Komentarze IEŚ | Instytut Europy Środkowej

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1580

3 kwietnia 2026

Spasimir Domaradzki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Kampania wyborcza w Bułgarii. Wszyscy przeciwko reformatorom

20 marca rozpoczęła się kampania poprzedzająca ósme przedterminowe wybory parlamentarne, które odbędą się 19 kwietnia 2026 r. Główne osie podziałów w kampanii dotyczą oceny obecnego systemu politycznego oraz geopolitycznej orientacji Bułgarii. Wciąż aktualne pozostają słabości bułgarskiego prawa i procesu wyborczego, które wpływają zarówno na jakość...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1579

2 kwietnia 2026

Anton Saifullayeu - Zespół Wschodni

Polityka Białorusi. Przegląd informacyjno-analityczny (marzec 2026)

Tekst powstał we współpracy z iSANS Kwestie bezpieczeństwa, ćwiczenia wojskowe W Wojskach Wewnętrznych MSW część jednostek została zreorganizowana. Oddziały specjalne „Buran” (Homel i Mozyrz) oraz „Sztorm” (Brześć) przekształcono w odrębne jednostki wojskowe, co w praktyce oznacza ich rozbudowę z poziomu kompanii do batalionu. Równocześnie 1. brygada...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1578

1 kwietnia 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Znaczenie głosowania zagranicznego w wyborach parlamentarnych na Węgrzech

Co najmniej 7% głosów w wyborach parlamentarnych na Węgrzech ma zostać oddanych korespondencyjnie oraz w placówkach dyplomatycznych. Udział w głosowaniu ponad 570 tys. wyborców może wpłynąć na przydział nawet 2 mandatów z tzw. partyjnych list krajowych, co ze względu na specyfikę systemu wyborczego będzie miało istotne znaczenie dla uzyskania większości...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1577

31 marca 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Wybory lokalne w Serbii: wzmacniająca się polaryzacja społeczna

Wybory lokalne przeprowadzone w dziesięciu serbskich gminach potwierdziły utrzymującą się głęboką polaryzację społeczną. Serbia podzielona jest na dwa bloki: rządowy, popierający przede wszystkim prezydenta A. Vučicia, oraz opozycyjny. Wstępne wyniki świadczą o sukcesie środowiska opozycyjnego i studenckiego, co może mieć istotne znaczenie symboliczne –...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1576

31 marca 2026

Jakub Olchowski - Zespół Wschodni

Drony nie wygrywają wojen

Wojna w Ukrainie ukazuje rosnącą rolę technologii cyfrowych, systemów bezzałogowych i walki radioelektronicznej. Masowe wykorzystanie dronów, wspierane przez rozwinięty sektor IT oraz sprawną adaptację instytucjonalną, pozwoliło Ukrainie na skuteczne ograniczanie przewagi militarnej przeciwnika. Jednocześnie nawet najbardziej zaawansowane rozwiązania technologiczne...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1575

30 marca 2026

Sławomir Łukasiewicz - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Zapotrzebowanie na Europę – czy zwrot w amerykańskiej dyplomacji?

Państwa demokratyczne co jakiś czas publikują dokumenty zawierające istotne informacje o priorytetach ich polityki zagranicznej. Ma to być czytelny sygnał dla przyjaciół i wrogów, w którym kierunku zmierza ich polityka w najbliższej przyszłości, jak definiowane są zagrożenia i jakie rysują się możliwe do osiągnięcia korzyści. Na ile jednak można pokładać...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1574

27 marca 2026

Jędrzej Jander - Zespół Wschodni

Rosyjska gospodarka w obliczu wojny na Bliskim Wschodzie – perspektywy na 2026 r.

Izraelsko-amerykański atak na Iran oraz irańska blokada cieśniny Ormuz spowodowały utrzymujący się do chwili obecnej szok na światowych rynkach surowców energetycznych. Z punktu widzenia Federacji Rosyjskiej, jako jednego z głównych producentów i eksporterów ropy naftowej i gazu ziemnego, wzrost cen wywołany przez wojnę może odsunąć w czasie narastanie nadmiernego...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1573

26 marca 2026

Jędrzej Piekara - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Dwunasta rocznica „krymskiej wiosny” – jak Rosja zawłaszcza Krym

Dwunasta rocznica aneksji Krymu nie została przez Kreml oprawiona w centralne obchody na wzór poprzednich lat. W oficjalnym kalendarzu Władimira Putina nie pojawiły się ani masowe wydarzenia rocznicowe, ani wizyta na półwyspie, a główny ciężar przekazu przejęły władze Krymu i media regionalne. Na tle wcześniejszych jubileuszy, zwłaszcza z 2022 i 2024 r., jest to...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1572

26 marca 2026

Natasza Styczyńska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Ustawy Mrdicia: kolejna odsłona instrumentalizacji serbskiego wymiaru sprawiedliwości

