Komentarze IEŚ | Instytut Europy Środkowej

Zespół narracji historycznych i historii stosowanej

Komentarze IEŚ 1299

25 lutego 2025

Oleksandr Avramchuk - Zespół narracji historycznych i historii stosowanej

Jałta 2.0. Nowe zasady czy koniec zasad?

W ostatnich tygodniach coraz częściej słychać głosy polityków i komentatorów ostrzegające przed widmem nowej Jałty, które zdaje się unosić nad Europą. Powodem tych obaw są nie tylko pierwsze oficjalne rozmowy między Rosją a Stanami Zjednoczonymi na temat wojny rosyjsko-ukraińskiej, ale także obchodzona hucznie przez Rosję 80 rocznica konferencji krymskiej....

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1298

24 lutego 2025

Michał Paszkowski - Zespół Bałtycki

Wyzwania związane z wydobyciem gazu ziemnego w Bułgarii

Bułgaria jest jednym z kluczowych państw tranzytowych w kontekście dostaw gazu ziemnego z Azerbejdżanu, Turcji, Grecji i Rosji do państw Europy Środkowej. Dodatkowo od wielu lat trwa tam wydobycie gazu ziemnego na Morzu Czarnym, a poszczególne rządy, pomimo trwających perturbacji politycznych, podejmują aktywne działania na rzecz przyciągnięcia kapitału zagranicznego...

Więcej →

Zespół Bałtycki, Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1297

21 lutego 2025

Jakub Bornio | Agata Tatarenko - Zespół Bałtycki, Zespół Pamięci Zbiorowej

Europejska (nie)jedność. Szczyt w Paryżu a wyzwania dla bezpieczeństwa regionalnego

Szczyt w Paryżu, który odbył się 17 lutego 2025 r., miał na celu wypracowanie europejskiej strategii wobec wojny rosyjsko-ukraińskiej oraz roli Europy w negocjacjach pokojowych. Spotkanie uwidoczniło jednak głębokie podziały między państwami europejskimi, zarówno w kwestii potencjalnego wysłania sił stabilizacyjnych, jak i kształtu przyszłej polityki...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1296

21 lutego 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Taktyczny sukces węgierskiej opozycji w radzie miejskiej Budapesztu

Kwestia sprzedaży poprzemysłowych nieużytków w XIV dzielnicy Budapesztu stała się przedmiotem politycznej rywalizacji z Fideszem w radzie miejskiej. Udaremnienie realizacji projektu inwestora ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich w Rákosrendező zjednoczyło niewspółpracującą dotychczas ze sobą węgierską opozycję. Inwestycja w Rákosrendező. Teren w...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1295

20 lutego 2025

Michał Paszkowski - Zespół Bałtycki

Sankcje USA nałożone na rosyjski LNG a dostępność gazu ziemnego w Europie

Ostatni amerykański pakiet sankcji, który został wprowadzony jeszcze przez administrację Joe Bidena w styczniu 2025 r., objął m.in. rynek gazu ziemnego. Rosyjski eksport tego surowca w formie skroplonej (LNG) od wielu lat rośnie, a zastosowane obostrzenia docelowo mają zmniejszyć dochody ze sprzedaży surowca oraz wpływy budżetowe Rosji i utrudnić jej handel, a także...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1294

19 lutego 2025

Jakub Bornio - Zespół Bałtycki

Czy państwa NATO podniosą wydatki obronne do 5% PKB? Rosyjskie zagrożenie i cele postulatu Donalda Trumpa

Państwa NATO w zróżnicowany sposób odniosły się do postulatu Donalda Trumpa dotyczącego zwiększenia przez nie wydatków obronnych do 5% PKB (zob. „Komentarze IEŚ, nr 1293). Zmiany w architekturze bezpieczeństwa, jakie dokonały się po 2022 r., wymagają jednak zdecydowanych działań, jeżeli NATO ma efektywnie odstraszać Rosję od dalszej eskalacji napięć....

