Komentarze IEŚ | Instytut Europy Środkowej

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1560

13 marca 2026

Jakub Olchowski | Andrzej Szabaciuk - Zespół Wschodni

Ukraina wobec eskalacji konfliktu na Bliskim Wschodzie

Eskalacja konfliktu na Bliskim Wschodzie stawia Ukrainę w nowej, złożonej sytuacji geopolitycznej. Poparcie Kijowa dla amerykańsko-izraelskich działań przeciwko Iranowi wynika nie tylko z politycznej i pragmatycznej solidarności z partnerami z Zachodu, lecz także z doświadczeń wojny z Rosją i współpracy militarno-technologicznej między Teheranem a Moskwą....

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze Brief IEŚ 1559

13 marca 2026

Piotr Oleksy - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

USA wykorzystają bazę wojskową w Rumunii do działań na Bliskim Wschodzie

Rumunia zgodziła się na tymczasowe rozmieszczenie na swoim terytorium dodatkowych sił zbrojnych USA, które zostaną wykorzystane w celu wsparcia ataku na Iran. Podjęciu decyzji towarzyszyła burzliwa dyskusja w parlamencie. Stan Zjednoczone zwróciły się do Rumunii z prośbą o przyjęcie dodatkowych żołnierzy i sprzętu wojskowego w bazie lotnictwa wojskowego „Mihail...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1558

13 marca 2026

Agata Tatarenko - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Diaspora w kampanii wyborczej: dlaczego mniejszość węgierska w Rumunii jest ważna dla wyborów na Węgrzech

Mniejszość węgierska w Rumunii odgrywa istotną rolę w strategii politycznej rządu Viktora Orbána w kontekście zaplanowanych na kwiecień 2026 r. wyborów parlamentarnych na Węgrzech. Dzięki ustawie uchwalonej w 2011 r., która przyznała prawa wyborcze Węgrom żyjącym poza granicami Węgier, diaspora – w tym szczególnie liczna społeczność węgierska w Rumunii –...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komenatrze IEŚ 1557

12 marca 2026

Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Program e-rezydencji w Estonii: model, wyniki, implikacje

Uruchomiony ponad dekadę temu estoński program e-rezydencji – pierwszy taki na świecie – stanowi wyjątkowy przykład efektywnej polityki publicznej. Jego istotą jest umożliwienie cudzoziemcom zdalnego dostępu do infrastruktury prawno-biznesowej Estonii – bez konieczności fizycznej obecności w państwie. Rekordowe wyniki programu z 2025 r. potwierdzają, że model...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1556

12 marca 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Kosowo: w stronę kolejnego kryzysu politycznego

Zaledwie trzy miesiące po ostatnich przedterminowych wyborach parlamentarnych Kosowo ponownie znalazło się w sytuacji kryzysu politycznego. Źródłem napięć jest nieudana próba wyboru nowego prezydenta oraz natychmiastowa decyzja urzędującej prezydent o rozwiązaniu parlamentu, która wywołała silne i spolaryzowane reakcje społeczne. Kluczową rolę w rozstrzygnięciu...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1555

11 marca 2026

Spasimir Domaradzki - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Progresywna Bułgaria – nowy projekt w bułgarskiej polityce

2 marca 2026 r. były prezydent Bułgarii Rumen Radew zarejestrował koalicję Progresywna Bułgaria (Прогресивна България, PB), która weźmie udział w przedterminowych wyborach parlamentarnych, zaplanowanych na 19 kwietnia 2026 r. Choć Radew deklaruje jako priorytet walkę z oligarchią, to skład i retoryka nowej formacji wskazują, że celem jest...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1554

11 marca 2026

Jędrzej Jander - Zespół Wschodni

Rosja: kampania blokowania Telegramu wkracza w decydującą fazę

26 lutego rosyjskie media poinformowały o planowanym przez władze zablokowaniu komunikatora Telegram na terytorium Federacji Rosyjskiej od kwietnia 2026 r. Według tych doniesień z blokady miałaby zostać wyłączona jedynie strefa przyfrontowa na okupowanych terytoriach Ukrainy, gdzie Telegram pozostaje jednym z podstawowych środków komunikacji rosyjskich żołnierzy....

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze Brief IEŚ 1553

11 marca 2026

Anton Saifullayeu - Zespół Wschodni

W trójkącie USA–Rosja–Iran. Reakcja w Mińsku po ataku na Iran

Tekst powstał we współpracy z iSANS Reakcja w Mińsku na bombardowanie Iranu miała charakter niespójny – milczenie, później emocjonalny przekaz Łukaszenki, ostrożna dyplomacja oraz ostry przekaz propagandowy. Białoruskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych użyło neutralnego języka, wyrażając zaniepokojenie sytuacją oraz wzywając „zaangażowane strony” do...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1552

10 marca 2026

Michał Paszkowski - Zespół Wschodni

Zrujnowana elektroenergetyka Ukrainy i rosnąca zależność od energii elektrycznej z Unii Europejskiej