Zeszłoroczną falę intensywnych protestów studenckich udało się wyciszyć. Jednocześnie uczestnicy demonstracji, opozycja i władze przygotowują się do przyspieszonych wyborów. Prezydent Aleksandar Vučić i rządząca Serbska Partia Postępowa (SNS) nadal realizują scenariusz oddalający Serbię od integracji z Unią Europejską, zaostrzając represje wobec...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1571

25 marca 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Kryzys dostępności ropy naftowej na Słowacji i jego skutki dla regionalnego rynku paliw

Na Słowacji turystyka paliwowa w 2026 r. stała się jednym z kluczowych symptomów narastających napięć na regionalnym rynku paliw, wynikających z zaburzeń po stronie podaży ropy naftowej. Relatywnie niskie ceny oleju napędowego, utrzymywane mimo wstrzymania dostaw ropy naftowej rurociągiem Przyjaźń oraz konfliktu na Bliskim Wschodzie, stworzyły silne bodźce popytowe...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze Brief IEŚ 1570

25 marca 2026

Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Trójkąt zależności: Litwa–Białoruś–USA

Decyzje prezydenta Alaksandra Łukaszenki dotyczące zgody na wyjazd litewskich ciężarówek zatrzymanych na Białorusi oraz zwolnienia więźniów politycznych były bezpośrednim efektem negocjacji amerykańsko-białoruskich, a nie działań rządu Litwy. Sytuacja ta ujawniła ograniczone możliwości Litwy w zarządzaniu kryzysami w relacjach z Mińskiem oraz rosnącą rolę...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1569

24 marca 2026

Bartłomiej Krzysztan - Zespół Wschodni

Śmierć patriarchy

Śmierć Eliasza II, stojącego na czele Gruzińskiej Cerkwi Prawosławnej od 1977 r., jest wydarzeniem o dużym znaczeniu nie tylko w kontekście zmian czekających sam patriarchat. Społeczny autorytet i silna pozycja patriarchy powodują, że nieuniknione będą również szersze konsekwencje polityczne. Eliasz II – który przez 48 lat stał na czele gruzińskiej Cerkwi –...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1568

24 marca 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Republika Czeska: nowy budżet w cieniu sporów o deficyt i obronność

11 marca br. parlament Republiki Czeskiej przyjął rządowy projekt ustawy budżetowej na 2026 rok, kończąc tym samym trzymiesięczny okres prowizorium budżetowego. Mimo sprzeciwu opozycji, pozbawionej realnego wpływu na ostateczny kształt budżetu, ustawa została uchwalona, a następnie 20 marca podpisana przez prezydenta Petra Pavla, który jednocześnie zgłosił...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze Brief IEŚ 1567

20 marca 2026

Anton Saifullayeu - Zespół Wschodni

Wizyta Johna Coale’a w Mińsku. Główne wnioski

Tekst powstał we współpracy z iSANS 19 marca w Mińsku odbyły się rozmowy z amerykańską delegacją pod przewodnictwem specjalnego wysłannika USA Johna Coale’a. Wizyta trwała jeden dzień. Coale przybył do stolicy Białorusi bezpośrednio z Litwy. Najważniejszym rezultatem dla strony białoruskiej jest uzgodnienie zniesienia sankcji wobec sektora potasowego (tj....

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze Brief IEŚ 1566

20 marca 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Transfery socjalne drenują węgierski budżet przed wyborami parlamentarnymi

Rosnące wydatki społeczne spowodowały osiągnięcie blisko połowy tegorocznego deficytu budżetowego już po dwóch miesiącach 2026 r. Według danych Ministerstwa Gospodarki Narodowej (Nemzetgazdasági Minisztérium, NGM) deficyt finansów publicznych (bez uwzględnienia samorządów) na koniec lutego wyniósł 2,1 bln forintów z 4,2 bln forintów zaplanowanych w...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1565

20 marca 2026

Sławomir Łukasiewicz | Jędrzej Piekara | Agata Tatarenko - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Historia jako broń: rosyjska dezinformacja w Europie Środkowej

Dezinformacja historyczna stała się jednym z kluczowych narzędzi współczesnej polityki Rosji wobec Europy Środkowej, łącząc manipulację przeszłością z bieżącymi celami geopolitycznymi. Wykorzystując emocjonalny potencjał pamięci zbiorowej i nowe środowisko informacyjne, Kreml buduje narracje, które mają nie tylko reinterpretować przeszłość, lecz także...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1564

19 marca 2026

Damian Szacawa - Zespół Bałtycki

Przedterminowe wybory parlamentarne w Danii

24 marca 2026 r. w Danii odbędą się przedterminowe wybory parlamentarne do 179-osobowego parlamentu (Folketing). Premier Mette Frederiksen ogłosiła je 26 lutego 2026 r. – siedem miesięcy przed konstytucyjnym terminem – powołując się na konieczność udzielenia Duńczykom głosu w obliczu presji ze strony administracji Donalda Trumpa dotyczącej Grenlandii oraz wobec...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1563