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1293

19 lutego 2025

Jakub Bornio - Zespół Bałtycki

Reakcje państw NATO na postulat Donalda Trumpa o zwiększeniu wydatków obronnych do 5% PKB

23 stycznia 2025 r. na Światowym Forum Ekonomicznym w Davos prezydent USA Donald Trump zapowiedział, że będzie dążył do podniesienia przez państwa Sojuszu Północnoatlantyckiego wydatków obronnych do 5% PKB. Reakcja na ten postulat wewnątrz NATO była zróżnicowana, a jego potencjalna realizacja będzie determinowana nie tylko wolą polityczną czy odmienną percepcją...

Więcej →

Zespół Wschodni

Komentarze IEŚ 1292

18 lutego 2025

Andrzej Szabaciuk - Zespół Wschodni

Sankcje Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Ukrainy wobec Petra Poroszenki i ich potencjalne konsekwencje

12 lutego 2025 r. Rada Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Ukrainy (RBNiO) nałożyła na Petra Poroszenkę, Wiktora Medwedczuka oraz szereg innych osób sankcje personalne, zatwierdzone 13 lutego przez prezydenta Wołodymyra Zełenskiego. Działania władz wywołały oburzenie części środowisk opozycyjnych, które oskarżają obecne władze Ukrainy o bezprawne i...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1291

15 lutego 2025

Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

Nowy kompas – czyli jak Unia Europejska planuje odzyskać konkurencyjność

„Europa ma wiele atutów gospodarczych, ale musi działać teraz, aby odzyskać konkurencyjność i zabezpieczyć dobrobyt”. To pierwsze zdanie i jednocześnie kluczowe przesłanie opublikowanego 29 stycznia 2025 r. dokumentu strategicznego Komisji Europejskiej – Kompas konkurencyjności dla UE (A Competitiveness Compass for the EU). Przedstawiona w nim diagnoza jest...

Więcej →

Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Komentarze IEŚ 1290

14 lutego 2025

Krzysztof Fedorowicz - Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Demograficzne problemy Białorusi

Typowe dla państw b. ZSRR problemy demograficzne są stałym elementem białoruskiej rzeczywistości społecznej. W przypadku Białorusi przybrały one masowy i trwały charakter, skutkujący utratą 1 mln obywateli w okresie trzech dekad niepodległości. Ogromny wpływ na proces depopulacji ma sytuacja polityczna, zwłaszcza po 2020 r. Negatywne tendencje przekładają się na...

Więcej →

Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Komentarze Brief IEŚ 1289

14 lutego 2025

Jakub Olchowski - Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Triumf Rosji

Rozmowa telefoniczna Donalda Trumpa z Władimirem Putinem była w istocie sukcesem Rosji. Wiele wskazuje na to, że polityka administracji Trumpa doprowadzi do odrzucenia wszystkich oczekiwań Ukrainy przy jednoczesnym uwzględnieniu żądań Rosji. Tego rodzaju działania Waszyngtonu osłabiają spójność Zachodu i pogłębiają napięcia transatlantyckie. Z kolei Rosja...

Więcej →

Zespół Studiów Obywatelskich

Komentarze IEŚ 1288

11 lutego 2025

Jędrzej Jander - Zespół Studiów Obywatelskich

Bezpieczeństwo wyborcze a media społecznościowe

6 grudnia 2024 r. w Rumunii doszło do anulowania wyników I tury wyborów prezydenckich, które odbyły się 24 listopada 2024 r. Taką decyzję podjął rumuński Sąd Konstytucyjny w oparciu o odtajniony raport służb specjalnych, zawierający informację, że w ostatnich tygodniach przed głosowaniem na portalu społecznościowym TikTok miała miejsce skoordynowana kampania...

Więcej →

Zespół Bałkański, Zespół Studiów Obywatelskich

Komentarze IEŚ 1287

11 lutego 2025

Agata Domachowska | Konrad Pawłowski - Zespół Bałkański, Zespół Studiów Obywatelskich

Ruch „Samostanowienie!” po raz trzeci wygrywa wybory parlamentarne w Kosowie

9 lutego 2025 r. w Republice Kosowa odbyły się wybory parlamentarne. Zgodnie z oczekiwaniami zwycięzcą okazał się rządzący od 2021 r. Ruch „Samostanowienie!” (Lëvizja VETËVENDOSJE!). Trzecie z rzędu zwycięstwo wyborcze LVV potwierdza dominację tej partii na kosowskiej scenie politycznej. LVV nie powtórzył jednak historycznego sukcesu wyborczego z 2021 r., kiedy...

