13 lutego 2026

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Polityczne implikacje kondycji węgierskiej gospodarki

Jakość życia codziennego może stać się jednym z głównych motywów kampanii wyborczej przed zarządzonymi na 12 kwietnia 2026 r. wyborami parlamentarnymi. Wobec ustabilizowania się trendów sondażowych dwóch cieszących się największym poparciem ugrupowań – Fidesz-KDNP oraz Szacunek i Wolność (Tisztelet eś Szabadság, TISZA) – kluczem do zwycięstwa w...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1524

12 lutego 2026

Jakub Bornio - Zespół Bałtycki

Wpływ wygaśnięcia traktatu New START na bezpieczeństwo Europy Środkowo-Wschodniej

5 lutego 2026 r. wygasł traktat o redukcji zbrojeń strategicznych (New START), zawarty w 2010 r. przez Stany Zjednoczone i Rosję. Choć jego założenia nie dotyczyły systemów, które były wykorzystywane przez Rosję do szantażu atomowego wobec państw Europy Środkowo-Wschodniej, to wygaśnięcie umowy ma globalne implikacje i pośrednie przełożenie na bezpieczeństwo...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1523

10 lutego 2026

Michał Paszkowski - Zespół Bałtycki

Cena bezpieczeństwa: mołdawski rynek energii elektrycznej w 2025 r.

Rok 2025 okazał się dla Mołdawii przełomowy pod względem bezpieczeństwa energetycznego, ale jednocześnie wyjątkowo trudny ze względu na rosnące ceny energii elektrycznej. Po wstrzymaniu dostaw gazu ziemnego do elektrowni MGRES (zlokalizowanej w Naddniestrzu) przez terytorium Ukrainy – która przez lata stanowiła filar krajowego systemu elektroenergetycznego –...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1522

10 lutego 2026

Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

„Wojskowa strefa Schengen” na obszarze państw bałtyckich

30 stycznia 2026 r. ministrowie obrony Litwy, Łotwy i Estonii podpisali deklarację intencyjną o utworzeniu Bałtyckiego Obszaru Mobilności Wojskowej (BOMW), którego celem jest złagodzenie procedur i umożliwienie szybkiego przemieszczenia wojsk oraz sprzętu przez trzy państwa, zwłaszcza w sytuacjach kryzysowych. Inicjatywa ma zwiększyć interoperacyjność jednostek...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1521

6 lutego 2026

Bartłomiej Krzysztan - Zespół Wschodni

Czystki w Gruzińskim Marzeniu

Wprowadzenie. 12 stycznia 2026 r. Irakli Garibaszwili, dwukrotny premier Gruzji (2013-2015, 2021-2024) oraz minister obrony w latach 2019-2021, został skazany na pięć lat pozbawienia wolności oraz na grzywnę w wysokości 1 miliona lari (ok. 370 tysięcy dolarów) za pranie pieniędzy. Zgodnie z gruzińskim kodeksem karnym, Garibaszwilemu groziło do 12 lat więzienia....

Więcej →

Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Komentarze Brief IEŚ 1520

6 lutego 2026

Piotr Oleksy - Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Rumunia i Niemcy zacieśniają współpracę obronną

Premier Rumunii Ilie Bolojan oraz minister obrony narodowej Radu Miruță odbyli w dniach 28-29 stycznia 2026 roku dwudniową, oficjalną wizytę w Republice Federalnej Niemiec. Jej rezultatem jest memorandum o współpracy w zakresie rozwoju zdolności obronnych. Premier Bolojan oraz kanclerz RFN Friedrich Merz podkreślali zbieżność stanowisk w kwestii wojny w Ukrainie,...

Więcej →

Zespół Studiów Obywatelskich

Komentarze IEŚ 1519

3 lutego 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Studiów Obywatelskich

Republika Czeska: protest poparcia dla prezydenta Petra Pavla

1 lutego 2026 r. w Pradze zorganizowana została demonstracja poparcia dla prezydenta Petra Pavla, która zgromadziła dziesiątki tysięcy uczestników w centrum stolicy państwa, a także – choć w mniejszej liczbie – w innych miastach kraju. Wydarzenie, które zostało przygotowane przez stowarzyszenie Milion chvilek pro demokracii w reakcji na spór prezydenta z...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1518

2 lutego 2026

Robert Rajczyk | Łukasz Lewkowicz - Zespół Pamięci Zbiorowej

Dekrety Beneša: nierozwiązany problem w relacjach węgiersko-słowackich

Polityczna instrumentalizacja nowelizacji kodeksu karnego, penalizującej kwestionowanie tzw. dekretów Beneša, jest wspólna dla słowackiej opozycyjnej partii Postępowa Słowacja (Progresívne Slovensko, PS) oraz węgierskiego opozycyjnego ugrupowania Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA), cieszącego się obecnie największym poparciem sondażowym. Obie...

Więcej →