Wydawca: Instytut Europy Środkowej
ISSN: 2657-6996
  • Anton Saifullayeu
  • Agnieszka Zajdel
  • Spasimir Domaradzki
  • Bartłomiej Krzysztan
  • Sławomir Łukasiewicz
  • Damian Szacawa
  • Agata Tatarenko

Komentarze IEŚ

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1569
24 marca 2026
Bartłomiej Krzysztan - Zespół Wschodni

Śmierć patriarchy

Śmierć Eliasza II, stojącego na czele Gruzińskiej Cerkwi Prawosławnej od 1977 r., jest wydarzeniem o dużym znaczeniu nie tylko w kontekście zmian czekających sam patriarchat. Społeczny autorytet i silna pozycja patriarchy powodują, że nieuniknione będą również szersze konsekwencje polityczne. Eliasz II – który przez 48 lat stał na czele gruzińskiej Cerkwi –...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1568
24 marca 2026
Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Republika Czeska: nowy budżet w cieniu sporów o deficyt i obronność

11 marca br. parlament Republiki Czeskiej przyjął rządowy projekt ustawy budżetowej na 2026 rok, kończąc tym samym trzymiesięczny okres prowizorium budżetowego. Mimo sprzeciwu opozycji, pozbawionej realnego wpływu na ostateczny kształt budżetu, ustawa została uchwalona, a następnie 20 marca podpisana przez prezydenta Petra Pavla, który jednocześnie zgłosił...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze Brief IEŚ 1567
20 marca 2026
Anton Saifullayeu - Zespół Wschodni

Wizyta Johna Coale’a w Mińsku. Główne wnioski

Tekst powstał we współpracy z iSANS 19 marca w Mińsku odbyły się rozmowy z amerykańską delegacją pod przewodnictwem specjalnego wysłannika USA Johna Coale’a. Wizyta trwała jeden dzień. Coale przybył do stolicy Białorusi bezpośrednio z Litwy. Najważniejszym rezultatem dla strony białoruskiej jest uzgodnienie zniesienia sankcji wobec sektora potasowego (tj....

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze Brief IEŚ 1566
20 marca 2026
Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Transfery socjalne drenują węgierski budżet przed wyborami parlamentarnymi

Rosnące wydatki społeczne spowodowały osiągnięcie blisko połowy tegorocznego deficytu budżetowego już po dwóch miesiącach 2026 r. Według danych Ministerstwa Gospodarki Narodowej (Nemzetgazdasági Minisztérium, NGM) deficyt finansów publicznych (bez uwzględnienia samorządów) na koniec lutego wyniósł 2,1 bln forintów z 4,2 bln forintów zaplanowanych w...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1565
20 marca 2026
Sławomir Łukasiewicz | Jędrzej Piekara | Agata Tatarenko - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Historia jako broń: rosyjska dezinformacja w Europie Środkowej

Dezinformacja historyczna stała się jednym z kluczowych narzędzi współczesnej polityki Rosji wobec Europy Środkowej, łącząc manipulację przeszłością z bieżącymi celami geopolitycznymi. Wykorzystując emocjonalny potencjał pamięci zbiorowej i nowe środowisko informacyjne, Kreml buduje narracje, które mają nie tylko reinterpretować przeszłość, lecz także...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1564
19 marca 2026
Damian Szacawa - Zespół Bałtycki

Przedterminowe wybory parlamentarne w Danii

24 marca 2026 r. w Danii odbędą się przedterminowe wybory parlamentarne do 179-osobowego parlamentu (Folketing). Premier Mette Frederiksen ogłosiła je 26 lutego 2026 r. – siedem miesięcy przed konstytucyjnym terminem – powołując się na konieczność udzielenia Duńczykom głosu w obliczu presji ze strony administracji Donalda Trumpa dotyczącej Grenlandii oraz wobec...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1563
18 marca 2026
Jakub Bornio - Zespół Bałtycki

Kryzys w cieśninie Ormuz a jedność transatlantycka

Od 14 marca 2026 r. Donald Trump apeluje do europejskich sojuszników NATO, aby zaangażowali się w odblokowanie szlaków żeglugowych przez cieśninę Ormuz. Szantaż, jakiego prezydent Stanów Zjednoczonych użył w odezwie do państw NATO, oraz jednoznaczne odrzucenie jego propozycji przez europejskich liderów stanowią kolejne ogniwo w serii napięć, które negatywnie...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze Brief IEŚ 1562
18 marca 2026
Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Odwrócone czy stopniowe? Kolejna odsłona debaty o rozszerzeniu Unii Europejskiej

Państwa członkowskie odrzuciły pomysł alternatywnego modelu rozszerzenia UE. Perspektywa przyjęcia nowych członków przed 2030 r. stała się mało realna. Ambasadorowie państw członkowskich UE w trakcie spotkania z przewodniczącą KE Ursulą von der Leyen, które odbyło się 4 marca 2026 r., odrzucili pomysł tzw. odwróconego rozszerzenia Unii. Idea ta zakładała...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1561
17 marca 2026
Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