Więcej →

Zespół Bałkański, Zespół Studiów Obywatelskich

Komentarze IEŚ 1286

8 lutego 2025

Agata Domachowska | Konrad Pawłowski - Zespół Bałkański, Zespół Studiów Obywatelskich

Nadchodzące wybory parlamentarne w Kosowie

9 lutego 2025 r. w Kosowie odbędą się kolejne wybory parlamentarne. Będą to pierwsze wybory do Zgromadzenia Kosowa, które – w okresie od ogłoszenia niepodległości w 2008 r. – zostaną przeprowadzone zgodnie z kalendarzem wyborczym. Kampania wyborcza rozpoczęła się 11 stycznia. O mandaty poselskie rywalizuje łącznie 28 podmiotów politycznych, w tym 20 partii, 5...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1285

6 lutego 2025

Agata Tatarenko - Zespół Pamięci Zbiorowej

Rosyjska Cerkiew Prawosławna jako narzędzie wpływów Rosji w Republice Czeskiej

Rosyjska Cerkiew Prawosławna (RCP) odgrywa istotną rolę jako narzędzie wpływów politycznych Kremla w Europie Środkowej, wykorzystywane nie tylko do działań propagandowych, ale także do operacji wywiadowczych. Świadczy o tym chociażby sprawa cerkwi św. św. Piotra i Pawła w Karlowych Warach, której proboszcz został oskarżony o współpracę z rosyjskimi...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1284

5 lutego 2025

Łukasz Lewkowicz - Zespół Pamięci Zbiorowej

Antyrządowe manifestacje na Słowacji: początek końca rządów Roberta Ficy?

24 stycznia 2025 r. w Bratysławie i w ponad 20 innych słowackich miastach odbyły się największe od 2018 r. antyrządowe manifestacje. Według doniesień medialnych w protestach mogło wziąć udział nawet 130 tys. uczestników. Protestujący jasno wskazali, że nie akceptują polityki zagranicznej i wewnętrznej Roberta Ficy (Smer-SSD). Po raz pierwszy na manifestacjach...

Więcej →

Zespół narracji historycznych i historii stosowanej

Komentarze IEŚ 1283

31 stycznia 2025

Jędrzej Piekara - Zespół narracji historycznych i historii stosowanej

Z kim rozmawia Kazachstan? Słabnące rosyjskie wpływy w Azji Centralnej

21 stycznia 2025 r. w stolicy Kazachstanu doszło do spotkania wiceministra spraw zagranicznych, Romana Wasilenki, z ambasadorami krajów członkowskich Unii Europejskiej. Wydarzenie to zainicjowało szereg aktywności na innych polach kontaktu Kazachstanu ze „światem zachodnim”, co jednak pokrywa się z równie aktywną polityką regionalną oraz kontaktami z Federacją...

Więcej →

Zespół narracji historycznych i historii stosowanej

Komentarze IEŚ 1282

31 stycznia 2025

Oleksandr Avramchuk - Zespół narracji historycznych i historii stosowanej

Stare karty w nowej grze. Czego oczekiwać od polityki historycznej Rosji w 2025 roku?

27 stycznia 2025 r. prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski, wraz ze światowymi liderami oraz byłymi więźniami niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, wziął udział w uroczystościach upamiętniających 80. rocznicę jego wyzwolenia. Niezapowiedziana wizyta prezydenta Ukrainy stała się pretekstem do zaostrzenia rosyjskiej kampanii...

Więcej →

Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Komentarze Brief IEŚ 1281

31 stycznia 2025

Spasimir Domaradzki - Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Bułgarski statek podejrzany o przerwanie kabli na Bałtyku

26 stycznia łotewskie władze poinformowały, że doszło do przerwania kabla optycznego między Łotwą a wyspą Gotlandia w szwedzkiej wyłącznej strefie ekonomicznej. Tego dnia bułgarski statek „Weżen”, pływający pod maltańską banderą i przewożący nawozy z rosyjskiego portu w Ust-Łudze do Ameryki Łacińskiej, został zatrzymany przez szwedzkie służby. Według...