Ukraiński sektor elektroenergetyczny należy do najbardziej zniszczonych elementów infrastruktury państwa w wyniku pełnoskalowej wojny z lutego 2022 r. System, który jeszcze kilka lat wcześniej dysponował znacznym potencjałem eksportowym do państw Unii Europejskiej, w ciągu czterech lat wojny uległ głębokiej degradacji technicznej i strukturalnej. Masowe ataki na...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1551

10 marca 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Eskalacja kryzysu jako taktyka w kampanii wyborczej na Węgrzech

Sztuczne podsycanie napięcia społecznego i manipulowanie poczuciem zagrożenia zewnętrznego mają służyć mobilizacji wyborczej przed zarządzonymi na 12 kwietnia 2026 r. wyborami parlamentarnymi oraz poprawie notowań koalicji rządzącej w sondażach. Zaostrzanie węgiersko-ukraińskiego kryzysu – poprzez oskarżenia o ingerencję Ukrainy w wybory i wspieranie...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1550

9 marca 2026

Anton Saifullayeu - Zespół Wschodni

Polityka Białorusi. Przegląd informacyjno-analityczny (luty 2026)

Tekst powstał we współpracy z iSANS Kwestie bezpieczeństwa, ćwiczenia wojskowe W retoryce Mińska bezpieczeństwo regionalne oceniane jest jako trwale napięte, a sytuacja wokół kraju przedstawiana jako niekorzystna. Przewodniczący Państwowego Komitetu Granicznego, Kanstancin Mołastau, powiedział 13 lutego, że na granicach obserwuje się „wzrost napięcia” oraz...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1549

6 marca 2026

Bartłomiej Krzysztan - Zespół Wschodni

Zmiana układu sił. USA wobec Kaukazu

Proces pokojowy między Armenią i Azerbejdżanem oraz postępująca zmiana polityczna w Gruzji wskazują na głębokie przemodelowanie układu sił na Kaukazie Południowym. Kluczowe znaczenie dla dynamiki politycznej w regionie mają również uwarunkowania międzynarodowe, przede wszystkim zwiększona obecność Stanów Zjednoczonych. Na początku lutego 2026 r. Armenię i...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1548

5 marca 2026

Agata Domachowska - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Albania: wymuszona rekonstrukcja rządu

Zaledwie sześć miesięcy po powołaniu rządu Albanii premier Edi Rama dokonał jego rekonstrukcji. Bezpośrednią przyczyną zmian były oskarżenia formułowane od miesięcy wobec zdymisjonowanej już wicepremier Belindy Balluku. Opozycja domaga się jednak ustąpienia samego szefa rządu. W warunkach narastającego kryzysu politycznego wyraźnie umocniła się pozycja...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1547

5 marca 2026

Jakub Bornio - Zespół Bałtycki

Globalna strategia USA a Europa Środkowo-Wschodnia – sygnały z Monachijskiej Konferencji Bezpieczeństwa

Tegoroczna edycja Monachijskiej Konferencji Bezpieczeństwa, która odbyła się w dniach 13-15 lutego, uwydatniła główne trendy w polityce zagranicznej kluczowych aktorów wspólnoty Zachodu oraz aktualny stan relacji transatlantyckich. Aktywność przedstawicieli administracji prezydenta Donalda Trumpa podczas konferencji sprawiła, że coraz wyraźniej rysują się cele,...

Więcej →

Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Komentarze IEŚ 1546

4 marca 2026

Agata Tatarenko - Zespół Historii Publicznej i Polityki Historycznej

Kampania wyborcza na Węgrzech jako pole walki o pamięć

W obliczu wojny Rosji z Ukrainą węgierska kampania wyborcza staje się czymś więcej niż rywalizacją programów. Przekształca się w spór o interpretację przeszłości i jej znaczenie dla teraźniejszości. Rząd Viktora Orbána sięga po utrwalone w pamięci zbiorowej traumy Trianon, doświadczenia II wojny światowej i 1956 r., by uzasadnić politykę „suwerenności...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1545

4 marca 2026

Robert Rajczyk - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Strategie komunikacji politycznej w kampanii wyborczej na Węgrzech

Silna polaryzacja polityczna to retoryczna strategia węgierskich partii politycznych przed zarządzonymi na 12 kwietnia 2026 r. wyborami parlamentarnymi. Według koalicji Fidesz-KDNP stawką wyborów jest przystąpienie Węgier do wojny rosyjsko-ukraińskiej. Ciesząca się stałą przewagą sondażową partia Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) przedstawia...