NGO pod specjalnym nadzorem. Spór wokół projektu ustawy o zagranicznych powiązaniach podmiotów działających w przestrzeni publicznej w Republice Czeskiej

W Republice Czeskiej trwają prace nad projektem ustawy dotyczącym rejestracji podmiotów posiadających zagraniczne powiązania. Regulacja może objąć osoby zarówno fizyczne, jak i prawne prowadzące działalność o znaczeniu publicznym, w szczególności organizacje pozarządowe. Zgodnie z zapowiedziami koalicyjnego rządu Andreja Babiša, celem proponowanych rozwiązań...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1560
13 marca 2026
Jakub Olchowski | Andrzej Szabaciuk - Zespół Wschodni

Ukraina wobec eskalacji konfliktu na Bliskim Wschodzie

Eskalacja konfliktu na Bliskim Wschodzie stawia Ukrainę w nowej, złożonej sytuacji geopolitycznej. Poparcie Kijowa dla amerykańsko-izraelskich działań przeciwko Iranowi wynika nie tylko z politycznej i pragmatycznej solidarności z partnerami z Zachodu, lecz także z doświadczeń wojny z Rosją i współpracy militarno-technologicznej między Teheranem a Moskwą....

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze Brief IEŚ 1559
13 marca 2026
Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

USA wykorzystają bazę wojskową w Rumunii do działań na Bliskim Wschodzie

Rumunia zgodziła się na tymczasowe rozmieszczenie na swoim terytorium dodatkowych sił zbrojnych USA, które zostaną wykorzystane w celu wsparcia ataku na Iran. Podjęciu decyzji towarzyszyła burzliwa dyskusja w parlamencie. Stan Zjednoczone zwróciły się do Rumunii z prośbą o przyjęcie dodatkowych żołnierzy i sprzętu wojskowego w bazie lotnictwa wojskowego „Mihail...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1558
13 marca 2026
Agata Tatarenko - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Diaspora w kampanii wyborczej: dlaczego mniejszość węgierska w Rumunii jest ważna dla wyborów na Węgrzech

Mniejszość węgierska w Rumunii odgrywa istotną rolę w strategii politycznej rządu Viktora Orbána w kontekście zaplanowanych na kwiecień 2026 r. wyborów parlamentarnych na Węgrzech. Dzięki ustawie uchwalonej w 2011 r., która przyznała prawa wyborcze Węgrom żyjącym poza granicami Węgier, diaspora – w tym szczególnie liczna społeczność węgierska w Rumunii –...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komenatrze IEŚ 1557
12 marca 2026
Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Program e-rezydencji w Estonii: model, wyniki, implikacje

Uruchomiony ponad dekadę temu estoński program e-rezydencji – pierwszy taki na świecie – stanowi wyjątkowy przykład efektywnej polityki publicznej. Jego istotą jest umożliwienie cudzoziemcom zdalnego dostępu do infrastruktury prawno-biznesowej Estonii – bez konieczności fizycznej obecności w państwie. Rekordowe wyniki programu z 2025 r. potwierdzają, że model...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1556
12 marca 2026
Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Kosowo: w stronę kolejnego kryzysu politycznego

Zaledwie trzy miesiące po ostatnich przedterminowych wyborach parlamentarnych Kosowo ponownie znalazło się w sytuacji kryzysu politycznego. Źródłem napięć jest nieudana próba wyboru nowego prezydenta oraz natychmiastowa decyzja urzędującej prezydent o rozwiązaniu parlamentu, która wywołała silne i spolaryzowane reakcje społeczne. Kluczową rolę w rozstrzygnięciu...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1555
11 marca 2026
Spasimir Domaradzki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Progresywna Bułgaria – nowy projekt w bułgarskiej polityce

2 marca 2026 r. były prezydent Bułgarii Rumen Radew zarejestrował koalicję Progresywna Bułgaria (Прогресивна България, PB), która weźmie udział w przedterminowych wyborach parlamentarnych, zaplanowanych na 19 kwietnia 2026 r. Choć Radew deklaruje jako priorytet walkę z oligarchią, to skład i retoryka nowej formacji wskazują, że celem jest...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1554
11 marca 2026
Jędrzej Jander - Zespół Wschodni

Rosja: kampania blokowania Telegramu wkracza w decydującą fazę

26 lutego rosyjskie media poinformowały o planowanym przez władze zablokowaniu komunikatora Telegram na terytorium Federacji Rosyjskiej od kwietnia 2026 r. Według tych doniesień z blokady miałaby zostać wyłączona jedynie strefa przyfrontowa na okupowanych terytoriach Ukrainy, gdzie Telegram pozostaje jednym z podstawowych środków komunikacji rosyjskich żołnierzy....