Więcej →

Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Komentarze Brief IEŚ 1280

31 stycznia 2025

Piotr Oleksy - Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Naddniestrze na unijnym gazie

Unia Europejska opłaci dostawy gazu do Naddniestrza realizowane od 1 do 10 lutego 2025 r. W ten sposób chce pomóc nieuznanej i separatystycznej republice wyjść z kryzysu energetycznego, który trwa od 1 stycznia („Komentarze IEŚ”, nr 1268). Przełomowa decyzja stwarza szanse na rozluźnienie relacji Naddniestrza z Rosją i jest znaczącym krokiem w stronę reintegracji...

Więcej →

Historia w przestrzeni publicznej

Komentarze IEŚ 1279

31 stycznia 2025

Łukasz Krzyżanowski - Historia w przestrzeni publicznej

Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu powinien skłaniać także do refleksji, o kim i o czym należy pamiętać

27 stycznia po raz dwudziesty obchodzony był Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu. Nieprzypadkowo, ustanawiając dzień upamiętniający wszystkich Żydów zabitych przez nazistowskie Niemcy i ich współpracowników, Zgromadzenie Ogólne ONZ wybrało właśnie tę datę. 27 stycznia 1945 r. oddziały 60. armii Pierwszego Frontu Ukraińskiego wkroczyły na teren...

Więcej →

Zespół Pamięci Zbiorowej

Komentarze IEŚ 1278

31 stycznia 2025

Robert Rajczyk - Zespół Pamięci Zbiorowej

Wyzwania węgierskiej gospodarki w 2025 roku

Zapowiadany przez węgierskie władze wzrost gospodarczy w 2025 r. ma się przyczynić do podniesienia poziomu życia społeczeństwa, co z kolei będzie miało istotne znaczenie w kontekście zaplanowanych na 2026 r. wyborów parlamentarnych i utrzymania władzy przez koalicję rządową. Stymulowaniu gospodarki Węgier, która w ciągu dwóch lat dwukrotnie...

Więcej →

Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Komentarze IEŚ 1277

29 stycznia 2025

Jakub Olchowski - Zespół Integracji i Konfliktów w Europie

Donald Trump 47. prezydentem USA – obawy i nadzieje Ukrainy

Donald Trump jako 47. prezydent USA budzi na Ukrainie zarówno obawy, jak i nadzieje. Choć Kijów był sceptyczny wobec poprzedniej kadencji Trumpa, rozczarowanie polityką Joe Bidena spowodowało większą otwartość w stosunku do nowego przywództwa USA. Ukraińcy liczą, że Trump, przywiązany do swojego wizerunku silnego lidera, podejmie bardziej zdecydowane działania...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1276

29 stycznia 2025

Marlena Gołębiowska - Zespół Bałtycki

AI w biznesie: stan adopcji sztucznej inteligencji w Europie Środkowej

Europa Środkowa pozostaje w tyle za przodującymi państwami Unii Europejskiej w zakresie adopcji technologii sztucznej inteligencji w biznesie. Podczas gdy odsetek przedsiębiorstw wykorzystujących AI w Danii i Szwecji przekracza 25%, to w Rumunii wynosi niewiele ponad 3%, a w Polsce niespełna 6%. Ta dysproporcja technologiczna może istotnie wpłynąć na konkurencyjność...

Więcej →

Zespół Bałtycki

Komentarze IEŚ 1275

28 stycznia 2025

Aleksandra Kuczyńska-Zonik - Zespół Bałtycki

Estonia: kontrowersje wokół zmiany prawa wyborczego w wyborach lokalnych

Wybory samorządowe w Estonii odbędą się w październiku 2025 r. Obecnie w parlamencie (Riigikogu) procedowany jest projekt nowelizacji Konstytucji, mający ograniczyć prawa wyborcze na poziomie lokalnym obywatelom Rosji, Białorusi i/lub osobom o nieokreślonym obywatelstwie. Podczas gdy celem zmiany ma być pozbawienie prawa do głosowania obywateli państw wrogich i...

Więcej →