Więcej →

Zespół Bałtycki, Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1544

4 marca 2026

Michał Paszkowski | Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki, Zespół Wschodni

Konflikt USA-Izrael-Iran a sytuacja energetyczno-gospodarcza państw Europy Środkowej

Konflikt zbrojny między USA, Izraelem a Iranem – obejmujący zarówno uderzenia na cele w Iranie, jak i irańskie ataki odwetowe na infrastrukturę energetyczną w Zatoce Perskiej – oraz faktyczne wstrzymanie żeglugi w cieśninie Ormuz wywołały najpoważniejszy szok na światowych rynkach energetycznych od momentu inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 r. Struktura dostaw ropy...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze Brief IEŚ 1543

4 marca 2026

Jędrzej Jander - Zespół Wschodni

Rosyjskie reakcje na nową odsłonę konfliktu na Bliskim Wschodzie

28 lutego 2026 r. miał miejsce atak sił powietrznych Izraela i Stanów Zjednoczonych na Iran, który jest regionalnym sojusznikiem Federacji Rosyjskiej. Dzień później strona irańska potwierdziła, że w nalocie na Teheran zginął najwyższy przywódca Islamskiej Republiki – ajatollah Ali Chamenei. Amerykańsko-izraelski atak oraz fizyczna likwidacja członków...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1542

3 marca 2026

Damian Szacawa | Jakub Bornio | Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Reakcje państw bałtyckich i nordyckich na amerykańsko-izraelski atak na Iran

Skoordynowane uderzenia USA i Izraela na Iran, które rozpoczęły się 28 lutego 2026 r., wymierzone w ośrodki decyzyjne oraz infrastrukturę wojskową i krytyczną reżimu, wywołały zróżnicowane reakcje w państwach nordyckich i bałtyckich. Dla nordyckich demokracji, przywiązanych do norm multilateralnego porządku, operacja Epic Fury stała się testem granic...

Więcej →

Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Komentarze IEŚ 1541

2 marca 2026

Robert Rajczyk | Szczepan Czarnecki | Agata Tatarenko - Zespół Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Reakcje państw Europy Środkowej na amerykańsko-izraelski atak na Iran

Amerykańsko-izraelski atak na Iran zmusił państwa Europy Środkowej do zajęcia stanowisk. Premier Słowacji wykorzystał okazję do krytyki Unii Europejskiej, a szef węgierskiego rządu wkomponował potencjalne negatywne skutki interwencji w kampanię przedwyborczą i stosunki z Ukrainą. Z kolei Czechy zajęły konsekwentnie proizraelskie i proamerykańskie stanowisko, choć...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1540

1 marca 2026

Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Dylematy polityki zagranicznej Litwy: stosunki z Chinami

Obecne dylematy polityki zagranicznej Litwy koncentrują się na pogodzeniu dotychczasowego podejścia opartego na wartościach z rosnącą potrzebą pragmatyzmu w relacjach nie tylko z Białorusią, ale również z Chińską Republiką Ludową. W odniesieniu do ChRL przedmiotem sporu pozostaje kwestia zmiany nazwy lub – w dłuższej perspektywie – formuły funkcjonowania...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1539

27 lutego 2026

Agata Tatarenko - Zespół Pamięci Zbiorowej

Czesi wobec wojny: ewolucja postaw społecznych

Cztery lata po wybuchu pełnoskalowej wojny Rosji przeciwko Ukrainie czeskie społeczeństwo pozostaje solidarne z Kijowem, lecz jego postawy wyraźnie ewoluowały. Od spontanicznej mobilizacji i akceptacji szerokiego wsparcia w 2022 r. Czesi przeszli do bardziej pragmatycznego i selektywnego podejścia – preferując pomoc humanitarną i dyplomatyczną, przy rosnącym...

Więcej →

Zespół narracji historycznych i historii stosowanej

Komentarze IEŚ 1538

27 lutego 2026

Jędrzej Piekara - Zespół narracji historycznych i historii stosowanej

Kremlowski monopol na przeszłość: zamknięcie Muzeum Historii Gułagu i powołanie Muzeum Pamięci

Ostateczna likwidacja moskiewskiego Muzeum Historii Gułagu i zastąpienie go nowym Muzeum Pamięci to symboliczny moment domknięcia w Rosji procesu przepisywania przeszłości oraz zmiany tożsamości społecznej. Decyzja ta oznacza fizyczne usunięcie niewygodnych dowodów stalinowskiego terroru z przestrzeni publicznej oraz świadczy o wyraźnej reorientacji państwowej...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1537

27 lutego 2026

Andrzej Szabaciuk - Zespół Wschodni

Wyzwania mobilizacyjne Ukrainy pod koniec czwartego roku wojny

Obecnie Ukraina mierzy się z głębokim kryzysem mobilizacyjnym i demograficznym. Deficyt żołnierzy sprawia, że oddziały liniowe zmagają się z poważnymi brakami kadrowymi, co drastycznie utrudnia rotację wojsk i stwarza realne ryzyko przełamania frontu. Władze w Kijowie stoją przed dylematem: mobilizować najmłodsze roczniki, ryzykując pogłębienie kryzysu...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1536

26 lutego 2026

Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Dylematy polityki zagranicznej Litwy: stosunki z Białorusią

Zmieniające się uwarunkowania geopolityczne, polityka sankcyjna UE oraz rekalkulacja polityczna mają istotny wpływ na kształt przyszłych relacji Litwy z Białorusią. W obliczu przedłużającego się kryzysu na granicy litewsko-białoruskiej część socjaldemokratów proponuje podniesienie rangi rozmów z reżimem Alaksandra Łukaszenki, co może sygnalizować możliwą...

Więcej →