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze Brief IEŚ 1553
11 marca 2026
Anton Saifullayeu - Zespół Wschodni

W trójkącie USA–Rosja–Iran. Reakcja w Mińsku po ataku na Iran

Tekst powstał we współpracy z iSANS Reakcja w Mińsku na bombardowanie Iranu miała charakter niespójny – milczenie, później emocjonalny przekaz Łukaszenki, ostrożna dyplomacja oraz ostry przekaz propagandowy. Białoruskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych użyło neutralnego języka, wyrażając zaniepokojenie sytuacją oraz wzywając „zaangażowane strony” do...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1552
10 marca 2026
Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Zrujnowana elektroenergetyka Ukrainy i rosnąca zależność od energii elektrycznej z Unii Europejskiej

Ukraiński sektor elektroenergetyczny należy do najbardziej zniszczonych elementów infrastruktury państwa w wyniku pełnoskalowej wojny z lutego 2022 r. System, który jeszcze kilka lat wcześniej dysponował znacznym potencjałem eksportowym do państw Unii Europejskiej, w ciągu czterech lat wojny uległ głębokiej degradacji technicznej i strukturalnej. Masowe ataki na...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1551
10 marca 2026
Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Eskalacja kryzysu jako taktyka w kampanii wyborczej na Węgrzech

Sztuczne podsycanie napięcia społecznego i manipulowanie poczuciem zagrożenia zewnętrznego mają służyć mobilizacji wyborczej przed zarządzonymi na 12 kwietnia 2026 r. wyborami parlamentarnymi oraz poprawie notowań koalicji rządzącej w sondażach. Zaostrzanie węgiersko-ukraińskiego kryzysu – poprzez oskarżenia o ingerencję Ukrainy w wybory i wspieranie...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1550
9 marca 2026
Anton Saifullayeu - Zespół Wschodni

Polityka Białorusi. Przegląd informacyjno-analityczny (luty 2026)

Tekst powstał we współpracy z iSANS Kwestie bezpieczeństwa, ćwiczenia wojskowe W retoryce Mińska bezpieczeństwo regionalne oceniane jest jako trwale napięte, a sytuacja wokół kraju przedstawiana jako niekorzystna. Przewodniczący Państwowego Komitetu Granicznego, Kanstancin Mołastau, powiedział 13 lutego, że na granicach obserwuje się „wzrost napięcia” oraz...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1549
6 marca 2026
Bartłomiej Krzysztan - Zespół Wschodni

Zmiana układu sił. USA wobec Kaukazu

Proces pokojowy między Armenią i Azerbejdżanem oraz postępująca zmiana polityczna w Gruzji wskazują na głębokie przemodelowanie układu sił na Kaukazie Południowym. Kluczowe znaczenie dla dynamiki politycznej w regionie mają również uwarunkowania międzynarodowe, przede wszystkim zwiększona obecność Stanów Zjednoczonych. Na początku lutego 2026 r. Armenię i...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1548
5 marca 2026
Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Albania: wymuszona rekonstrukcja rządu

Zaledwie sześć miesięcy po powołaniu rządu Albanii premier Edi Rama dokonał jego rekonstrukcji. Bezpośrednią przyczyną zmian były oskarżenia formułowane od miesięcy wobec zdymisjonowanej już wicepremier Belindy Balluku. Opozycja domaga się jednak ustąpienia samego szefa rządu. W warunkach narastającego kryzysu politycznego wyraźnie umocniła się pozycja...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1547
5 marca 2026
Jakub Bornio - Zespół Bałtycki

Globalna strategia USA a Europa Środkowo-Wschodnia – sygnały z Monachijskiej Konferencji Bezpieczeństwa

Tegoroczna edycja Monachijskiej Konferencji Bezpieczeństwa, która odbyła się w dniach 13-15 lutego, uwydatniła główne trendy w polityce zagranicznej kluczowych aktorów wspólnoty Zachodu oraz aktualny stan relacji transatlantyckich. Aktywność przedstawicieli administracji prezydenta Donalda Trumpa podczas konferencji sprawiła, że coraz wyraźniej rysują się cele,...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1546
4 marca 2026
Agata Tatarenko - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Kampania wyborcza na Węgrzech jako pole walki o pamięć

W obliczu wojny Rosji z Ukrainą węgierska kampania wyborcza staje się czymś więcej niż rywalizacją programów. Przekształca się w spór o interpretację przeszłości i jej znaczenie dla teraźniejszości. Rząd Viktora Orbána sięga po utrwalone w pamięci zbiorowej traumy Trianon, doświadczenia II wojny światowej i 1956 r., by uzasadnić politykę „suwerenności...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1545
4 marca 2026
Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Strategie komunikacji politycznej w kampanii wyborczej na Węgrzech

Silna polaryzacja polityczna to retoryczna strategia węgierskich partii politycznych przed zarządzonymi na 12 kwietnia 2026 r. wyborami parlamentarnymi. Według koalicji Fidesz-KDNP stawką wyborów jest przystąpienie Węgier do wojny rosyjsko-ukraińskiej. Ciesząca się stałą przewagą sondażową partia Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) przedstawia...

Więcej →