18 marca 2026

Jakub Bornio - Zespół Bałtycki

Kryzys w cieśninie Ormuz a jedność transatlantycka

Od 14 marca 2026 r. Donald Trump apeluje do europejskich sojuszników NATO, aby zaangażowali się w odblokowanie szlaków żeglugowych przez cieśninę Ormuz. Szantaż, jakiego prezydent Stanów Zjednoczonych użył w odezwie do państw NATO, oraz jednoznaczne odrzucenie jego propozycji przez europejskich liderów stanowią kolejne ogniwo w serii napięć, które negatywnie...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze Brief IEŚ 1562

18 marca 2026

Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Odwrócone czy stopniowe? Kolejna odsłona debaty o rozszerzeniu Unii Europejskiej

Państwa członkowskie odrzuciły pomysł alternatywnego modelu rozszerzenia UE. Perspektywa przyjęcia nowych członków przed 2030 r. stała się mało realna. Ambasadorowie państw członkowskich UE w trakcie spotkania z przewodniczącą KE Ursulą von der Leyen, które odbyło się 4 marca 2026 r., odrzucili pomysł tzw. odwróconego rozszerzenia Unii. Idea ta zakładała...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1561

17 marca 2026

Szczepan Czarnecki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

NGO pod specjalnym nadzorem. Spór wokół projektu ustawy o zagranicznych powiązaniach podmiotów działających w przestrzeni publicznej w Republice Czeskiej

W Republice Czeskiej trwają prace nad projektem ustawy dotyczącym rejestracji podmiotów posiadających zagraniczne powiązania. Regulacja może objąć osoby zarówno fizyczne, jak i prawne prowadzące działalność o znaczeniu publicznym, w szczególności organizacje pozarządowe. Zgodnie z zapowiedziami koalicyjnego rządu Andreja Babiša, celem proponowanych rozwiązań...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1560

13 marca 2026

Jakub Olchowski | Andrzej Szabaciuk - Zespół Wschodni

Ukraina wobec eskalacji konfliktu na Bliskim Wschodzie

Eskalacja konfliktu na Bliskim Wschodzie stawia Ukrainę w nowej, złożonej sytuacji geopolitycznej. Poparcie Kijowa dla amerykańsko-izraelskich działań przeciwko Iranowi wynika nie tylko z politycznej i pragmatycznej solidarności z partnerami z Zachodu, lecz także z doświadczeń wojny z Rosją i współpracy militarno-technologicznej między Teheranem a Moskwą....

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze Brief IEŚ 1559

13 marca 2026

Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

USA wykorzystają bazę wojskową w Rumunii do działań na Bliskim Wschodzie

Rumunia zgodziła się na tymczasowe rozmieszczenie na swoim terytorium dodatkowych sił zbrojnych USA, które zostaną wykorzystane w celu wsparcia ataku na Iran. Podjęciu decyzji towarzyszyła burzliwa dyskusja w parlamencie. Stan Zjednoczone zwróciły się do Rumunii z prośbą o przyjęcie dodatkowych żołnierzy i sprzętu wojskowego w bazie lotnictwa wojskowego „Mihail...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1558

13 marca 2026

Agata Tatarenko - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Diaspora w kampanii wyborczej: dlaczego mniejszość węgierska w Rumunii jest ważna dla wyborów na Węgrzech

Mniejszość węgierska w Rumunii odgrywa istotną rolę w strategii politycznej rządu Viktora Orbána w kontekście zaplanowanych na kwiecień 2026 r. wyborów parlamentarnych na Węgrzech. Dzięki ustawie uchwalonej w 2011 r., która przyznała prawa wyborcze Węgrom żyjącym poza granicami Węgier, diaspora – w tym szczególnie liczna społeczność węgierska w Rumunii –...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komenatrze IEŚ 1557

12 marca 2026

Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Program e-rezydencji w Estonii: model, wyniki, implikacje

Uruchomiony ponad dekadę temu estoński program e-rezydencji – pierwszy taki na świecie – stanowi wyjątkowy przykład efektywnej polityki publicznej. Jego istotą jest umożliwienie cudzoziemcom zdalnego dostępu do infrastruktury prawno-biznesowej Estonii – bez konieczności fizycznej obecności w państwie. Rekordowe wyniki programu z 2025 r. potwierdzają, że model...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1556

12 marca 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Kosowo: w stronę kolejnego kryzysu politycznego

Zaledwie trzy miesiące po ostatnich przedterminowych wyborach parlamentarnych Kosowo ponownie znalazło się w sytuacji kryzysu politycznego. Źródłem napięć jest nieudana próba wyboru nowego prezydenta oraz natychmiastowa decyzja urzędującej prezydent o rozwiązaniu parlamentu, która wywołała silne i spolaryzowane reakcje społeczne. Kluczową rolę w rozstrzygnięciu...

Więcej →